Seçim ayı martta bütçe açığı ilk iki ayı yakaladı, üç aylık açık 19 milyarı geçti

Seçim ayı martta bütçe açığı ilk iki ayı  yakaladı, üç aylık açık 19 milyarı geçti
Seçim ayı martta bütçe açığı ilk iki ayı  yakaladı, üç aylık açık 19 milyarı geçti

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, krize karşı alınan tedbirlerin bütçenin gelir gider taraflarını etkilediğini söyledi. FOTOĞRAF: HAKAN GÖKTEPE / AA

Merkezi yönetim bütçe açığı martta 8.7 milyar TL oldu. Üç aylık açık 19.1 milyar liraya çıkarken, faiz dışı denge uzun süre sonra ilk kez açık verdi. Geçen yıl aynı dönemde açık 4.87 milyardı

ANKARA - Krizin etkisiyle bütçedeki bozulma yerel seçimlerin yaşndığı mart ayında da devam etti. Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, martta bütçe açığı yüzde 80 artışla 8.767 milyar lira oldu. Geçen yıl aynı dönemde açık 4.87 milyar liraydı.
Maliye Bakanlığı 2009’da bütçenin toplam 10 milyar 397 milyon TL açık vereceğini öngörmüştü. Yılın ilk iki ayındaki açık 10 milyar 359 milyon TL’ye, üç ayda da 19.1 milyar TL’ye ulaştı. IMF’nin bütçe performansı için dikkatle izlediği faiz dışı denge uzun bir süre sonra açık verdi. Faiz dışı açık martta 4.319 milyar lira oldu. 

Üç ayda yüzde 337’lik artış
Mart ayında bütçe giderleri 21.8 milyar lira, bütçe gelirleri de 13.05 milyar lira olarak gerçekleşti.
Martta gelirler yüzde 5.3 azalırken, giderlerin yüzde 17 arttığı gözlendi. Aynı dönemde vergi gelirleri yüzde 3.7 azalışla 10.5 milyar lira olarak belirlendi. Faiz giderleri de 4.5 milyar lira düzeyinde gerçekleşti.
Bütçe açığı ocak-martta yüzde 337 artarak 19.127 milyar lira oldu. Geçen yılın aynı döneminde açık 4.374 milyar liraydı. Üç aylık dönemde bütçe giderleri yüzde 28.8 artışla 66.4 milyar lira, gelirler ise yüzde 0.2 artışla 47.3 milyar lira oldu. Faiz dışı açık ocak-martta 1.037 milyar lira oldu. Geçen yıl faiz dışı fazla 9.377 milyar lira düzeyindeydi.  Yılın ilk çeyreğinde bütçe gelirleri geçen yıla göre yüzde 0.2 artarak, 47 milyar 298 milyon lira oldu. 

Vergi yüzde 5.2 azaldı
Ancak 2008 yılının ocak-mart döneminde 40 milyar 256 milyon lira olan vergi tahsilatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 5.2 azalarak 38 milyar 144 milyon liraya geriledi.
Maliye Bakanlığı, 2008 yılının ikinci yarısından itibaren küresel ekonomide meydana gelen daralmaya bağlı olarak ekonomide gözlenen yavaşlamanın, 2009’un ilk çeyreğinde bütçe sonuçlarını, özellikle de vergi gelirleri performansını olumsuz etkilediğini ifade etti. Vergi türleri itibarıyla Gelir Vergisi’nde yüzde 10.4, BSMV’de yüzde 20.5 ve Damga Vergisi’nde yüzde 7.5 artış olurken, Kurumlar Vergisi’nde yüzde 6, Dahilde Alınan KDV’de yüzde 1.5, İthalde Alınan KDV’de yüzde 30.7, Özel Tüketim Vergisi’nde yüzde 7.6 oranında azalma oldu. İlk çeyrekte personel giderleri yüzde 15.9 artarak 14.497 milyar olarak gerçekleşti. 

Ödenekler kullanıldı
Bütçede öngörülen 57.211 milyar lira olan ödeneğin yüzde 25.3’ü kullanıldı. Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri ise yüzde 11.6 oranında 1.769 milyar lira olarak gerçekleşti. Ocak-mart döneminde mal ve hizmet alım giderleri yüzde 27 oranında 4.802 milyar oldu. Mal ve hizmet alım giderlerinde görülen artışı etkileyen temel etmenin, savunma güvenlik harcamaları olmakla birlikte, bu kalemdeki yüksek oranlı artışın tamamıyla harcama programının devresel bir eğilimi olduğu vurgulandı.
Ocak-mart döneminde cari transferler geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38.1 oranında artarak 24.179 milyar liraya çıktı. Sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderleri ise yüzde 48.5 artışla 13.179 milyar transfer yapıldı.
Cari transferler içindeki tarımsal destekleme ödemeleri 2.356 milyar oldu. Mahalli idare payları ise ocak-martta 4.029 milyar TL oldu.

Revizyonla rahatladı
Maliye’den yapılan değerlendirmede, “Krize karşı alınan tedbirler bütçenin gelir ve gider taraflarını etkiliyor. Bütçe giderleri bir yandan makro ekonomik gelişmelerin yansımasından kaynaklanan maliyet artırıcı etkilere maruz kalırken, diğer yandan 2008’de ekonomik canlılığı sürdürebilmek için uygulamaya konulan programlarla ilgili harcama artışlarının etkilerini yansıtmaktadır” denildi.
Maliye, bütçe açığının yukarı yönde revize edildiğini, 2009 ilk üç aylık bütçe gerçekleşmeleri dün açıklanan revize program hedefleriyle uyumlu olduğu vurgulandı. 2009 yılı için öngörülen 10.5 milyar TL bütçe açığı, 48 milyar TL oldu. (Radikal)