Şırnak'ta işsizliği köyden kente 'terör göçü' artırdı

Haber: NURİYE DOĞU / Arşivi

İSTANBUL - Türkiye İstatistik Kurumu’nun ilk kez il bazında açıkladığı işsizlik verilerine güneydoğu illeri damgasını vurdu. Buna göre, 2008 yılında Türkiye genelinde işsizlik oranının en yüksek olduğu il yüzde 22.1 ile Şırnak’ken işsizlik oranının en düşük olduğu il ise ise yüzde 3.7 ile Ardahan. Şırnak’ta işsizliğin açıklanandan çok daha şiddetli olduğunu kaydeden Şırnak Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Osman Geliş, terör nedeniyle köyden kente göçen insanlarla işsizliğin patladığını belirterek, hükümeti biran önce gelip yerinde tedbir almaya çağırdı. Ardahan’da ise Vali Mustafa Tekmen, ‘açılım’ın yaradığını ve teşviklerin de katkısıyla yatırımcıların ilgisinin arttığını belirtti. Valiye karşın Sanayi Odası Başkanı ise, Ardahan’ın işsizlikte en düşük il olmasını doğru bulmadığını ve rakamlara inanmadığını belirtti. Kars Valisi Ahmet Kara ise, işsizliğin düşük çıkmasında, köy nüfusunun neredeyse tamanının hayvancılıkla uğraşmasının ve göçün etkili olduğunu ifade etti. 

Kars: Her Karslı göçmek için doğuyor 
TÜİK’e göre, Türkiye’de işsizliğin en düşük olduğu ikinci il, Kars. İşsizlik oranının yüzde 4.1 olduğu Kars’ta toplam nüfus 320 bin. Kars’ta yaşayan nüfusun 180 bininin yani çoğunluğun köylerde yaşadığına dikkat çeken Kars Valisi Ahmet Kara, kırsal kesimde insanların geçimini ağırlıklı olarak hayvancılıkla uğraşarak sağladığını vurguladı.
TÜİK’in çalışmasını henüz incelemediğini ancak daha çok köylerde yaşayan insanların baz alındığını tahmin ettiğini belirten Kara, “Orada yaşayan insanların da hayvancılıkla uğraştıkları göz önüne alınmışsa, işsizlik oranının düşük hesaplanması normal” dedi. 

‘İşsiz az ama yaşam şartları çok zor’
Son dönemde Kars’ta merkezde büyük otel ve marketlerin yapılmaya başlandığını ve insanların buralarda da çalışmaya başladığını ifade eden Kars Valisi Kara, şöyle devam etti:
“Şehirde yaşayanlar genellikle şeker ve çimento fabrikalarında çalışıyor. Ayrıca ilimizde bulunan Organize Sanayi Bölgesi’nde de 50’nin üzerinde fabrika var. Karslılar şehirde de ağırlıklı olarak buralarda çalışıyor.” Kars’ın çok göç veren bir il olduğunun da altını çizen Ahmet Kara, “Genç nüfus İstanbul, Ankara, Bursa gibi büyük şehirlere çalışmaya gidiyor. Burada kalan ve çalışanların da çoğu emekli ya da buradaki düzenini bırakıp gidemeyecek kişiler” diye konuştu. İşsizlik oranının düşük çıkmasına karşın yine de Kars’ta insanların büyük sıkıntı yaşadıklarını ve Kars’ta yaşam koşullarının çok zor olduğunu vurgulayan Kara, “Bizde bir söz vardır: Karslı göçmek için doğuyor” dedi.
Kars Valisi Ahmet Kara, Kars nüfusunun beşte birinin öğrenci olduğunun da altını çizdi. 

Şırnak: Köyde iş vardı şehirde işsiz kaldık
İşsizlik verilerine göre, Türkiye’de işsizliğin en yüksek olduğu il, yüzde 22.1 ile Şırnak. Son yıllarda artan terör olaylarıyla en tehlikeli doğu illerinden biri haline gelen Şırnak’ta işsizlik de can yakıyor. Şırnak’taki bu yüksek işsizlik oranının en büyük sebebinin terör olduğunu vurgulayan Şırnak Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Osman Geliş, terör olayları nedeniyle insanların evlerini terk etmek zorunda kaldıklarını söyledi.
İnsanların terör olayları bu kadar yoğun değilken, köylerinde ‘iş’li olduğunu ve daha az sıkıntı yaşadığını ifade eden Geliş, terör yüzünden köylerinden olanların mecburen şehre göç ettiğini ve işsizliğin de bu noktadan itibaren patladığını ifade etti.

