Türkiye uyarıyı dinlememiş

Rusya Federasyonu, 19-20 Mayıs tarihlerinde geri gönderdiği iki TIR'daki kesilmiş çiçeklerde 'Akdeniz sineği larvaları' bulunduğunu gerekçe göstererek 30 Mayıs'tan itibaren Türkiye'den meyve ve sebze de dahil hiçbir bitkisel ürün almayacağını Ankara'ya bildirdi.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi
SUAT TAŞPINAR / Arşivi

ANKARA/MOSKOVA - Rusya Federasyonu, 19-20 Mayıs tarihlerinde geri gönderdiği iki TIR'daki kesilmiş çiçeklerde 'Akdeniz sineği larvaları' bulunduğunu gerekçe göstererek 30 Mayıs'tan itibaren Türkiye'den meyve ve sebze de dahil hiçbir bitkisel ürün almayacağını Ankara'ya bildirdi.
Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği, Rus Dışişleri Bakanlığı'na başvurarak kararın geri alınmasını ve iki ülke teknik heyetlerinin bir araya gelerek sorunu çözmesini istedi. Ancak daha önce de iki kez uyarı yapan ve larvalı ürünlerin 'sağlık sertifikalı' olmasına tepki gösteren Rusya, hafta sonu muhatap bulunamamasının etkisiyle de geri adım atmadı.
Rusya'ya ihracatının yüzde 14'ü bitkisel ürünler olan Türkiye, bu alandaki ihracatının büyük bölümünü de yaz aylarında yapıyor. Geçici yasağın üç ay sürmesi ihracatçılarının 200-250 milyon dolar zarar etmesine neden olacak. Rusya'nın 30 Mayıs'tan itibaren Türkiye kaynaklı bitkisel ürünlere yasak getirdiğini kendilerine bildirdiğini doğrulayan Türkiye'nin Moskova Büyükelçisi Kurtuluş Taşkent, Rusya'nın karantina, bitki sağlığı gibi konularda çok hassas davrandığına ve Danimarka, İtalya, Belçika gibi AB ülkelerine bile geçici yasak uygulandığına dikkat çekti.
Düzelmesini beklediler
Hollanda'ya 28 Temmuz 2004 tarihinde konulan yasak aylarca sürmüştü. 15 Kasım 2004'te Almanya menşeli ürünler için başlayan yasak uzun çabalar sonunda kaldırılmıştı. Rus yetkililer, Almanya için yasağın yürülüğe girdiği tarihte Türkiye için de benzer yazının hazırlandığını, ancak iyileşme olacağı umuduyla o zaman imzalanmadığını hatırlattı.
Büyükelçi Taşkent'in verdiği bilgiye göre, Ruslar 19-20 Mayıs'ta Rusya'ya ulaşan iki TIR dolusu kesme çiçekte 'Akdeniz sineği' larvaları bulunduğunu tespit etti ve TIR' ları geri gönderdi. Ardından da Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği'ne gönderdikleri yazıda 30 Mayıs'tan itibaren Türkiye menşeli bitkisel ürünlere yasak uygulanacağını bildirdiler. Büyükelçi Taşkent, yasağın neleri kastettiğinin belirtilmediğini, ancak Rusya'nın benzer yasak uyguladığı ülkelerden çiçek, sebze-meyve ve hatta buğday bile almadığının bilindiğini söyledi. Yasağın, sadece kesme çiçeği kapsamadığı, sebze ve meyveyi içerdiği de bir Rus yetkili tarafından teyit edildi.
Edinilen bilgiye göre, yazının cuma günü ulaşmasının ardından Moskova Büyükelçiliği yazılı ve sözlü olarak Rusya Dışişleri Bakanlığı'na başvurarak kararın kaldırılmasını ve teknik heyetlerin sorunu çözmek için buluşmasını istedi. Ancak hafta sonu olması nedeniyle muhatap bulmakta zorlanan Türk tarafı, ulaşılan yetkililerin olumsuz yanıtıyla karşılaştı. Rus yetkililer, larva bulunan çiçeklerin Türkiye'deki yetkili kurumlardan 'sağlık sertifikası' aldığına dikkat çekerek, "Bu durumun ciddiyetini gösteriyor. Kararımız sorun giderilinceye kadar değişmeyecek" yanıtını verdi.
