Türk zeytinyağcılar gümrüksüz ihracat kotası için Brüksel'e gidecek

Avrupa Birliği'nin ihracata uyguladığı ton başına 1400 avro gümrük vergisi zeytinyağı ihracatçısının bu pazarlara girebilmek için gümrüksüz ihracata olanak sağlayacak kota peşine düşmesine neden oldu. İhracatçılar önümüzdeki günlerde...

AYVALIK- Avrupa Birliği'nin ihracata uyguladığı ton başına 1400 avro gümrük vergisi zeytinyağı ihracatçısının bu pazarlara girebilmek için gümrüksüz ihracata olanak sağlayacak kota peşine düşmesine neden oldu. İhracatçılar önümüzdeki günlerde Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) önderliğinde kota talebiyle AB Ticari Komiseri Peter Mandelson'un kapısını çalacak.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Nedim Güreli, "Tunus, Cezayir, Ürdün gibi Müslüman ülkelere gümrüksüz zeytinyağı ihraç kotası veren AB, Türkiye'ye bu hakkı tanımıyor. Acaba AB, Türklerin mezhebini beğenmediği için mi engel çıkarıyor" diye sordu. Güreli, "1996 yılında gümrük birliğine girerken zeytinyağı gümrüklü mallar arasında bırakılmış. Bu engeli aşmak için AB bize kota versin diyoruz, vermiyor. Önce, Türkiye'ye 'Müslümanız' diye kota vermiyorlar sanıyorduk, ancak Tunus, Ürdün, Suriye AB'ye kotayla vergisiz zeytinyağı satıyor. Öyleyse AB, biz Türklerin mezhebini mi beğenmiyor da zeytinyağımıza kota vermiyor" dedi.
'Kotayı çözmek şart'
Ayvalık Ticaret Odası (ATO) 'Zeytin Hasat Günü' etkinlikleri çerçevesinde Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) de desteğiyle 'Türk Zeytinyağının İç ve Dış Pazarda Tanıtımı' paneli düzenledi. Panelde konuşan Güreli, ihracattaki sıkıntıyı şöyle anlattı:
"Madem gümrük birliği anlaşması sırasında AB'ye zeytinyağı ihracatımızın önü vergiyle kapatıldı, o zaman Türkiye'nin kota olayını çözmesi gerekir. Türk zeytinyağının AB'den gümrüksüz satış kotası alamaması, çok ciddi dışlanmışlık. Eskiden, 'Müslümanız diye AB bizim zeytinyağını almak istemiyor' diye düşünüyorduk. Ancak, Tunus'a, Ürdün'e, Cezayir'e ve Suriye'ye de kapıyı açtılar. Onlar AB'ye vergisiz zeytinyağı gönderebiliyor, çünkü kotaları var. AB ile tam üyelik müzakeresi yapan Türkiye'ye bu hakkı vermiyorlar. Bunu nasıl yorumlamalıyız. Bu sorunu çözmek için mutlaka harakete geçmeliyiz."
Tariş Araştırma Geliştirme Müdürü Mustafa Tan da, AB ülkelerinde zeytinyağı üreticisine kilo başına 1.32 Avro destek verildiğini belirterek "Arkasında destek olunca AB'deki zeytinyağı üreticisi artık fiyatla ilgilenmez oluyor. Bizim zeytinyağı üreticisi için gerek AB'de, gerekse dünyada rekabet bu şartlar altında zorlaşıyor" dedi. Mustafa Tan, AB'nin Tunus'a 56 bin ton vergisiz zeytinyağı ihraç kotası tanıdığını, Ürdün'ün bugün 1000 ton olan kotasının 2010'a kadar 12 bin tona çıkacağını belirtti.
'İç tüketim de düşük'
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Rahmi Gencer ise, Türkiye'de kişi başına zeytinyağı tüketiminin yılda 1 kiloya ancak ulaştığını belirterek Akdeniz çanağında bu rakamın 12-15 kilo olduğunu vurguladı. Gencer, şöyle konuştu:
"Komşumuz Yunanistan'da kişi başına zeytinyağı tüketimi yılda 21 kilo. Aslında iç tüketimi ikiye katlayabilsek ihraç edecek zeytinyağı bile kalmaz. Kendimiz yeterince tüketemediğimiz gibi AB ülkelerine ihracatta da vergi engeliyle karşılaşıyoruz ve çok sıkıntı çekiyoruz. Bu nedenle de fiyats hareketlerinden çok kötü etkileniyoruz' dedi.
'AB, kotamız yok diye çok şaşırdı'
Paneli yöneten TİM Başkanı Oğuz Satıcı da,Türkiye'ye vergisiz ihracat için zeytinyağında kota tanınmamasının haksızlık olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Biz zamanın Avrupa Birliği Ticaret Komiseri Pascal Lamy'e bu durumu anlattığımızda çok şaşırmıştı. Şimdi yeni AB Ticaret Komiseri Peter Mandelson'un kapısını çalıp sorunun çözümü için uğraşacağız.Ayrıca, zeytinyağı için bir tanıtım grubu kurulması talepleri var. Eğer bu konuda sektör birleşirse, biz de TİM olarak buna destek oluruz"
ATO'nun düzenlediği 'Zeytin Hasat Günü' etkinliği, zeytin üreticisi Mehmet Süner'in zeytinliğinde gerçekleşti. Edremit Zeytin Araştırma Enstitüsü Müdürü Mehmet Balcı, "Aslında Ayvalık zeytinyağı kesinlikle markadır. Nitekim yüzlerce yıl Vatikan'ın yağı Ayvalık'tan gitmiş. Osmanlı saraylarında Ayvalık zeytinyağı kullanılmış" dedi. Balcı, rafine edilmeden sofraya konulabilen tek bitki yağının zeytinyağı olduğunu vurguladı.