Tekel'de bilanço gölgesi

Yüksek Denetleme Kurulu raporu: 394 trilyon TL'ye satılan Tekel Alkollü
İçkiler İşletmesi'ne 248.2 trilyon lira aktarıldı.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), Tekel'e ait Alkollü İçkiler
İşletmesi'nin 292 milyon dolara (yaklaşık 394 trilyon TL) Mey İçki Sanayi A.Ş.'ye satışı ve satış cari hesabın tasfiyesi için özel inceleme yaptı. YDK tarafından hazırlanan rapora göre, şirketin aktif pasif devri şartnameye uygun olarak yapılmadı, devir tarihine kadarki işletmecilik faaliyetleri için ihtiyaç duyulan kaynak Tekel'ce üstlenildi.
Şirket öz varlıklarında fiili devir ile kesin devir tarihi arasında 77.2 trilyon lira, ihale ilanına çıkış tarihine göre 248.2 trilyon liralık bir artışa yol açıldı. Durum saptaması yapılan Yüksek Denetleme Kurulu raporunda, Maliye'nin konuya ilişkin inceleme yapması gereğine dikkat çekildi.
ÖİB'in 'oluru'
Radikal, Yüksek Denetleme Kurulu'nun, 'ÖYK'nın 22 Aralık 2003 tarih ve 2003/85 sayılı kararına istinaden 27 Şubat 2004 tarihinde yapılan Hisse Satış Sözleşmesi ile özelleştirilen Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin İhale Sürecindeki İşlemlere İlişkin Özel İnceleme Raporu'nu ele geçirdi. 15 sayfalık raporda, devir tarihi ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın Tekel ile bağlı şirket ve müesseseler arasındaki cari hesap mutabakatının 31 Ekim 2003 tarihi itibarıyla çıkarılacak bilançolar üzerinden oluşturulması ve bu hesabının 15 Kasım 2003 tarihi itibarıyla kesinleştirilmesi, bağlı şirketlerin Tekel'e borçlu çıkmaları halinde bu borcun şirket sermayelerinin artırılması ile kapatılmasına olur verdiği bilgisi aktarılırken, Tekel Yönetim Kurulu'nun da bu olura atıfla şu kararı aldığı vurgulandı:
"Alkollü İçkiler İşletmesi'nin Tekel'e 31 Ekim 2003 tarihi itibarıyla 189.8 trilyon lira borçlu olduğu tespit edildi. Bu tarihten sonra cari hesap bakiyesinin doğmaması için gerekli önlemlerin alınmasına karşın, yapılmakta olan yatırımlar ve şirketin olağan faaliyetleri çerçevesinde Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin söz konusu cari hesap bakiyesinin 31 Aralık 2003 tarihi itibarıyla 256.2 trilyon liraya ulaştığı ve Şubat/2004 tarihine uzayan devir tarihine kadar da bu miktara 50-55 trilyon liralık tutarın daha ekleneceği, ÖİB'in talimatları çerçevesinde sermayenin 310 trilyon artırılması, Tekel'in aynı tutardaki sermaye taahhüt borcunun ise Alkollü İçkiler A.Ş'den olan doğmuş ve devir tarihine kadar doğacak alacaklarla karşılanması kararlaştırılmıştır."
Usul eksikliği
Bu karara paralel olarak sermaye artışının 20 Şubat 2004'te gerçekleştiği vurgulanan Yüksek Denetleme Kurulu raporunda, şu değerlendirme yapıldı: "İhale şartnamesinde ve daha sonraki şartname değişikliğinde, özelleştirilen şirketin Tekel Genel Müdürlüğü'ne olan borçlarını içeren cari hesabının sıfırlanıp tasfiyle edilmesine imkân veren bir hüküm yer almamıştır. İhale şartnamesi bir biçime (ilana) bağlandığından, değişikliğin de yine ilanla gerçekleştirilmesi gerekirken buna uyulmaması, bir usul eksikliği olarak değerlendirilmektedir."
Borçlar silindi
Raporda, "İdare oluru uyarınca 31 Ekim 2003'ten sonra yapılan işlemlerin, şirketlerin kendi yetki ve sorumluluğu çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekmekte iken, bu tarihten sonra şirketin işletme ve yatırım faaliyetlerinden doğan kaynak ihtiyacının da cari hesap yoluyla karşılanmasına devam edilerek, devire kadar doğan borçların silinmesi yoluna gidilmiştir" ifadesine yer verildi. Yüksek Denetleme Kurulu raporunda, 31 Ekim tarihinde 189.9 trilyon lira olan cari hesap tutarının, şirket devrinin yapıldığı 27 Şubat'ta 307 trilyon liraya ulaştığı kaydedildi.
İhtiyaç karşılandı
YDK raporunda, aradaki bu süreçte fiili devri gerçekleşen şirketin yatırım faaliyetleri ve olağan işletmecilik faaliyetlerinden kaynaklanan borçlarının, cari hesap tasfiyesi çerçevesindde Tekel'e yüklendiği de ifade edildi.
Raporda, buna ilişkin örneklere de yer verildi. "Devir iki gün önce yapılsa 11 trilyon liralık vergi borcunu alıcı firma üstlenecekti" denilirken, suma alımı rakı şişesi hologramı için 9.5 trilyon lira, şişeleme, kuru üzüm alımı için 37.3, yaş üzüm alımı için 15.1 trilyon ve anason alımı için de 15.3 trilyonun ve 16.2 trilyon liralık yatırım harcamasının cari hesaba yansıtıldığı bilgisi yer aldı.
İlave varlık aktarıldı
Raporda, devir tarihlerindeki farklılık ile şirkete ilave varlık devredilmesine olanak sağlandığı da şöyle anlatıldı: "Şirketin 27 Şubat 2004 tarihinde alıcısına devir edilirken, bu şirketin ihale için ilana çıkıldığı 7 Haziran 2003 tarihindeki net aktif değerinin çok üzerinde 280.1 trilyon lira düzeyine ulaşan ilave varlık devredilmiştir. Ancak şartname hükümleri doğrultusunda işçilere ödenen 31.9 trilyon liralık kıdem tazminatı yükümlülüğünün Tekel'e ait olduğu dikkate alındığında söz konusu fark , 280.1-31.9= 248.2 trilyon liraya inmektedir.
Şirketin ilana çıkıldığı tarihteki bilançosu ile 31 Ekim 2003 bilançosunun öz varlık karşılaştırmasında 95.4 trilyon, Şirketin fiilen devredildiği
27 Şubat 2004 tarihli bilançosu ile 31 Ekim 2003 tarihli bilançosunun öz varlık karşılaştırmasına göre 77.2 trilyon lira kaynak farkı olduğu hesaplanmaktadır."
Bilançolar gerçek mali durumu yansıtmıyor
Raporda, Alkollü İçkiler Sanayi ve Alkollü İçkiler Pazarlama Dağıtım A.Ş'nin 5 Haziran 2003 tarihli açılış bilançolarına ilişkin olarak Bağımsız Sınırlı Denetim Raporunda, şirket bilançolarının 'Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na göre grubun gerçek mali durumunu yansıtmadığı görüşüne ulaşılmasına rağmen, bilançoların ihale aşamasında yatırımcıların bilgisine sunulduğuna da dikkat çekildi.