Süreyya Serdengeçti: Çıtayı yükselten başkan

Çeyrek yüzyıllık yüksek enflasyon onun döneminde tek haneye indi, para feformu onun döneminde yapıldı. Bugün görev süresi dolan Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti, sadece bu başarılarıyla değil, hiçbir zaman politize olmamasıyla da tarihe geçti.
Haber: UĞUR GÜRSES / Arşivi

Beş yıllık görev süresi bugün sona erecek olan Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, çeyrek yüzyıllık yüksek enflasyonu tek haneye indiren, altı sıfır atarak para reformu yapan Merkez Bankası Başkan olarak tarihe geçiyor. Süreyya Serdengeçti, 2001 krizinin tam ortasında, 'Şimdi ne olacak?' denildiği bir dönemde Merkez Bankası Başkanlığına atandı. Kamuoyu önüne çıkmaya başladıkça, 'politik bir üslubu' olmadığı için, Ankara'daki klasik bürokrat tipine çok alışkın olanları şaşırttı.
Merkez Bankası'nın bağımsızlığı konusunda 'yasal çerçeve' dışında, 'kişisel duruş' ya da 'merkez bankacı duruşunun' ne olduğu konusunda da kamuoyuna kusursuz bir örnek teşkil etti. Onun bu 'duruşunda', 'çekirdekten merkez bankacı' olmasının çok büyük bir etkisi vardır. Süreyya Serdengeçti, Merkez Bankası'na memur olarak girmiş, merkez bankacılığının belli başlı tüm alanlarında çalışmıştır. Zaman zaman döviz kuru, zaman zaman açık piyasa operasyonları ya da dış borç işlemleri ile ilgili konularda çalışırken, bunlarla ilgili sorunları çözerken, edindiği deneyimle sadece başkanlığı döneminde değil, her görev basamağında Merkez Bankası'nın bugün modern yapısına katkısı olmuştur. Örneğin, 'reel efektif kur' hesabını Merkez Bankası'nda ilk hazırlayan kişidir.
Serdengeçti'nin, Ankara'da çokça yaygın bulunan ve mesleki odaklanmaya dayalı 'klasik teknokrat' portresinin ötesinde bir kişiliği var. Sadece 'mevzuat', mesleki bilgi gibi bir kalıba sıkışmamıştır. Entelektüel merakları, iki yabancı dile hâkimiyeti, gelişmeleri izlemesi ve sürekli okuması, onu dünya merkez bankacıları arasında da seçkin bir yere getirmiştir.
Mesafesini her zaman korudu
Tabii ki 'merkez bankacı duruşu' konusundaki en belirleyici özelliği, hiçbir görev basamağında 'politize' olmamasıdır. Ne Merkez Bankası kurumsal olarak 'politik kadrolara' ev sahipliği yaptı, ne de Merkez Bankası'nın para politikası siyasetçilerin 'kapsama alanına' girdi. Merkez Bankası'nın kurumsal olarak 'ilgili kurum' sayıldığı yer Başbakanlık olmasına karşın, son üç yılda Başbakan'la birkaç defa bir araya geldi: Sadece işini yaptı. Sadece siyasetçiler değil, başta bankalar olmak üzere özel kesimle de ilişkisi mesafeli oldu. Kamuoyunda 'bildiğini söyleyen' ya da 'eğilip bükülmeyen' bir başkan portresi çizerken, bugünkü, açıklık ve yaygınlığa dayalı iletişim politikasının da mimarı oldu. Merkez Bankası, onun döneminde kamu otoriteleri arasında bir ilki yaşama geçirdi; tüm bilgiler günü gününe web sitesinde yayınlandı. Açık davrandı; yeri geldi olumsuzluklara karşı çekinmeden uyardı, yeri geldi (örneğin, Irak savaşı sırasında) 'Endişe etmeyin' diyerek ortalığı sakinleştirdi. Serdengeçti'nin modern merkez bankacılığı yolunda attığı en önemli adımlardan biri de, genç merkez bankacıların önünü açması, yurtdışı olanaklar da dahil olmak üzere eğitime önem vermesidir. Yine klasik Ankara bürokratları gibi 'ağır abi' değil, kapısının herkese açık olduğu yönetim biçimi sergiledi.
Serdengeçti, bağımsız bir merkez bankası başkanı gibi davranırken, 'dersine çalışmayı' da hiçbir zaman bırakmadı. Bu özellikleriyle tüm merkez bankacıları kıskandıracak işlere imza attı: Çeyrek yüzyıllık enflasyonu tek haneye düşürdü, para reformunu yaptı, tarihe geçti! Serdengeçti, 'merkez bankacılığı çıtasını yükselten Başkan' olarak anımsanacak!
Serdengeçti sadece işini yaptı

  • Kamuoyunda'bildiğini söyleyen' ya da 'eğilip bükülmeyen' bir Başkan portresi çizdi.
  • Sadece siyasetçilerle değil, başta bankacılar olmak üzere özel kesimle de ilişkisini her zaman mesafeli tuttu.
  • Açık davrandı, yeri geldi olumsuzluklara karşı çekinmeden uyarılarını yaptı.
  • Görev süresi boyunca bağımsız bir Merkez Bankası Başkanı olduğunu hiç unutmadı ve hep öyle davrandı. Merkez Bankası'nın bugünkü modern yapsında katkısı çok oldu.
  • Enflasyonu tek haneli rakamlara indirirken, para reformunu da gerçekleştirerek tarihe geçti.
  • Tüm Merkez bankalarını kıskandıracak işlere imza attı.