Tüketicide güven azalıyor

Merkez Bankası Tüketici Güven Endeksi şubatta yüzde 0.20 azalarak 105.2'ye geriledi. Endeksin 100'ü geçmesi iyimserlik demek; yine de 2004 başına göre gerileme var: Şubat 2004'te endeks 111.9'daydı.

ANKARA - Merkez Bankası'nın, tüketici açısından ekonomideki genel eğilimi ve bekleyişleri ortaya koyan güven endeksi verileri, güven ortamının pekişmediğini, aksine azaldığını ortaya koyarken, 'çok daha iyi olacak' beklentisine sahip kesimin daha da küçüldüğünü ortaya koydu.
Merkez Bankası'nın şubat ayında 7 bin 420 kişi ile gerçekleştirdiği tüketici eğilim anketi ile belirlenen tüketici güven endeksi, geçen ay bir önceki yılın aynı ayına göre önemli oranda düşerek 105.2'ye geriledi. Ocakta endeks değeri 105.4 idi. Endeksteki düşüş, "Tüketicinin mevcut ve gelecek dönem satın alma güçlerine ve gelecek dönem genel ekonomik duruma dair değerlendirmelerinin kötüleşmesi" anlamı taşıyor.
Belirsizlik zedeliyor
Endeksin 100'ün üzerinde olması iyimser durumu ortaya koyuyor, ancak 2004 yılı başlarıyla karşılaştırıldığında güven endeksinde hızlı bir gerileme olduğu görülüyor. 2004 yılı Şubat'ında 111.9 ile en üst düzeye çıkan güven endeksi, bugüne kadar inişli çıkışlı bir seyir izledi ve bir yıllık dönemde güven kaybı yüzde 6 düzeyinde. Ekonomideki bekleyişlerin olumlu ya da olumsuz seyretmesi, ekonomi politikaların doğru ve kararlılıkla uygulanması ve konulan hedeflere uygun bir sonuç alınmasıyla doğrudan bağlantılı. 2004 yılı başında ekonomi programına uygun olarak belirlenen politikaların etkisiyle güven endeksi yükseldi. Ancak, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Avrupa Birliği ile ilişkilerin belirsizliğin etkisiyle ağustos ve eylül aylarında güven endeksi geriledi. Ağustosta güven endeksi 101.2'ye geriledi. IMF ile yeni stand-by yapılması konusunda mutabakatın sağlandığı aralık ayında güven endeksi 105.2'ye yükseldi.
Merkez Bankası Tüketici Güven Endeksi'nin hâlâ geçen yılki sevisinin altında seyretmesi ve son ayda gerilemesinde belirsizliklerin hâlâ ortadan kaldırılmamasının rolü var. Örneğin, yapısal reformlar ve mali disiplin için kilit önemdeki 3 yıllık stand-by hükümet ve bürokrasi engelini aşamadı. Ayrıca, AB için atılması gereken adımlardaki gecikme, hükümet ve iktidar partisi içindeki sorunlar da güven ortamını zedeleyen diğer unsurlar olarak ortaya çıkıyor.
Endeks ne diyor?
Tüketici eğilimine ilişkin verilere göre, satın alma gücünün mevcutta da, gelecekte de olumlu bekleyişler içermiyor. Aynı durum, genel ekonomik durum için de geçerli. Satınalma gücü yüzde 0.5, genel ekonomik durum ise yüzde 3 düzeyinde güven kaybını gösteriyor. Yarı dayanıklı tüketim malı olarak tanımlanan ayakkabı, giysi, mutfak eşyası gibi harcamalarda gelecekte düşüş beklentisi var.
Merkez Bankası'nın anketi, dayanıklı tüketim malları, otomobil ve konut sahibi olma olasılığının şubat ayında ocak ayına göre, yüzde 9.21 ile yüzde 18.29 oranında arttığını gösteriyor. Ancak, detay anket çalışmaları yüzde 90'ın üzerinde bir kesimin otomobil ve konut sahibi olma konusunda umutsuz olduğunu da ortaya koyuyor.
'Fiyatlar daha da düşer'
Tüketici anketi, gelecek dönemde tasarruf etme olasılığının azaldığı sinyalini verirken, gelecek üç aylık dönemde borç kullanma olasılığı dahi görmeyenlerin yüzde 72.6 seviyesinde olduğunu ortaya koydu. Güven anketinin ortaya koyduğu bir başka veri ise 'çok daha iyi olacak' beklentisi içindekilerin toplamda zaten küçük olan payının şubat ayında daha da daraldığı oldu. Anket, gelecek dönemde fiyatlardaki değişimin düşüş yolunda olacağına işaret ediyor. Bu alanda olumlu bekleyişler yüzde 1.1 oranında arttı.