Telsim, yol, su elektrik olacak

Devletin el koyduğu Telsim'in satışından elde edilecek gelirin 2 milyar YTL'lik bölümü, bütçeye aktarılarak yol, su ve baraj gibi yatırımlara harcanacak.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Özelleştirmede tüm zamanların en iyi başarısını sağlayan Türkiye, bu kuruluşların elden çıkması nedeniyle bütçe gelirlerini başka kalemlere yoğunlaştırdı. Bütçede KİT'ler nedeniyle oluşacak açığın bir kısmı, bütçeye temettü geliri aktarmaya başlayan bankalardan karşılanacak. Türk Telekom ve Tüpraş başta olmak üzere kârlı şirketlerin art arda özelleştirilmesi, KİT'lerin bütçeye katkısını 3 milyar Yeni Türk Lirası (YTL) aşağı çekecek. Türk Telekom gelirlerinin de etkisiyle 2006 yılında 4.3 milyar YTL beklenen KİT'lerin bütçeye katkısı, 2007 ve 2008 yıllarında yaklaşık 3 milyar YTL azalarak 1.5 milyar YTL seviyesinde kalacak. KİT'lerin açığının bir kısmını, 2005 yılından itibaren bütçeye temettü geliri aktarmaya başlayan kamu bankaları kapatacak.
2006 bütçesindeki yatırımların 2 milyar YTL'lik bölümü ise, Uzanların vergi ve GSM lisans borcuna karşılık, Telsim'in satış gelirinden finanse edilecek. 2005 bütçesinin gelir kaleminde 4.6 milyar YTL'lik revizyon yapıldı. TBMM'ye sunulan 2006 yılı Bütçe Kanunu'nun ayrıntıları belli olmaya başladı. İlk kez üç yıllık hazırlanan bütçede, 2007 ve 2008 yıllarına ilişkin gelir hedefleri ana hatlarıyla belirlendi. Mahalli idare ve fon paylarından bütçeye yaklaşık 14.5 milyar YTL dahil edilecek olması nedeniyle 2005 yılına göre sıçrama gösteren 2006 ve izleyen yıllara ilişkin bütçe gelirlerinde, gelir vergisi, yurtiçindeki satışlarla ithal mallardan alınan katma değer vergisi ve özel iletişim vergisindeki artışın önümüzdeki yıllarda hızlanarak süreceği görülüyor.
MTV'de yüzde 15 artış
Banka ve sigorta muameleleri vergisinde 2006 için bir defaya mahsus yüksek oranlı artışın ardından, izleyen yıllarda yeniden 2005 seviyesinde gelir hedefleniyor. Motorlu taşıtlar vergisinde ise mahalli idare ve fon payı hariç tutulduğunda dahi yüzde 15 oranında artış yapılması dikkat çekti. Bütçe kanunu tasarısına göre, 2005'te 3.4 milyar YTL olacağı tahmin edilen KİT'lerden bütçeye gelir katkısı, 2006'da 4.3 milyar YTL'ye yükselecek. KİT'lerin bütçeye 2006'daki katkısında Türk Telekom'dan 16 Ocak 2006 tarihinde bütçeye aktarılacak yaklaşık 2 milyar YTL'lik nakit aktarımının büyük payı var.
Bütçeye yama olacak
Telekom'un yanı sıra Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (Tüpraş ) ve Ereğli Demir Çelik Fabrikaları (Erdemir) gibi bazı kârlı şirketlerin özelleştirilmesiyle KİT'lerden bütçeye aktarılacak yıllık gelir 2007 ve 2008 yıllarında sırasıyla 1 milyar 453 milyon ve 1 milyar 539 milyon YTL olacak.
Satış işlemlerinin tamamlanması için Danıştay kararı beklenen Türk Telekom'un (TT) satış gelirleri, bütçeye yama olacak. TT'nin satış gelirinden bütçeye, bu yıl 1.9 milyar YTL, 2006'da 2 milyar, 2007 yılında 1.9 milyar ve 2008'de 1.8 milyar YTL olmak üzere 4 yılda toplam 7.6 milyar YTL gelir aktarılacak.
