Tekstilcinin Çin'e isyanı

Tekstil ve hazır giyimciler, 'Çin tehdidi'ne karşı Dünya Ticaret Örgütü'nü (DTÖ) 'göreve' çağırdı. Washington'da yapılan 3'üncü Uluslararası Tekstil Toplantısı'nın sonuç bildirgesinde, "DTÖ, kotaların kalkmasının yarattığı etkileri acilen gözden geçirmeli" ifadesi yer aldı.
Haber: TÜRDA ÖZMEN / Arşivi

WASHINGTON - Tekstil ve hazır giyimciler, 'Çin tehdidi'ne karşı Dünya Ticaret Örgütü'nü (DTÖ) 'göreve' çağırdı. Washington'da yapılan 3'üncü Uluslararası Tekstil Toplantısı'nın sonuç bildirgesinde, "DTÖ, kotaların kalkmasının yarattığı etkileri acilen gözden geçirmeli" ifadesi yer aldı.
Dünya ticaretinde kotaların 2005 yılı başında kaldırılmasıyla Çin'in yaratacağı tehdide karşı, Türk ve ABD'li tekstil sektörü temsilcilerinin, 'İstanbul Deklarasyonu' hareketi adı altında başlattığı ve geçen süre içinde Adil Tekstil Ticareti İçin Global İttifak (GAFTT) adını alan oluşum, yayımladığı deklarasyonda DTÖ'ye, 'Harekete Geç' çağrısı yaptı.
GAFTT'ın Washington'da düzenlediği ve iki gün süren 3'üncü Uluslararası Tekstil Toplantısı'nın sonuç bildirgesi yayımlandı. Üye 55 ülkeden toplantıya katılan 25'i tarafından hazırlanan bildirgede, DTÖ'ye yönelik eleştiriler yer aldı. Bildirgede, "DTÖ pazarın Çin ve kısmen Hindistan tarafından hızla ele geçirilmesini önleyecek uygun önlemleri almaksızın, tekstil ve hazır giyim kotalarının kalkmasına izin vermek suretiyle, bu alanlarda küresel ticaret düzenini ciddi olarak bozmuştur. Devletlerin münferit acilen eyleme geçmemeleri halinde dünya çapında bu sektörlerde Çin nedeniyle 30 milyon kişi işini kaybedecek" denildi.
'Çin hile yapıyor'
ABD Güney Carolina Senatörü Lyndsay Graham da, toplantıda yaptığı konuşmada, Çin hükümetini 'hile yapmak'la suçladı ve DTÖ'nün buna karşı duruşunu eleştirdi. Lyndsay Graham, şunları kaydetti: "Çin hile yapıyor ve adil olmayan rekabet yaratıyor. Ancak ben kendimizi suçluyorum. Çin ile konuşma zamanı geçti. Sorunları konuşarak çözemeyeceğimiz anlaşıldı ve uluslararası topluma vereceğimiz mesaj: "DTÖ'yü kullanın ya da ortadan kaldırın" olmalıdır. Buradan çağrıda bulunuyorum: Eğer uluslar ailesinin üyesi olmak istiyorsan asgari terbiye kurallarına uyman gerekiyor. Hile yapma. Para birimini gerçek değerinde tut."
Çin'e karşı mücadelede ortak hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan ABD Güney Carolina Senatörü Lyndsay Graham şunları söyledi: "Çin devleti bizi izliyor, dinliyor ve boşa konuştuğumuzu zannediyor. Konuşma zamanı bitti, şimdi eylem zamanıdır."
GAFTT'ın oluşumuna önderlik eden İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon
İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Süleyman Orakçıoğlu ise kotaların kaldırılmasının, özellikle ekonomisi tekstile bağlı az gelişmiş ülkelere darbe vuracağını belirterek, "Çin ve Hindistan'ın, 2005 sonunda, 400 milyar dolarlık tekstil ticaretindeki payını yüzde 71'e çıkaracağı tahmin
ediliyor. Bu tekstile bağlı fakir ülkelerde işsizliğe neden olacak. Küresel bir sosyal patlamaya, terör gibi sorunlara yol açacak" dedi. İHKİB Başkanı Süleyman Orakçıoğlu, DTÖ'nün bu konuda sessiz kalamayacağını ifade ederken, "Bu işin peşini bırakmayacağız" dedi.
Endonezya 55. üye oldu
Öte yandan, deprem ve tsunami felaketlerinin yaralarını sarmaya çalışan Endonezya da, tekstil pazarına sahip çıkabilmek amacıyla GAFTT'a üye oldu. Endonezya sektör temsilcisi Abraham Fanton da, kotaların kaldırılmasının ulusal pazarda yarattığı sorunlar ve çözüm önerilerini dile getirdi. Tsunami felaketinin ardından tekstil ihracat gelirlerinin her zamankinden daha önemli hale geldiğini ifade eden Abraham Fanton, Çin'in düşük işçilik maliyeti, devlet subvansiyonu, karşılıksız kredi gibi yöntemlerle pazarı ele geçirdiğini de belirtti.
Portekiz tekstil ve hazır giyim sektörü temsilcisi Paulo Nunes de Almeida, 10 yeni AB üyesinin ihracat gelirinin tekstil ağırlıklı olduğuna dikkati çekerek, bu yüzden kotaların kaldırılmasının AB için de büyük önem taşıdığını kaydetti. Meksikalı sektör temsilcisi Adolfo Mizrahi, "Çin'in tekstildeki haksız rekabetine" karşı ulusların ortak mücadele yürütmesini, mücadelenin başını da ABD ve AB'nin çekmesi gerektiğini söyledi. Nepal'den katılan Kiran Prakash Saakh da, Nepal ekonomisinin ağırlıklı olarak tekstil ihracatına bağlı olduğunu ve kotaların kaldırılmasından çok olumsuz etkilendiğini belirterek, 'safeguard' korunma önlemlerinin az gelişmiş ülkeler için yeterli çözüm olmadığını söyledi. Saakh, az gelişmiş ülkelerin hazır giyim ve tekstil ihracatını gümrüksüz yapabilmelerini istedi.



