Ukrayna'dan al dersi

İpler Rusya'da
Ukrayna'yı doğalgazsız bırakan Rusya olası bir krizde Türkiye'yi de enerji darboğazına sokacak güce sahip. Türkiye, yurtdışından bir yılda aldığı 31.5 milyar metreküplük doğalgazın yüzde 60'ını, yani yaklaşık 19 milyar metreküpünü Rusya'dan sağlıyor.
MGK da endişeli
2010'da Türkiye'nin doğalgaz tüketimi 40 milyar metreküp olacak ve bunun 30 milyar metreküpü Rusya'dan satın alınacak. Milli Güvenlik Kurulu da Türkiye'nin enerjide içine girdiği tek taraflı bağımlılığı stratejik güvenlik sorunu olarak görüyor.
İki çözüm var
Rusya olası bir krizde doğalgazı keserse, üretim ve ısınmanın yanı sıra evde yemek pişirmek bile sorun olacak. Çözüm önerileri şöyle: Yaz ayında kullanılmayan doğalgazın depolanmasının sağlanması, doğalgaz ithalatının birden fazla ülkeden yapılması.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Türkiye'nin Rusya ile doğalgaz alışverişine ilişkin eleştirilerin yoğunlaştığı 'arz güvenliği sorunu', Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan doğalgaz krizi ile haklılığını ortaya koydu. Ukrayna'yı siyasi bir kararla doğalgaz darboğazına sokan Rusya'nın ilk siyasi krizde Türkiye'ye de aynısını yapması mümkün. Çünkü Türkiye şu anda dışarıdan bir yılda aldığı 31.5 milyar metreküp doğalgazın yüzde 60'ını, yani yaklaşık 19 milyar metreküpünü Rusya'dan alıyor. Rusya'ya olan bağımlılık, alınan doğalgazın büyük bölümünün elektrik üretimi ve ısınma amaçlı kullanılması nedeniyle de stratejik güvenlik sorunu olarak görülüyor.
1987'de topraklarında Rusya'dan gelen doğalgaz ile tanışan Türkiye, 2005 itibarıyla yılda 31.5 milyar metreküpe yakın doğalgaz satın alır hale geldi. Bu rakamın yaklaşık 19 milyar metreküpü şu anda batı hattı ve Mavi Akım boru hattı ile Rusya'dan satın alınıyor. Ocakta Türkiye'nin alacağı 2.6 milyar metreküp doğalgazın 2 milyar metreküpü Rusya'dan satın alınacak ve bu miktarın 1.4 milyar metreküpü Rusya ile doğalgaz krizi yaşayan Ukrayna'dan geçen batı hattından gelecek.
Gelecek ipotek altında
Ocaktaki manzara Türkiye'nin 2010 yılına kadar olan doğalgaz arz-talep projeksiyonlarında da değişmeyecek. 2010 yılında kullanılacak doğalgaz miktarının 40 milyar metreküp olması öngörülürken, yapılan kontratlar aynı tarihte Türkiye'nin 50 milyar metreküp doğalgaz alacağını gösteriyor. Bu doğalgazın 30 milyar metreküpü Rusya'dan alınacak. 2020 yılında 60 milyar metreküp doğalgaz kullanmayı hedefleyen Türkiye'nin sahip olduğu kontratlar aynı tarihlerde 40 milyar metreküplük bir arza sahip olacağını da ortaya koyuyor. Bu miktarın da 24 milyar metreküpü Rusya tarafından karşılanacak.
MGK: Güvenlik sorunu
Türkiye'nin enerjide 'Rusya'ya bağımlılığı' konusu MGK'nın da gündemine gelmişti. MGK toplantısında, enerjide, özellikle de doğalgazda arz güvenliğinin sağlanmasında uzun süreli politikaların gerekliliği vurgulanmış ve doğalgaz ithal edilen ülkelerin çeşitlendirilmesi öngörülmüştü.
Nitekim, Rusya ile siyasi bir kriz, Türkiye'de zincirleme etkiyle enerji darboğazına neden olabilecek. 2005'te 11 milyar metreküp doğalgaz kullanan doğalgaz çevrim (elektrik) santrallarının doğalgaz alamaması, elektrik sıkıntısına neden olabilir. Isınma, mutfak ve banyo gibi temel ihtiyaçları karşılama sistemlerinin doğalgaza bağımlı hale getirilmesiyle de 2005 yılında 4 milyar metreküp doğalgaz konutlarda kullanıldı. 2006'nın ilk yarısında yaşanacak bir doğalgaz krizi, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir gibi illerde akşam yemeğinin pişmesini bile etkileyebilecek nitelikte. Beş yılda Türkiye'de 50'den fazla kentin doğalgaza kavuşmasıyla risk altındaki şehirlerin sayısı daha da artacak.
Geçen yıl 4 milyar metreküplük sanayi tüketiminin de doğalgaz yaygınlaştıkça artması bekleniyor. Bu gelişmeler, doğalgaz kaynaklarının artırılmaması halinde mevcut durumun stratejik güvenlik sorununa dönüşebileceğini ortaya koyuyor. Türkiye'nin yazın artan doğalgazı toplayıp, kriz ve darboğazda kullanma seçeneği de halihazırda yok. Enerji Bakanlığı dört yeraltı doğalgaz deposu projesi üzerinde çalışıyor. Ancak, bu projelerden hiçbiri henüz hayata geçirilemedi. İlk deponun 1.6 milyar metreküp kapasiteyle nisandan itibaren Silivri'de hizmete girmesi hedefleniyor. Tuz Gölü'nün altında doğalgaz depolama projesinin önemi de artıyor.
Nükleer yetişmez
Doğalgaz, temiz enerji kaynağı olarak dünyadaki kullanım oranını artırıyor. Dolayısıyla Türkiye'nin bundan vazgeçmesi akılcı değil. Teknik nedenlerle, doğalgaza alternatif gösterilen nükleer santralın 2016'dan önce faaliyete sokulamayacağı ortada. Bu nedenle, Türkiye'nin doğalgaz kaynaklarını geliştirmesi gerekiyor. Türkmenistan, Azerbaycan, Irak, Mısır doğalgazının Türkiye'ye getirilmesi, hem Türkiye'nin hem Avrupa'nın Rusya'ya bağımlılığını ortadan kaldıracak projelerin başında geliyor. Bu proje, AB ve ABD tarafından da destekleniyor.