Bu arada, 2006 yılında ilk kez bütçe gelirleri içerisine alınan otoyol, köprü ve tünel geçiş ücretlerinden 400 milyon YTL gelir öngörüldü. Otoyol ve köprülerden 2007 yılında 440 milyon, 2008 yılında 475 milyon YTL gelir elde edilmesi bekleniyor.
İMKB'nin fazla geliri Hazine'ye
2006 bütçesini Merkezi Yönetim Bütçesi olarak TBMM'ye sunan hükümet, bunun Anayasa'ya ve 'mali anayasa' niteliğindeki Kamu Mali Yönetim Kanunu'na uyumu için iki ayrı düzenleme yapacak.
AKP Grubunca hazırlanan Anayasa değişiklik teklifiyle Maliye Bakanlığı'nın hazırladığı Kamu Mali Yönetimi Kanunu'nda değişiklik yapan yasa tasarısı dün TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Tasarı, Anayasa'da yapılacak değişikliğe paralel olarak, genel bütçeli kurumlar ve özel bütçeli kurumlar listelerini yeniden düzenlerken, düzenleyici ve denetleyici kurulların bütçelerinin, merkezi hükümet bütçesine dahil edilerek Meclis denetimine tabi tutulmasını öngörüyor. 18 maddelik tasarı, bakanlıkların ve ilgili kuruluşların mevcut teşkilat yapılarında yer alan araştırma planlama ve koordinasyon kurulu başkanlıkları ve araştırma planlama ve koordinasyon kurulu dairesi başkanlıklarını kaldırarak, araştırma planlama ve koordinasyon hizmetlerine yönelik kurul başkanlıkları, daire başkanlıkları ile şube müdürlükleri kurulmasını düzenliyor.
Tasarı uyarınca, alım, satım, kiralama, ve benzeri mali işlemlerden, destek hizmetlerini yürüten birim sorumlu olacak. Tasarı, her yıl düzenleyici ve denetleyici kurumlarla İMKB'nin gelir fazlalarının üçer aylık dönemlerde Hazine'ye aktarılmasını öngörüyor.
Gelirlerde 4.6 milyar YTL revizyon
2005 bütçesinde katma değer vergisi ve özel tüketim vergileri başta olmak üzere çeşitli vergi kalemlerinde 8.4 milyar YTL düşüş olacağı belirlendi. Ancak gelir vergileri ile kurumlar vergisi başta olmak üzere diğer bazı kalemlerde performansın yüksek olması nedeniyle, gerçekleşmenin öngörülenden 13 milyar YTL fazla olması sayesinde bütçe gelir hedefi 4.6 milyar YTL yukarı revize edildi. Bütçede yaşanan negatif ve pozitif sapmalarla bütçenin yükü, dar gelirlilerin aleyhine olan dolaylı vergilerden doğrudan vergilere kaydı.
Yapılan hesaplamalara göre, 2005 bütçesindeki 8.4 milyar YTL'lik negatif sapmanın 1.4 milyarı dahilde alınan KDV, 1.6 milyarı beyana dayanan KDV, 1.2 milyarı ithalde alınan KDV, 1.1 milyarı kolalı gazoz, alkollü içecekler ve sigaradan alınan ÖTV, 663 milyon YTL'si petrol ve doğalgazdan alınan ÖTV kalemlerinden kaynaklandı. Ayrıca KİT'lerden elde edilen gelir (1.560 milyon YTL), dayanıklı tüketim maddeleri ÖTV'si (285 milyon YTL), akaryakıt dışı gümrük vergileri (136 milyon YTL), damga vergisi (200 milyon YTL) ve üst kurullardan aktarılan gelir fazlası (250 milyon YTL) kalemlerinde de negatif sapma yaşandı.
Bütçede pozitif sapma yaşanan gelirlerin başında ise 2.1 milyar YTL ile kurumlar vergisi, 1.7 milyar YTL ile de geçici kurumlar vergisi geliyor. Ayrıca, gelir vergisinde 1.6 milyar, ücretlilerden alınan gelir vergisinde 1.3 milyar, faiz gelirlerinde 1.1 milyar, motorlu taşıtlar ÖTV'sinde 1.1 milyar YTL pozitif sapma yaşandı. Bütçede gelir öngörülmeyen kamu bankalarından sağlanan 1.3 milyar YTL'lik temettü geliri de önemli katkı oldu.