Taraftar kaynağına bakmıyor, para sağlayan başkan kimse, onu seviyor

Taraftar kaynağına bakmıyor, para sağlayan başkan kimse, onu seviyor
Taraftar kaynağına bakmıyor, para sağlayan başkan kimse, onu seviyor

Dünyada hakem ve diğer yetkililerin sayısı 5 milyon, kulüp sayısı da 301 bin. En fazla kayıtlı futbolcu 6 milyonla Almanya?da bulunuyor. İngiltere?de futbol gelirleri yılda 2.8 milyar avro. FOTOĞRAF: AFP

OECD'ye göre, Avrupa futbol pazarının büyüklüğü 13.8 milyar avro. Dünyada 265 milyon kişi futbol oynuyor ama 38 milyon kişi kayıtlı futbolcu. Transfer ücretlerinin kontrolsüz artması futbolda yasadışı işlere ortam sağlıyor

ANKARA - Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) karapara aklamayla mücadeleyi yürüten Mali Eylem Görev Gücü (FATF), ‘Futbol Sektörü Aracılığıyla Karapara Aklama’ konulu raporuyla, futbolun öteki yüzünü ortaya koydu. Rapora göre, son 20 yılda sadece eğlence veren bir sektör olmaktan çıkan futbol, küresel bir endüstri haline dönüştü. Futbolun artan iktisadi önemi de, sektöre yapılan yatırımları artırdı.

En çok kayıtlı Almanya’da
Ancak bu durum, suç ekonomisi aktörlerinin de futbolla ilgilenmesine yol açtı. Dünyada yaklaşık 265 milyon kişinin futbol oynadığını belirten rapora göre, bunların yüzde 8’ini kadınlar oluşturuyor. Dünyada resmi kayıtlı futbolcu sayısı 38 milyon, hakem ve diğer yetkililerin sayısı 5 milyon, kulüp sayısı da 301 bin. En fazla kayıtlı futbolcu 6 milyonla Almanya’da bulunuyor.
Bunu 4 milyonla ABD, 2 milyonla Brezilya, 1’er milyonla İngiltere, Güney Afrika, Hollanda ve Japonya, 400’er binle de Kanada, Rusya, Çin, Ukrayna, Çek Cumhuriyeti, Polonya, İspanya, Avusturya, Şili ve İran izliyor. 

İngiltere pazar lideri
Futbolda sadece Avrupa pazarının büyüklüğü 13.8 milyar liraya ulaşıyor. Avrupa’nın en büyük ligleri arasında İngiltere’de futbol gelirleri yılda 2 milyar 273 milyon avro, Almanya’da 1 milyar 379 milyon avro, İspanya’da 1 milyar 326 milyon avro, İtalya’da 1 milyar 163 milyon avro, Fransa’da da 972 milyon avro olarak belirleniyor. Raporda Türkiye yok.
FATF’ın Futbol Sektörü Aracılığıyla Karapara Aklama Raporu, futbol endüstrisinin büyüklüğünün önemli bir para akışına neden olduğunu, bunun da hile, yolsuzluk, vergi kaçakçılığı ve karapara aklamayı beraberinde getirdiğini ifade ediyor.
OECD tarafından hazırlanan raporda, futbolun yasadışı faaliyetlerde kullanımına olanak veren zayıf yönler de şöyle sıralanıyor:
* Futbol pazarına girmek çok kolay. Pazara girişte engeller ya yok ya da çok az 
* Futbol sektöründen gelir elde edenlerin sayısının fazla olması: Uluslararası transferler ile televizyon ve sponsorluk gelirlerinin çok hızlı yükselmesi, futbolcu alım satımlarını, menejerlerin, sponsorların ve futbolla ilgilenen diğer kişilerin sayısını artırdı. Bu da para akışında hileli işlemlerin gizlenmesini kolaylaştırdı. Kayıt dışılık arttı
* Menejerlik kurumunun birçok ülkede hâlâ amatörce ve deneyimsiz kişiler tarafından yapılması dikkat çekiyor.
* Futbol kulüplerinin yasal yapısının, sınırlı sorumlu özel şirketlerden vakıflara çeşitlilik göstermesi. Kulüplerle ilgili yasal düzenlemelerin ya da denetimlerin yeterli olmaması veya hiç olmaması bu kulüplere sahip olmayı kolaylaştırıyor. Diğer taraftan stadyumların farklı işletmeler tarafından işletiliyor olması da hileli işlemlere olanak sağlayabiliyor.
* Büyük hacimli işlemler yapılması: Özellikle uluslararası transfer piyasasında yapılan büyük hacimli işlemler, ulusal futbol organizasyonları tarafından kontrol edilemiyor. Uluslararası transferlerdeki para akışında vergi cennetleri de kullanılabiliyor. 

