Son kararı Başbakan Erdoğan verecek

Haber: deniz zeyrek / Arşivi

Türkiye ’nin gözlemci olduğu CERN’e tam üye olması için gerekli müzakereleri yapan heyette Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), Türkiye Bilimsel Araştırmalar Kurumu (TÜBİTAK) ve Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) temsilcileri var. Heyetin başkanlığını TAEK Başkanı Zafer Alper yapıyor. Heyetin CERN yöneticileriyle yaptığı müzakerelerde ortaya çıkan ve siyasi onaya sunulan ‘Teknik değerlendirme’ şöyle:
Gözlemci üyelik ücretsiz. Türkiye 1961’den beri gözlemci üye. Türk bilim adamlarının katıldığı projelerde, Türkiye’den giden bilim adamlarının masrafları ve deney katkı payları Türkiye tarafından sağlanıyor. 
Asosiye üyelik katılım payı 7 mil-yon lira . Bu statüde Türkiye’den bilim adamları projelerde çalışabilirken, Türkiye de istediği projeye sponsor olup söz hakkı alabiliyor. 
Gözlemci ve asosiye üyelikte kararlara katılma hakkı yok.
Tam üyelik olursa CERN’e yıllık aidat 70 milyon TL’yi buluyor. Bu miktar, Türkiye’yi katkıda 8. sıraya oturtuyor. Ancak bu istihdam ve mali getiri bakımından aynı sırada olunacağı anlamına gelmiyor. CERN’in ihalelerine Türk şirketlerinin katılımı ya da CERN merkezinde **Türkiye’den bilim adamlarının istihdam edilmesi konusunda herhangi bir avantaj sağlanmıyor. Ayrıca, Türkiye, tam üye olduğunda masada bulunma dışında bir getirisi olmuyor. Mevcut 5 büyük deneye dahil olmak mümkün görünmüyor.
Bütün bunların iki nedeni var:
Türkiye’nin parçacık fiziği konusundaki insan kaynağı, CERN üyelerinin insan kaynağı ile yarışacak kapasitede değil. (Türkiye’deki şirketlerin CERN’in ihalelerinde başarı sağlaması da mümkün görünmüyor. Ancak temizlik ve yemek gibi hizmet sektörü ihaleleri alınabilir)
Türkiye’nin deneysel altyapısı yok denecek kadar az.
Hal böyle olunca Türkiye 70 milyon ödeyeceği halde, CERN’deki varlığı ve söz hakkı fiilen bugünkünün çok üstünde olmayacak.
Bugün 100 ayrı bilim dalı için 400 milyon lira Ar-Ge finansmanı ayıran TÜBİTAK da TAEK’in kaygılarına katılıyor ve 100 dala 400 milyon TL ayırırken fiziğin bir dalına yani yüksek parçacık fiziğine 70 milyon TL yatırmayı verimli bulmuyor. 

Başbakan mektubu TAEK’e gönderdi 

Son değerlendirmede TÜBİTAK ve TAEK’in ortak tavrı olarak, ‘asosiye üyelik’ seçildi ve bu süreçte hedefler koyup, altyapı ve insan kaynağını tam üyelik seviyesine çıkarmak için hazırlık yapılması kararlaştırıldı. Başbakanlığın siyasi kararı bekleniyor. Başbakan bilim adamlarının gönderdiği mektubu TAEK’e göndererek yanıt verilmesini istedi.

bigPara.com