Tarım Bakanlığı yetkilileri, ise Rusya'nın kararını dün öğrendi. Ancak sorunun 2001'den beri gündemde olduğu belirtildi. Bir Rus yetkilisi şunları söyledi:
6 aydır uyarıyorlar
"Yasak yazısı 6 aydan uzun bir süredir makamlarımızın önünde duruyordu. Türk tarafı standartlar konusunda daha dikkatli davranır diye bekledik ama maalesef bu konuda bir ilerleme olmadı."
Rusya'nın Türkiye'yi sürekli uyardığını anlatan Antalya Yaş Sebze ve Meyve İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Satıcı şöyle konuştu: "Geçen yıl yaş sebze ve meyvede Türkiye'yi Akdeniz sineği çıktığına dair uyardılar. Tarım Bakanlığı bizim de uyarımıza rağmen Rusların yazısına cevap bile vermedi. Böyle olacağı belliydi. Pazartesi (yarın) günü Ankara ya da Antalya'da kriz masası oluşturup görüşmeye başlayacağız."
'Destek alamadık
Haşereli ürün ihracının engellenmesinde Tarım Bakanlığı'nın desteğini alamadıklarını söyleyen Satıcı, "Bakanlık zirai ilaç kalıntısı olan malı ihraç eden şirketi hemen kapatıyor. Kolaya kaçıyor. Halbuki hem haşere, hem zirai ilaç kalıntısıyla ilgili mücadelede ulusal bir politika olmalı. İhracatçılara tavsiyem Rusya'ya mal göndermeyip biraz beklesinler. Bir TIR'dan 1000 dolar kâr uğruna bir Tır'ın maliyeti olan 15-20 bin dolardan olmasınlar" dedi.
TİM Başkanı Oğuz Satıcı da Dış ticaretten sorumlu Bakan Kürşad Tüzmen'in konuyla ilgilendiğini belirterek, "Yarın Rus tarafıyla temasa geçip çözüm için masaya oturacağız. Geçici çözümü en geç bir hafta içinde buluruz. Kalıcı çözüm için Tarım Bakanlığı'nın, sertifikaları dış ticaret ve dış ticaretçi gözüyle düzenlemesidir. Bu konuda bakanlığın ihracatçılarla ortak çalışma yapması lazım" diye konuştu.
Hollanda'ya aylarca uyguladılar
Antalya Yaş Sebze ve Meyve İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Satıcı, Rusya'ya yönelik yaş sebze ve meyve ihracatının 200 milyon dolar olduğunu, kesme çiçek ihracatının da 10 milyon doları bulduğunu belirtti. Yaş meyve ve sebzenin yarısının narenciye, geri kalanının da çekirdeksiz Sultani üzüm, şeftali ve domates olduğunu anlatan Mustafa Satıcı, "Hemen girişimde bulunmazsak domates şu anda ihrac sezonunda olduğu için çöker. Zaten bu haberin çıkmasıyla birlikte Antalya halinde ihracatçının domatese ödediği fiyat 90 Ykr'den 65 Ykr'ye , Kumlucada ise 50 Ykr'den 30 Ykr'ye kadar düştü" diye konuştu.
Türkiye'nin Moskova Büyükelçisi Kurtuluş Taşkent de 2004 yılında Türkiye'nin Rusya'ya 2 milyar dolara yaklaşan ihracatının yüzde 14'ünün bitkisel ürünler olduğuna dikkat çekti. Büyükelçi Kurtuluş Taşkent, söz konusu ihracatın önemli bir bölümünün Rusya'nın yasağı başlattığı yaz aylarında gerçekleştiğine de işaret etti.