Türkiye, vatandaşı için pahalı ülke

Satın alma gücü paritesine göre hesaplanan kişi başına gelir ve fiyat düzeyi açısından Türkiye, Avrupa'da en yüksek çarpıklığın yaşandığı ülke oldu.

ANKARA - Satın alma gücü paritesine göre hesaplanan kişi başına gelir ve fiyat düzeyi açısından Türkiye, Avrupa'da en yüksek çarpıklığın yaşandığı ülke oldu. 35 yılı bulan yüksek enflasyon ve istikarsız büyüme sürecinin bir kalıntısı olan bu gelişme sonucu Türkiye'de fiyat düzeyi gelir düzeyinin yüzde 181.1'i düzeyine çıktı.
Avrupa Karşılaştırma Programı kapsamındaki 32 ülke için, AB üyesi 25 ülkenin ortalaması 100 kabul edilerek oluşturulan kişi başına gelir ve fiyat düzeyi endeksleri, kişi başına gelirde en sonda yer alan Türkiye'nin fiyat düzeyi açısından ise 26'ncı sırada olduğunu göstermişti. Araştırmanın Türkiye'de satın alma gücü paritesine göre avro cinsinden fiyatların 25 Avrupa ülkesinden daha düşük olduğunu gösteren bu sonucu, geliri yüksek ülkeler için çok ucuz görünen Türkiye'nin kişi başına gelir düzeyiyle karşılaştırıldığında kendi halkı açısından Avrupa'nın en pahalı ülkesi konumunda bulunduğu gerçeği ortaya çıkıyor. Türkiye'nin 28 olan kişi başına gelir düzeyi endeksi, 51 olan hanehalkı nihai tüketim harcamaları fiyat düzeyi endeksine bölündüğünde ortaya 181.1 oranı çıkıyor. Bu oran Türkiye'deki satın alma gücü paritesine göre tüketici fiyat düzeyinin, yine satın alma gücü paritesine göre gelir seviyesinin fiyat seviyesinin yüzde 196.3 düzeyinde olduğunu gösteriyor. Bu fark açılıyor.


Büyütmek için tıklayınız

İstikrarsızlık etkili oldu
1995-2003 yılları arasında kişi başına gelir endeksinde iki puanlık düşüş kaydedilen Türkiye'nin fiyat düzeyi endeksinde beş puanlık bir artış yaşandı. Yüksek enflasyon nedeniyle Türkiye son sekiz yılda fiyat düzeyi olarak AB ortalamasına yaklaşırken, kişi başına gelir düzeyinde aradaki fark büyüdü. Türkiye'nin SPG'ye göre gelir düzeyinin AB ortalamasından giderek uzaklaşmasında, Türkiye'nin bu dönemine, çok yüksek büyüme oranları ve çok derin küçülmelerle kendini gösteren istikrarsız büyüme sürecinin etkili olduğu belirtiliyor. 1995'te AB'de ortalama 100 olan kişi başına gelir düzeyi Türkiye'de 30, fiyat seviyesi ise 46 düzeyinde bulunuyordu.
En uyumlu Finlandiya
Gelir/fiyat çarpıklığında Türkiye'yi Hırvatistan izledi. Hırvatistan'da fiyat düzeyi endeksi gelir düzeyinin yüzde 128.5'i seviyesinde oluştu. Romanya gelir düzeyinin yüzde 122.3'ü seviyesindeki fiyat düzeyiyle, Bulgaristan ise yüzde 118'le gelir/fiyat çarpıklığı en yüksek ülkeler oldu. Gelir/fiyat çarpıklığı en belirgin dört ülkenin de AB adayı olması dikkat çekiyor. Gelir ve fiyat düzeyi en uyumlu ülke ise Finlandiya oldu. Finlandiya'da hem kişi başına gelir hem de fiyat düzeyi endeksi 113 olarak hesaplandı. Avrupa'nın kişi başına gelir düzeyi en yüksek ülkesi olan Lüksemburg'un fiyat endeksi gelir endeksinin ancak yüzde 54'ü düzeyinde kaldı. Buna göre Lüksemburg, bu haliyle Avrupa'nın, gelir düzeyine göre fiyat düzeyi en düşük ülkesi oldu. Lüksemburg'un kişi başına düşen gelir endeksinde son sekiz yılda 36 puanlık bir artış yaşanırken, fiyat düzeyinde sekiz puanlık azalma oldu. Lüksemburg ile birlikte toplam 16 ülkenin fiyat düzeyi gelir düzeyinin altında kaldı.
1995-2003 rasında Türkiye'nin yanı sıra Çek Cumhuriyeti, İtalya, Güney Kıbrıs, İsveç, Bulgaristan, ve İzlanda'da kişi başına gelir AB ortalamasından uzaklaşırken, fiyat seviyesi ortalamaya yaklaştı.