Vergide 'sıfırlama' kavgası

Vergisini ödeyenler aleyhine olmasına rağmen, gelirleri artırmak için 'Vergi Barışı' olarak adlandırılan vergi affını uygulamaya koyan hükümet, vergi uzlaşma müessesini de af gibi kullanmakla suçlanıyor.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi

ANKARA - Vergisini ödeyenler aleyhine olmasına rağmen, gelirleri artırmak için 'Vergi Barışı' olarak adlandırılan vergi affını uygulamaya koyan hükümet, vergi uzlaşma müessesini de af gibi kullanmakla suçlanıyor. Vergi sisteminde siyasi etkiye açık ve eşitsizliğe yol açan 'uzlaşma ve tecil' müesseseleri de tartışmaya açıldı.
Gelir İdaresi'nin yeniden yapılandırılmasıyla ilgili yasa taslağı, denetim birimleri arasındaki kopukluğu doruğa taşırken, 'dosya savaşları' yaşanmaya başladı. Vergi inceleme elemanlarınca rapora bağlanan ve mükelleflere vergi salınmasına ve ceza öngören dosyaların, Maliye Müsteşarı Hasan Basri Aktan, Müsteşar Yardımcısı Mehmet Şirin ve Gelirler Genel Müdürvekili Osman Arıoğlu'ndan oluşan 'Merkezi Uzlaşma Komisyonu'nda 'sıfırlandığı' ve vergi silme operasyonlarına dönüştürüldüğü iddiaları gündeme getirildi.
Komisyonun karara bağladığı bazı uzlaşma tutanakları da basına yansımaya başladı. Yansıyan tutanaklar arasında, Galatasaray Spor Kulubü'nün, Denizbank'ın ve Bolu Tüneli'nin yüklenicisi İtalyan Astaldi firmasının vergi uyuşmazlıkları da yer alıyor.
4.7 milyon YTL sıfırlandı
Raporlara göre, inceleme elemanları Denizbank'ın bazı işlemlerinde ödenmesi gereken 4.2 milyon YTL düzeyindeki banka ve sigorta muameleleri vergisinin (BSMV) ödenmediğini saptadılar ve bu tutarla birlikte 4.7 milyon YTL de vergi ziyaı cezası ödemesi gerektiğine karar verdiler. Bu rapor, Merkezi Uzlaşma Komisyonu'nda ele alındı ve vergi ve cezalar sıfırlandı. Yani Denizbank'ın bir vergi ve ceza ödemesine gerek olmadığı yönünde karar verildi.
Bir başka dosyada ise Bolu Tüneli'nin yapımını üstlenen İtalyan Astaldi firması için inceleme elemanlarınca öngörülen vergilerin sıfırlanmasına karar verildi. İnceleme raporunda firmaya 1998 için 1.4 milyon YTL kurumlar vergisi salınırken, 2.7 milyon YTL de vergi ziyaı cezası öngörülmüştü.
Merkezi inceleme elemanlarınca Galatasaray Spor Kulübü'nün sporcu transfer ücretleri karşılığında ödemesi gereken stopaj ve damga vergisi ödemediği saptandı. Merkezi Uzlaşma Komisyonu, damga vergilerinin tamamını silerken, yalnız sporculara ödenen ücretlerin karşılığında ödenmesi gereken stopajların yüzde 12.5'inin ödenmesini, kalan tutarların ise silinmesini kararlaştırdı.
Radikal'e bilgi veren Merkezi Uzlaşma Komisyonu üyeleri, yalnız Galatasaray değil üç büyük futbol kulübü ve Trabzonspor ile Samsunspor gibi Anadolu takımları hakkında da inceleme raporu bulunduğunu ve raporların karara bağlandığını söyledi. Üç büyüklere salınan vergilerin yüzde 12.5'inin, diğer kulüpler salınan vergilerin de yüzde 10'un ödenmesi
üzerinde uzlaşıldığı bilgisini veren üyeler, şunları söyledi:
"Spor kulüpleri zor durumdaydı. UEFA'ya bile katılamaz noktada olduklarını söylediler. Biz de bir defaya mahsus uzlaşmaya gittik. Ayrıca, raporlarda iddialar delillerle desteklenmemişti. Gazete kupürleri delil olarak konulmuştu. Rapor yanlış değildi ama konu yargıya gitse kaybederdik, biz de kulüplerden bir daha olmaması yönünde söz aldık ve uzlaştık."
Raporlar yanlış
Komisyon üyeleri, Astaldi ve Denizbank hakkında düzenlenen raporlar için şu savunmayı yaptı:
"Bizim raporlarımız savcının iddiaları gibidir. Biz iddiaların doğru olup olmadığına baktık. Her iki olayda da Maliye Bakanlığı konuya ilişkin görüş vermiş. Firmalar bu görüş doğrultusunda hareket etmiş. Denizbank'ta vadeli döviz alımında Maliye binde bir vergileme konusunda görüş bildirirken, Bankalar Yeminli Murakıbı bunun yüzde 10 BSMV'ye tabi olacağı yönünde görüşle vergi salınmasını ve vergi ziyaı cezası ödenmesini istemiş. Astaldi'de ise işin yapımı bir süre firma tarafından daha sonra da Bayındır Holding ortaklığı ile yürütülmüş. Firmadan kendi hesabını kapatması ve yeni ortağı ile yeni başlamış gibi devam etmesi yönünde görüş belirtilmiş. Ama raporlarda bu görüşler dikkate alınmamış."
'Sıradan hale geldi'
Vergi inceleme elemanları ise son dönemde vergi uzlaşmalarının çok sıradan hale geldiğini ve uzlaşmaya giren dosyaların arttığını belirtiyor. Merkezi Uzlaşma Komisyonu üyeleri ise geçen yıl 300 bin YTL'nin üzerindeki uyuşmazlıkların kendilerine geldiğini, bu rakamın 2005 yılında yüzde 100 artırılarak 600 bin YTL'ye yükseltilerek kendilerine gelen dosya sayısını azaltmayı hedeflediklerini söylediler. 2003'te 38'i Merkezi Uzlaşma Komisyonu'na olmak üzere uzlaşma komisyonlarına toplam 53 bin 558 dosya geldi. Komisyonlar, bu dosyaların yüzde 80'inde uzlaşmaya vardı. Uzlaşılan vergi tutarı 20.5 milyon YTL, uzlaşılan vergi tutarı ise 6.54 milyon YTL olarak belirlendi.
Siyasi etkiye açık
İnceleme elemanları, Avrupa ülkeleri mevzuatında yer almayan uzlaşmayla mükellefin başvurusu esas alınarak işletilen 'tecil' müessesesinin vergi mevzuatından kaldırılması gerektiğine dikkat çekiyorlar. Bu iki müessesenin de siyasi etkiye açık ve mükelleflerarası eşitsizliğe yol açtığına dikkat çekilirken, bakanlığın muktezalarının da mükellefe özgü verildiğine ve bunların inceleme elemanlarınca bile bilinmediğine dikkat çektiler.