Tek sözleriyle dünya sarsılıyor

Tek sözleriyle dünya sarsılıyor
Tek sözleriyle dünya sarsılıyor
ABD'nin notunu kırmalarıyla borsalar alt üst oldu. Şimdi sıra Fransa'da. Piyasaların kâbusu ratingçilerin hikâyesi 1800'lerde başladı
Haber: ŞEBNEM TURHAN / Arşivi

Kredi derecelendirme kuruluşları bir türlü manşetlerden inmiyor. Standart&Poor’s, Moody’s ve Fitch’ten oluşan büyük üçlü bu günlerde piyasaların yükselme ve düşmesinin en büyük sorumlusu. ABD’nin kredi notunun kırılmasıyla başlayan süreçte notçular ne dese piyasa ona göre bir tepki veriyor. Ağustos başında borsalar ABD’nin notu yüzünden düştü, geçen hafta ve bu hafta ise Fransa’nın notu kırılacak endişesi yön veriyor. Peki nedir bu kredi notu ve kimdir bu kredi derecelendirme kuruluşları?

Ratingçiler en basit anlamıyla ülkelerin ve şirketlerin borç ödeme kapasitelerine karne veriyor. 1800’lerde başlayan yolculuğun önemi finans piyasalarının dünya ekonomisindeki hâkimiyetiyle paralel arttı. Bugün ise üç büyük kurumdan not almadan hiçbir ülkenin borçlanması veya yatırım çekmesi mümkün değil.

Türkiye nasıl bulaştı?
Radikal yazarı Mahfi Eğilmez kredi derecelendirme kurumlarının Türkiye macerasına birebir tanıklık edenlerden. 1990’a kadar Türkiye’nin Japonya ve Avrupa’dan borçlandığını ve nota ihtiyacı olmadığını anlatan Eğilmez şöyle devam ediyor: “Kredi notu çok da isteğe bağlı değil. 1990’da biz istemeden S&P ve Moody’s geldi ve ‘sizi değerlendireceğiz’ dedi. Çünkü ABD’deki müşteriler kredi notu istiyordu. Her bir ratingin ücreti var. Bizi de değerlendirdiler ve ilk notumuz S&P’den BBB; Moody’s’ten Baa oldu. Ancak Körfez krizi çıktı kâğıt satamadık. Ancak sonrasında Tansu Çiller o notları kullandı ve 1992’de satış yaptı. Ardından notumuz B’ye düşürüldü ve şimdi Türkiye’nin notu BB seviyesinde. Ancak bugünün Türkiyesi ile enflasyonun yüzde 70’lerde olduğu 90’lar Türkiyesi arasında dağlar kadar fark var. O zaman BBB ve Baa olan nottan çok daha yüksek seviyede olmamız lazım. Bizim notumuzu 2007’de yükseltmeleri gerekiyordu.” Her sözleri eleştirilen ratingçilerin 2008 krizinde geç kaldıklarını dile getiren Eğilmez her şeyi görmenin mümkün olmadığını ancak bazı şeyleri de görmezden geldiklerini söylüyor.

S&P, Fransa’nın A’sına dokunmadı
Geçen hafta Fransa’nın AAA olan notunu kıracağı söylentileriyle sert düşüş yaşayan piyasalara uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s’den açıklama geldi. Standard & Poor’s Fransa biriminin başkanı Carole Sirou AAA kredi notunu belirli bütçe rakamlarına göre değil ‘gidişat ve yükümlülüklere bağlılık’ ile bağlantılı olduğunu dile getirdi. Standard & Poor’s, Fransa’nın ‘AAA’ olan uzun vadeli kredi notunu ve “durağan” olan not görünümünü teyit etti. Sirou kredi derecelendirme kuruluşunun verdiği bu kararın, Fransa’nın ‘AAA’ olan uzun vadeli kredi notunu koruma kapasitesine olan güveni yansıttığını ifade ederek, ülkenin kredi notunun 1975 yılından bu yana ‘AAA’, not görünümünün ise ‘durağan’ olduğunu hatırlattı.

bigPara.com