Standardımız yükselecek

Avrupa Sosyal şartı

TBMM, Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı'nı çekincelerle de olsa kabul etti. Kadınlarla erkekler arasında ücret ayrımı yapılmayacak, vatandaşlar sağlıklı çalışma koşulları için talepte bulunabilecek, devletin ailelere sosyal yardımları artacak...
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Avrupa'daki temel sosyal ve ekonomik hakların bütün yönlerini garanti eden tek sözleşme niteliğindeki Avrupa Sosyal Şartı'nın (ASŞ) yerini alacak olan Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı (GGASŞ) TBMM Genel Kurulu'nda çekincelerle kabul edildi.
Memurlara grev ve toplu pazarlık hakkı verilmesine ilişkin 5 ve 6. maddelerdeki çekincelerle yetinmeyen hükümet, çalışanlara yıllık en az dört hafta ücretli izin verilmesine de yanaşmadı.
Prof. Mesut Gülmez, eski anlaşmaya göre çekincelerin azaldığını, Türkiye'nin çekincelerinin Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin ortalamasının altına düştüğünü, ancak sendikal haklarla ilgili çekincelerinin AB üyelik sürecinde sorun olacağını söyledi.
Hukukun üstüne çıkacak
Üç maddedeki yedi fıkraya çekince konulan GGASŞ'nin Türkiye tarafından kabul süreci, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve Bakanlar Kurulu'nun ortaklaşa onayıyla tamamlanacak. Yasanın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla GGASŞ, çalışanların ekonomik ve sosyal hakları açısından iç hukukun üstüne çıkacak.
TBMM Genel Kurulu, anlaşmanın tüm memurlara sendika hakkı tanıyan beşinci maddesi ile memurlara grev ve toplu pazarlık hakkı tanıyan altıncı maddesine çekince koydu. Ayrıca çalışanlara yılda en az dört haftalık ücretli izin hakkını düzenleyen ikinci maddedeki bent de çekinceli olarak kaldı. 18 yaşın altındaki çocuk işçilerin yıllık dört haftalık ücretli izin hakkı üzerine konulan çekince ise Genel Kurul'da son anda çıkarıldı.
'Çekince sorun olacak'
Uluslararası sendikal haklar hukuku konusunda uzman olan Prof. Mesut Gülmez, GGASŞ'nin toplam 31 madde ya da 98 fıkradan, eski ASŞ'nin ise 19 madde ya da 72 fıkradan oluştuğunu belirterek, "Türkiye, eski ASŞ'nin 26 fıkrasına, GGASŞ'nin ise yalnızca 7 fıkrasına çekince koymuştur. Çekince oranı yüzde 36'dan yüzde 7'ye düşmüştür. Bu karşılaştırma, yükümlülük üstlenilen kuralların oranının çok yükseldiğini göstermektedir" dedi.
25 AB üyesinin ortalama 10.5 fıkraya çekince koyduğunu vurgulayan Gülmez, çekinceleri azalttığı için hükümeti kutlamak gerektiğini belirtti. Ancak, sendikal haklarla ilgili 5 ve 6. maddelere konulan çekincelerin 1999 yılından beri AB ilerleme raporlarında eleştiri konusu yapıldığını anımsatan Gülmez, şöyle konuştu: "ILO sözleşmelerini kabul etmiş olmamıza rağmen ASŞ'nin 5. ve 6. maddelerine çekince konulması gereksizdir. Bu iki maddeye konulan çekinceler, yüksek düzeydeki onay oranının değerini azaltmaktadır. Çünkü sendikal haklar, tüm öteki sosyal haklardan eksiksiz yararlanmanın da en temel ve önemli araçlarıdır, güvencesidir. Tüm sendikal haklar tüm çalışanlara tam olarak tanınmamışsa, gözden geçirilmiş ASŞ'deki sosyal hakları kullanmak da zorlaşır, hatta olanaksızlaşır. 25 AB üyesinden yalnızca Yunanistan, ASŞ'nin 5. ve 6. maddelerine çekince koymuştur. Bir de, AB üyesi olmayan, ama Avrupa Konseyi üyesi olan Andora, 6. maddeye çekince koymuştur. Bu nedenle de, söz konusu çekinceler, üyelik sürecinde ciddi bir sorun ve eleştiri konusu olmayı sürdürecektir."
Olumlu maddeler de var
Anlaşmanın onaylanmasıyla Türk vatandaşları, adil, güvenli ve sağlıklı çalışma koşullarının sağlanması; sosyal ve tıbbi yardım, sosyal güvenlik, sosyal refah hizmetlerinden yararlanma, sağlığın korunması gibi konularda Avrupa standartlarının uygulanmasını talep edebilecek. Devlet, aile yaşamının ekonomik, yasal ve sosyal bakımdan korunmasını teşvik etmek amacıyla sosyal yardımlar ve aile yardımları, mali düzenlemeler, konut sağlama, yeni evlilere yardım gibi yükümlülükler altına girecek. Çalışan kadınlar ile erkekler arasında ücret ayrımcılığı yapılamayacak, eşit işe eşit ücret verilecek.