Vergide 'göstermelik sorgu' kavgası

Maliye Bakanlığı, fiş toplama yükümlülüğüne 2007'de son vermeyi planlarken, denetimde zayıflayan otokontrol mekanizmasını 'Harcadığının vergisini ödedin mi?' sorgusuyla güçlendirileceği savını ortaya koyuyor.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi

ANKARA - Maliye Bakanlığı, fiş toplama yükümlülüğüne 2007'de son vermeyi planlarken, denetimde zayıflayan otokontrol mekanizmasını 'Harcadığının vergisini ödedin mi?' sorgusuyla güçlendirileceği savını ortaya koyuyor. Ancak, uzmanlar bunun mevcut sistemde de yapılabileceğine dikkat çekerek, 'Getirilen düzenleme göstermelik' yorumunu yapıyor.
Maliye'nin Başbakanlığa sevk ettiği yasa taslağında emeklilerden sonra çalışanların vergi iadesi sisteminde de fiş toplama yükümlülüğüne 2007 yılından itibaren son verilmesi, 'kayıt dışı ekonomiye kapı aralandığı' eleştirilerine neden olmuştu. Gelir İdaresi Başkanvekili Osman Arıoğlu, İstanbul Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası tarafından dile getirilen ve 5 milyar YTL'lik vergi kaybı yaratacağı iddiasının doğru olmadığını; çünkü tasarıda gelir-harcama arasındaki bağı sorgulayan yeni bir düzenlemeye gittiklerini söyledi. Arıoğlu, getirilen bu sistem çerçevesinde mükellefin geliri ile harcamaları arasındaki gelişmelerin inceleneceğini ve gerek görüldüğü takdirde 'yıllık özel gider bildirimi' isteneceğini belirtti.
"İlk etapta hedef beyanname veren mükellefler, çünkü vergiyi kaçıranlar kayıtlı olanlar" diyen Arıoğlu, taslakta özel gider bildirimi istenecek kesimlerin 'mükellef' ile sınırlı tutulmadığını, gerek görüldüğü takdirde 'vatandaşlık numarası' kapsamında mükellef olmayanlardan da istenebileceğini söyledi. Arıoğlu, tapu, motorlu taşıtlar, kredi kartları harcamaları gibi ellerinde izlemeye imkân veren birçok veri bulunduğunu vurguladı.
Yüzde 10 artırsa yeter
Beyanname verenlerin yanı sıra tapu, banka ve benzeri işlemleri nedeniyle tüm vatandaşları kapayan bir denetim mekanizmasına sahip olduklarını söyleyen Arıoğlu, bu izlemenin psikolojik etkisinin bile kayıtsızların kayda alınmasında önemli bir etki yaracağını vurguladı. Arıoğlu, "Bu sistem kayıt dışını yüzde 10 azaltır mı" sorusuna, "O kadar olmasa da azaltıcı etki yaratacak, biz ihtiyatlı gideriz" diye konuştu.
'Düzenleme yeni değil'
Vergi uzmanları 'kaldırılan hayat standardı veya servet beyanına benzemeyecek düzenleme' hedefleyen bakanlığın, yasa taslağıyla getirdiği düzenlemenin yeni olmadığını söylüyor. Özel gider bildirimi almak için ön inceleme gerektiğini belirten uzmanlar, bunun için kredi kartı, tapu, motorlu taşıt bilgileri ile vergi beyannamesinin karşılaştırılacağını, ödediği vergiyle açıklanamayan harcamanın izahının isteneceğini belirtti.
Uzmanlar, getirilen otokontrol mekanizmasını şöyle değerlendirdiler: "Aslında bu düzenleme tam bir vergi güvenlik müessesesi değil. Birincisi herkesten alınan ve bağlayıcı olan bir bildirim yok. İkincisi, bir tarhiyat yapılması sadece vergi incelemesi yapılmasına bağlanmış durumda. Bugün zaten vergi idaresi kimi isterse inceleyebilir, bunun için öncelikle gider bildirimi alınması gibi bir uygulamaya gerek yok. Bu düzenleme olmaksızın da aynı nitelikteki vergi incelemeleri yapılabilir. Sonuçta göstermelik bir düzenleme."