'Sınır aşıldı önlem alınmalı'

Yabancıya mülk satışı

Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu: Yabancılara satılan taşınmazların envanteri yok. Kimi illerde üst sınır aşılmış. Yabancılar yasak olduğu halde bina dışında da mülkler satın almış. Önlem alınmalı.

ANKARA - Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu (DDK), yabancıların Türkiye'de edindikleri taşınmazların sayı ve alanının son yasayla birlikte arttığına dikkat çekerek, "Rakamlara dikkat, taşınmaz edinmede konulan üst sınır aşıldı, bazı yabancılar bina dışında da mülk edindi" uyarısında bulundu. DDK, yabancıların mülk edinmesine 'karşılıklılık ilkesi konulmasını, şirket bazında sınırlama getirilmesini, il ölçeğinde konulan sınırlama yeterli olmadığından ilçe ölçeğinde de sınırlamaya gidilmesini' önerdi.
Türkiye'de son yıllarda sürekli tartışılan yabancıların mülk edinmesi konusunu DDK da inceledi. Islahat Fermanı'ndan günümüze yabancılara mülk satışıyla ilgili mevzuat hakkında bilgi verilen raporda, AKP döneminde çıkarılan yasanın Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği ve yeniden düzenlendiği anlatıldı. En son mevzuat hakkında bilgi verilen raporda şu tespitler yer aldı:

  • Son düzenlemeyle, yabancı ticaret şirketleri açısından Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçelerinde yer alan karşılıklılık ilkesi ve edinilecek miktar sınırlaması kaldırıldı.
  • Son düzenlemede yabancı gerçek kişiler için öngörülen 'illere ve il yüzölçümüne göre binde 5'i geçmemek üzere' sınırlaması, il yüzölçümlerinin büyüklüğü dikkate alındığında, çok sayıda yabancının taşınmaz edinmesine olanak sağlayacak, uygulamada bir sınırlama oluşturmayacaktır.
  • 19.07.2003-31.12.2004 tarihleri arasında taşınmaz edinmiş olan yabancı gerçek kişilerin sayısı 13 bin 263, bu kişilere ait taşınmaz sayısı 10 bin 955 ve taşınmazların yüzölçümü 6 milyon 833 bin metrekaredir.
  • Buna göre, Suriye uyruklular dışındaki yabancı gerçek kişiler tarafından edinilmiş 42 bin 644 taşınmazın yüzde 74.3'ü 4916 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği 19.07.2003 öncesinde, yüzde 25.7'si ise sonrasındaki yaklaşık 1.5 yıllık dönemde edinilmiştir.
  • Ülkemizde, yabancı tüzelkişilerin mülkiyetinde toplam 7 milyon 522 bin 714 metrekare yüzölçümünde 2 bin 787 taşınmaz var. Bunların yüzölçümü, ülkemizin kadastro görmüş alanlarının yüzbinde 2'sine eşit.
  • Yabancılara günümüze kadar satılmış taşınmazların sağlıklı bir envanteri yoktur.
  • Yabancıların taşınmaz edinimlerinde, yüzölçümü bakımından yasayla belirlenmiş olan üst sınır kimi durumlarda aşılmıştır.
  • Yasalara göre ülkemizde sadece bina edinebilecek bazı ülke vatandaşları, bina dışında başka taşınmazlar da edinmiştir.
  • Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı, hızlı ve etkin hizmet bakımından yetersiz.
    'Türkiye'de 81 ilin 70'inde taşınmaz aldılar'
    Raporda yer alan öneriler ise şöyle sıralandı:
  • Türkiye'de yabancılar 81 ilden 70'inde taşınmaz edindi. Yabancıların taşınmaz edinmedikleri iller, Gümüşhane, Bayburt, Ağrı, Bingöl, Bitlis, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Muş, Van ve Siirt.
  • Yabancılar Mersin, İstanbul, Kocaeli ve Muğla'nın tüm ilçelerinde taşınmaz edindi.
  • Yabancı ülkelerde kendi yasalarına göre kurulan ticaret şirketlerinin Türkiye'de taşınmaz edinebilmeleri karşılıklılık koşuluna bağlanmalı.
  • Yabancı ülkelerde kendi yasalarına göre kurulan ticaret şirketlerinin edinebilecekleri taşınmaz yüzölçümü konusunda şirket ve il bazında sınırlamalar getirilmeli.
  • Yabancıların ülkemizde taşınmaz edinebilecekleri alanların yüzölçümü açısından il ölçeği yanında ilçe ölçeğinde de sınırlamaya yer verilmeli.
  • Türk vatandaşları ve şirketlerinin dışarıda mülk edinirken karşılaştıkları sorunlar araştırılmalı, o ülke vatandaşlarının ülkemizdeki taşınmaz edinimi işlemlerinde bu durum dikkate alınmalı.
  • Yabancıların Türkiye'deki taşınmazlarının sağlıklı bir envanteri çıkarılmalı, kayıtlar sistemli ve düzenli biçimde tutulmalı ve ilgili kuruluşlara rapor edilmeli.
  • Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü bünyesinde yabancılara ait taşınmazlara ilişkin istatistik bilgilerinin kaydedildiği Yabancı İşler Dairesi hızlı ve etkili çalışacak biçimde yeniden organize edilmeli.
  • Tapu sicil müdürlüklerinin yerleşim, personel ve teknik eksiklikleri giderilmeli.