'DTÖ tekelleşmeye karşı önlem almalı'
  • Dünya Ticaret Örgütü, kotaların kalkmasının yarattığı etkileri, bir-iki ülkenin bu hayati sektördeki ticareti tekelleştirmek için yaptığı ticari uygulamaları acilen gözden geçirmeli.
  • Dünya Ticaret Örgütü, Doha Yuvarlak Masa Toplantısı'nın parçası olarak tekstil ve hazır giyim sektörlerini gelecekte tekelleşmeden korumak amacıyla yeni sürekli önlemler oluşturmalı.
  • ABD, AB, Kanada ve bu sektörlerde ihracat yapan ülkelerin hükümetleri, Çin'e karşı koruma kararlarının etkin ve acil kullanımını desteklediklerini bu ülkelere bildirmeli.
    Bunun anlamı, koruma önlemlerinin piyasayı bozmasını beklemek yerine bu tehdit ortaya çıkar çıkmaz gündeme gelmesi.
  • Devletler, tekstil ve hazır giyim dünya ticaretine hâkim olma arayışı içindeki ülkeler tarafından uygulanan haksız rekabet uygulamalarına karşı çıkmak için ve kendi ticari rejimleri içinde DTÖ nezdinde daha etkin hareket etmeli.
    Bildirgeye göre, GAFTT'ın 12 ay içindeki çabası, koruma önlemlerinin ana pazarlarda uygulanması, haksız ticarete karşı çıkılmasını sağlamak olacak. GAFTT, dünya ticaret görüşmelerinin gelecek toplantısında DTÖ'yü yeni ve sürekli önlem için iknaya çalışacak.