SSK'daki kara delik büyüyor

SSK'nın açık tahmini 11 milyar 170 milyon YTL'ye çıktı. Buna göre kurumun açığı geçen yıla oranla yüzde 50.7 artacak. Ek tedbirlerin alınması gündemde.

ANKARA - Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), şubatta 10 milyar 829.8 milyon YTL tahmin ettiği bu yıla ilişkin açık beklentisini martta ise 11 milyar 170 milyon YTL'ye çıkardı. SSK'nın bu yılki açığının geçen yıla göre yüzde 50.7 artması bekleniyor.
SSK'dan edindilen verilere göre, mart ayı gerçekleşmeleri dikkate alınarak bu yılın tümü için SSK'nın gelirlerinin 25 milyar 481.1 milyon YTL, giderlerinin ise 36 milyar 651.2 milyon YTL düzeyinde gerçekleşeceği tahmin edildi. Buna göre, SSK'nın açıkları 2006 yılında 11 milyar 170 milyon YTL'ye (8 milyar 325.3 milyon dolar) ulaşacak. Kurum, 2005 yılını 7 milyar 411.7 milyon YTL'lik (5 milyar 604.5 milyon dolar) açıkla kapatmıştı. Kurumun açığının geçen yıla göre yüzde 50.7 oranında artacağı öngörülüyor. Sosyal Sigortalar Kurumu 2005 yılında 22 milyar 739.8 milyon YTL'lik gelir elde etti ve 30 milyar 151.4 milyon YTL'lik harcama yaptı.
İlk açık 1992'de verildi
SSK, açıkla ilk olarak 1992 yılında tanıştı. 1989 yılında 682 bin YTL, 1990'da 1 milyon 399 bin YTL, 1991'de 128 bin YTL fazla veren SSK, 1992 yılında 2 milyon 556 bin YTL, 1993 yılında ise 19 milyon 399 milyon YTL açık verdi. Kurumun açıkları 1999 yılında 1 milyar 111 milyon YTL düzeyine ulaştı. 2000 yılında yüzde 64 oranında gerileyerek 400 milyon YTL düzeyine düşen SSK'nın açığı 2001 yılından itibaren yeniden tırmanışa geçti ve 1 milyar 108 milyon YTL düzeyine çıktı. SSK'nın 2001 yılında bir önceki yıla göre yüzde 177 oranında rekor düzeyde bir artış gösteren açığı 2002 yılında ise 11 milyar 132 milyon YTL'lik gelire karşın giderlerin 13 milyar 518 milyon YTL'ye çıkması nedeniyle yüzde 115.3 oranında büyüyerek 2 milyar 386 milyon YTL oldu.
2003'te ise 15 milyar 450 milyon YTL'lik gelir elde ederken, 20 milyar 258.7 milyon YTL düzeyinde gideri oluşan Sosyal Sigortalar Kurumu'nun açığı da yüzde 101.5 oranında artarak 4 milyar 808.6 milyon YTL düzeyine çıkmış oldu. 19 milyar 417.9 milyon YTL'lik gelire sağlanan 2004 yılında 25 milyar 174.9 milyon YTL gideri ortaya çıkan SSK'nın açığı ise 5 milyar 757 milyon YTL'ye ulaştı.
SSK açığının farkı Meclis bütçesinden fazla
Sosyal güvenlik kurumları açıkları 173 milyar YTL'lik 2006 yılı bütçesinin en yüksek harcamalarından birini oluşturuyor. Türkiye, en büyük belası olan faize 46.3 milyar YTL, memura 36 milyar YTL ödeyecek. Bu nedenle Hazine bütçesi 51.8, Maliye bütçesi 33.3 milyar YTL olacak. Sosyal güvenlik kurumları açıkları için üst sınır ise 24.3 milyar YTL.
Yani sosyal güvenlik kurumlarının gelir-gider farkı, Milli Eğitim'e ayrılan 16.7 milyar YTL'lik bütçenin çok üzerinde. Sağlık, milli savunma bütçelerinin iki katı büyüklüğünde. Enerji, kaynak olmadığı için 20-25 yılda biten sulama amaçlı yatırımlar ve toplam yatırıma 10.7 milyar YTL ayrıldığı dikkate alındığında bu rakamın boyutu daha da çarpıcı hale geliyor.
341 milyon YTL'lik artış
Yılın ilk dört ayı geride kalırken, bu açıkların daha da büyüyeceği ortaya çıktı. SSK 10.8 milyar YTL açık hedefini 11.2 milyar YTL olarak revize etti. Yani yalnız SSK'nın açığı 341 milyon YTL büyüdü. Bu tutar, Meclis'in 340 milyon YTL'lik 2006 yılı bütçesinin 1 milyon YTL üstünde. Yani 5 bin personeli ve yüksek maaşların olduğu eleştirileri getirilen, 550 milletvekiline maaş ödeyen yüksek sağlık harcamaları, ikinci bir Meclis'in finansmanı anlamına geliyor. 340 milyon YTL, DPT'nin 386 milyon YTL olan, Çevre ve Orman Bakanlığı'nın 438 milyon YTL olan bütçeleriyle kıyaslanabilir büyüklükte.
Ek tedbir gerekebilir
Ağırlıkla sağlıkta yeni yapılanmayla birlikte ilaç harcamalarının artmasından kaynaklanan revizyon sosyal güvenliğe aktarılacak rakamı 24.3 milyar YTL'nin üzerine taşırsa hükümetin ek tedbir bile alması gerekebilecek. IMF'ye verilen niyet mektubunda bu taahhüt çok açık bir şekilde yer alıyor. Açıklar, yalnız sosyal güvenlik kurumlarının çalışan/emekli dengesindeki bozulmadan (aktüeryal denge) kaynaklanmıyor.
Kara deliğin nedeni
SSK ve Bağ-Kur'da yaklaşık 22 milyar YTL'lik prim tahsilatının zamanında gerçekleştirilememesi de önemli bir etken. Çıkarılan prim affıyla bu tutarın 11.5 milyar YTL'sinin tahsili hedefleniyor. Bu tutarın 8 milyar YTL'si Bağ-Kur, 3.5 milyar YTL'si ise SSK borçlularından bekleniyor.