Transfer de kontrolsüz?
* Futbolcuların transfer bedellerinin rasyonel olmayan ve kontrolsüz şekilde artması.
Özellikle uluslararası transferler, karaparanın aklanması için çeşitli fırsatlar sunuyor.
* Futbol kulüplerinin finansman gereksinimi: Sektörün büyümesine rağmen birçok spor kulübü hâlâ finansal yönden sıkıntı çekiyor. Bu da kulüplerin şüpheli kişilerin para tekliflerini kabul etmesine neden oluyor.
Futboldaki ‘maçı kazanan bütün pazarı kazanır’ mantığı, bir maç kaybedince gelirlerdeki azalma, kulüpleri, karapara aklayıcılarının hedefi haline getiriyor.
Finansal zorluk içindeki kulüpler de, ‘finansal doping’e gereksinim duyuyor.
* Bazı oyuncuların sosyal zayıflığı: Özellikle genç ve deneyimsiz oyuncular, yanlış yönlendirildiklerinde kolayca şüpheli işlemlere konu olabiliyor.

Yöneticiler inşaatçı
* Futbolun sosyal yönü: Futbol sektöründe yasadışı işlemler çoğunlukla yetkililere bildirilmiyor.
* Taraftarlar, paranın kaynağını önemsemiyor. İnsanlar, kulübe para sağlayan başkanlara sempatiyle yaklaşıyor. Diğer yandan futbol kulübü sahibi olmak, suç dünyasından gelseler bile patronlara önemli bir sosyal statü sağlıyor. Bu statü, yerel idarecilerle de daha iyi ilişki kurulmasına katkıda bulunuyor. Örneğin bazı ülkelerde futbol kulübü yöneticileri çoğunlukla inşaat sektöründen geliyor.

Karapara aklama yolları
Raporda, futbol sektöründe karapara aklama amacıyla kullanılan yöntemler hakkında da şu değerlendirmeler yapıldı:
* Futbol kulübü sahipliği: Karapara aklayıcıları, futbol kulüplerini mükemmel bir karapara aklama aracı olarak görüyor. Nakit paranın döndüğü her sektörde olduğu gibi, futbol da, karapara aklamaya elverişli bir ortam sunuyor.
Futbol kulüpleri, bazı durumlarda sosyal ilişkiler kurarak, devletten ihale alıyor.
Örneğin Meksika’da profesyonel bir futbol kulübüne sahip bir işadamı, politikacılar ve kamu görevlileriyle ilişki kurarak, rüşvet yoluyla belirli kamu ihalelerini almıştı. Yine 2006’da İtalya’da önemli bir kulübe, karapara aklama amacıyla hisse senetlerini almak suretiyle yatırım yapılmış, ancak gazetelerde çıkan haberlerden sonra bu girişim başarısızlığa uğramıştı.
* Transfer pazarı ve futbolcu sahipliği: Uluslararası transfer pazarı sürekli olarak genişliyor. Örneğin 2006 Dünya Kupası’nda ulusal takımlarda oynayan futbolcuların yarısı, kendi ülkelerinin dışındaki ülke liglerinde oynuyordu. (aa)