‘Açıklanandan çok daha kötü haldeyiz’
Şırnak’taki gerçek işsizlik oranının TÜİK’in açıkladığından çok daha fazla olduğuna dikkat çeken Osman Geliş, şöyle devam etti: “İşsizlik muazzam durumda, insanların hali çok kötü. Şırnak’ın nüfusu 430 bin. Eskiden köylerde yaşayanlar orada belli bir düzende hayatlarını tarımla sürdürüyorlardı. Şehirde de daha çok başta kömür olmak üzere yeraltı kaynakları ve Habur sınır kapısı iş kapısıydı. Ama köylerin neredeyse yüzde 90’ı terör yüzünden boşaltılınca, şehre göçen insanlara yetmedi iş kaynakları. Köyde tarım, bağ-bahçecilik, hayvancılık insanlara yetiyordu. Şimdi de tarım potansiyelimiz var aslında, bunun yanında seracılık da yapılabilir. Bu konuda başta Tarım Bakanlığı olmak üzere Şırnak’a destek bekliyoruz. Bu mevcut potansiyeller geliştirilerek, insanlarımıza iş imkânı sağlanabilir ve işsizlik belki yarı yarıya azaltılabilir.”
Hükümet yetkililerinin bir an önce Şırnak’a gelip, burada yerinde birebir tedbirler almasını istediklerini aktaran Geliş, hükümetin ‘demokratik açılım’ politikasının da son dönemde kendileri için umut olduğunu ve acilen çare beklediklerinin altını çizdi. 

Ardahan’da Vali ile ATSO’dan farklı görüş
TÜİK’in ilk kez il bazında açıkladığı işsizlik verilerine göre, Türkiye’de işsizliğin en düşük olduğu il, yüzde 3.7 işsizlik oranıyla Ardahan. 112 bin nüfuslu Ardahan’da sanayi olmadığı için hem köyde hem de şehirde nüfusun neredeyse tamamının tarım ve hayvancılıkla ilgilendiğini belirten Ardahan Valisi Mustafa Tekmen, bu nedenle işsizlik anlamında bir sıkıntı yaşamadıklarını söyledi. Hemen hemen herkesin çalıştığını ifade eden Tekmen, nüfusun az olmasının da işsizlik oranının düşük çıkmasında başlıca etken olduğunu vurguladı.
Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkanı Latif Tosunoğlu ise, “TÜİK’in rakamları doğru ve inandırıcı gelmiyor” dedi. Tosunoğlu, TÜİK’in il bazında açıkladığı işsizlik verilerine göre yüzde 3.7 ile Ardahan’ın Türkiye’de en az işsizliğin olduğu il olarak gösterildiğini belirterek, bunun doğru olmadığını ileri sürdü. “Kimse bana Ardahan’da 10 kişinin dahi işe girdiğini ispat edemez. İşsizlerimizin birçoğu büyük şehirlere göç etti. Etmeye de devam ediyor. TÜİK’in rakamları doğru ve inandırıcı gelmiyor. İlimde sanayi yok. Her gün göç var. Göç eden kesim, iş arayan kesimden oluşuyor. İşsizliğin en az olduğu ilin Ardahan olduğu söylenemez.”

‘Nüfusun üç katı kadar göç oldu’
Hedeflerinin işsizliği ‘yüzde sıfır’a çekmek olduğunu kaydeden Vali Tekmen, ayrıca şunları söyledi:
“Bizde birkaç yıl öncesine kadar göç çok ciddi bir sıkıntıydı, bugüne kadar büyük illere göçedenlerin sayısına bakıyoruz, neredeyse nüfusun üç katı. Ama bu yıl göç durdu, hatta insanlar geri dönmeye başladı. Yani yıllardır kapıların kilitli olduğu kimsenin uğramadığı evler yeniden hareketlenmeye başladı. Büyük illerden geri dönenler Ardahan’da özellikle de şehir merkezinde işini kuruyor.  Yani Ardahan’da son dönemde bir canlanma başladı. Hükümetin ‘demokratik açılım’ politikası Ardahan’a yaradı, yatırımcıların ilgisi artmaya başladı.”