Türkiye 'Bor' için çalışıyor

Rusya'nın doğalgazı kısmasıyla daha da önem kazanan sürdürülebilir ve güvenli enerji kaynakları arayan, bu çerçevede de nükleer dosyasını raflardan indiren Türkiye...

ANKARA - Rusya'nın doğalgazı kısmasıyla daha da önem kazanan sürdürülebilir ve güvenli enerji kaynakları arayan, bu çerçevede de nükleer dosyasını raflardan indiren Türkiye, 'geleceğin enerjisi' olarak nitelenen bor konusunda da sessiz ama derinden büyük bir çalışma yürütüyor.
Ulusal Bor Enstitüsü'nün (BOREN) yaptığı çalışmalara göre, en yüksek rezervi topraklarından barındıran Türkiye, nükleer santral güvenliği ve hidrojen enerjisi üretimi konusunda eşsiz bir elemente sahip. Bor, inşaat başta olmak üzere, tekstil, enerji, tarım, seramik üretimi alanlarında çığır açabilir. 250'den fazla kullanım alanına sahip olan bor, sanayinin tuzu olarak nitelendiriliyor. Dünyanın bor rezervlerinin yüzde 67'sine sahip olan Türkiye'nin dünyadaki toplam üretim içindeki payı ise yüzde 33. Bor, Türkiye'de cam, deterjan, seramik ve kimya sektörlerinde kullanım alanı bulurken, toplam rafine üretimin ancak yüzde 8'i yurtiçinde tüketiliyor. Türkiye'nin dünya bor üretiminde payını artırması ise ülke içi tüketimin artırılmasından geçiyor.
Borlu beton daha sağlam
Borun kitlesel kullanımının sağlanabileceği, katma değer yaratacak sektörlerde çalışmalar yapan BOREN'in başkanı Erk İnger, projeleri konusunda Radikal'e bilgi verdi. Bor kullanımında en popüler alanlardan birinin inşaat sektörü olduğunu vurgulayan Erk İnger, şöyle konuştu:
"Çimentonun içine katılacak bor madeniyle inşaat sektöründe enerji tasarrufu ve üretim artışı sağlamak mümkün. Bor madeni katılmış betonun sağlamlığı normal yapının çok üstünde. Bu teknik beton yol, köprü, tünel yapımında kullanılabilir."
İnger, bu alandaki çalışmaların sektörel düzeyde gerçekleştiğini bildirerek, "Özellikle Marmaray projesindeki gibi büyük projelerde kullanılabilir bir dolgu çimento alternatifi yapmaya çalışıyoruz" dedi.
Nükleer reaktörün güvenliği
Nötron tutucu özelliği sayesinde borun nükleer santral yapımında kullanılabileceğini belirten BOREN'in başkanı Erk İnger, borun nükleer santrallarda oluşacak olası bir sızıntının çevreye etkilerini azaltıcı niteliğe sahip olduğunu da vurguladı.
Gelişmeye çok açık
İnger, borun geleceğin enerjisi olduğunu vurgulayarak, "Sodyum bor hidrür sentezini suyla karıştırıp bir katalizör yardımıyla kullandığınız vakit hidrojen gazını istediğiniz zaman üretebiliyorsunuz. Bu hidrojeni yakıt piline götürdüğünüz zaman yakıt pili kimyasal enerjiyi, elektrik enerjisine çeviriyor. Bu enerjiyle arabanın tekerleğini döndürebilirsiniz. Teknik olarak bunların yapımı bugün kullandığımız kaynaklarla karşılaştırıldığında ticari olarak büyük bir fark yaratıyor. Biz bu uçurumu da azaltmaya çalışıyoruz. Bu proje TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nde araştırılıyor.
Ucuzlatmaya yönelik çalışmalar yapılıyor" diye konuştu. 65 üniversiteden araştırma teklifi, 65 üniversiteden yeni proje teklifi geldiğini söyleyen İnger, "BOREN yapısı itibarıyla ciddi bir kadrolaşmaya ve ekipman teminine girmeyecek ama biz sanayi, üniversiteler ve araştırma merkezleri ile çalışarak büyüyeceğiz. Bor madeni Türkiye için çok önemli" diye konuştu.
Verim artışı sağlıyor
Bor madeninin tarım veriminde de kullanılabileceğini kaydeden İnger şunları söyledi: "Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) 'mikro besleyici' dediğimiz tarımsal verimin artırılması konusunda organik yöntemle verim artışı yapılabilir mi arayışı içindeyiz. Denemelerimizde bazı sonuçlara ulaştık. Zeytinde yüzde 18-19, sarmısakta yüzde 22 civarında bir artış oldu. Tarımda yüzde 20'ye varan artışlar oluyor." Türkiye'nin tarım üretiminden 20 milyar dolar civarında gelir elde ettiğini anlatan İnger, "Tarım üretimini yüzde bir artırırsak her sene 200 milyon dolarlık gelir artışınız olur" dedi.
Ahşap, kumaş, plastiğe koruma Borun alev geciktirici özelliği sayesinde ahşap, kumaş, plastik gibi malzemelerin yanmasını geciktirdiğini vurgulayan İnger, "Ayrıca ahşabı böceklenmeye, küflenmeye, çürümeye karşı koruyor ve ömrünü 10 misli artırıyor" diye konuştu.
Seramikçi de kullanıyor
Borun diğer kullanım alanının seramik sektörü olduğunun altını çizen İnger şunları söyledi: "Seramiğin parlak kısmı için zaten uygulama yapılıyor. Beyaz hamur kısmında da borik asit kullanmak suretiyle sonuçta daha sağlam seramik yapımında ciddi bir pazara girme çalışmaları içerisindeyiz. Sanayici kuruluşlar tarafından test ediliyor. Bunu Anadolu Üniversitesi seramik araştırma merkezi ile yapıyoruz. Bu ekibin arkasında seramik sektörünün uygulayıcıları var."