Yabancı yatırımlarda 22 sıra birden yükseldik

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü'nün (UNCTAD) Dünya Yatırım Raporu'na göre, Türkiye, geçen yıl çektiği 2.7 milyar dolar tutarındaki doğrudan yabancı yatırım miktarı ile 57'ncilikten, 35'inciliğe yükseldi.

İSTANBUL - Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü'nün (UNCTAD) Dünya Yatırım Raporu'na göre, Türkiye, geçen yıl çektiği 2.7 milyar dolar tutarındaki doğrudan yabancı yatırım miktarı ile 57'ncilikten, 35'inciliğe yükseldi. UNCTAD'ın 'Dünya Yatırım Raporu 2005: Uluslarüstü Şirketler ve Araştırma ve Geliştirmenin Uluslararası Hale Gelmesi' başlıklı raporu, tüm dünya ile birlikte eşzamanlı olarak Türkiye'de de açıklandı. Yabancı Sermaye Derneği (YASED) tarafından İstanbul'da düzenlenen bir basın toplantısı ile duyurulan rapora göre, 2000 yılında 1.4 trilyon dolar ile zirve yapan dünyadaki yabancı yatırım tutarı, 2001, 2002 ve 2003'teki düşüşten sonra, 2004'te yüzde 2 artışla, 648 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Gelişmekte olanlara ilgi


Büyütmek için tıklayınız
Gelişmekte olan ülkelere yapılan yatırımlar yüzde 40 yükselerek 233 milyar dolara ulaştı. Gelişmiş ülkelerdeki doğrudan yabancı yatırımlar ise yüzde 14 gerileyerek 380 milyar dolara indi. Geçen yıl tüm doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 36'lık bölümü, gelişmekte olan ülkelere gitti. Doğrudan yabancı yatırımda en büyük artışı gösteren 10 ekonomiden yedisi gelişmekte olan veya geçiş dönemi ekonomileri olurken, en büyük 10 düşüş ise gelişmiş ülkelerde gerçekleşti. Doğrudan yabancı yatırımları çeken ilk 10 ülke ABD, İngiltere, Çin, Lüksemburg, Avustralya, Belçika, Hong Kong, Fransa, İspanya ve Brezilya olarak sıralandı. ABD 95.9 milyar dolarla ilk sırayı alırken, ikinci İngiltere'nin çektiği yabancı yatırım tutarı 78.4 milyar dolar oldu. Çin ise 60.6 milyar dolarla üçüncü sırayı aldı.
'2005'te 20 içine gireriz'
Türkiye, 2004 yılında 2 milyar 733 milyon dolarlık doğrudan yabancı yatırım tutarı ile listede 35. sıraya yükseldi. 2003 yılında 1 milyar 694 milyon dolarla 57. sırada bulunan Türkiye, bu sonuçla 22 basamak ilerlemiş oldu. Türkiye'de bu yılın ilk yedi ayında 2 milyar 562 milyon dolar tutarında doğrudan yabancı yatırım girişi gerçekleşti. Bu da 2004 yılı toplamına yakın bir tutarı oluşturuyor. Raporu sunan YASED Genel Sekreteri Mustafa Alper, Türkiye'nin yabancı sermaye potansiyelinin 25-30 milyar düzeyinde olduğunu söyledi. Yabancı sermaye içinde özelleştirme, birleşme ve satın almaların da bulunduğunu belirten Alper, şöyle konuştu: "Türkiye'nin hedefi ilk 10 içine girmek olmalı. İlk 10'da bulunan İspanya bize benziyor. 2005'te Türkiye'ye gelen yabancı yatırım 10 milyar doları geçer diye düşünüyoruz. Tabii bazı ödemeler vadeli gerçekleştiği için bazıları 2006'ya kayabilir" Alper, Fortune 500 listesindeki şirketlerin 200'ünün Türkiye'de bulunduğunu belirtti. Türkiye'nin ekonomik sicilinin pek iyi olmadığını vurgulayan Alper, "İçinde bulunduğumuz ekonomik ortam 3-4 yıl daha sürerse daha çok yatırım gelecek. Bizim görüşümüz de bu yöndedir. 2005'te yabancı yatırım 10 milyar doların üzerine çıkarsa ilk 20'ye gireriz" dedi.
'Kapıları çalmalıyız'
Yabancı yatırım hakkında bilgi almak istendiğinde bazı belgelere ulaşamadıklarını ifade eden Alper, halen Türkiye'nin bu listede hak ettiği yerde olamayabileceğini, hükümetin tanıtım ajansı kurup Türkiye gerçeklerinin herkese anlatılması geretiğini vurguladı. "Dünyada tanıtım ajansı olmayan birkaç ülkeden biriyiz" diyen Alper, "Bizim elimizde çantayla kapıları çalarak yatırımcı çekmeliyiz. Hâlâ ciddi bir yabancı sermaye stratejimiz olmadığını düşünüyoruz. Türkiye'nin ne yapması gerektiğini bildiren bir çalışma yapıyoruz. Nisan ayında bitmesini bekliyoruz" diye konuştu.
YASED Yönetim Kurulu üyesi Ahmet Burak da Hyundai'nin Almanya'ya yapacağı yatırımı Polonya'ya kaydırmak üzere olduğunu hatırlatarak, Türkiye'nin hâlâ otomotivde gündemde olmadığını savundu. Şu anki Avrupa Birliği ülkerine gelen yatırımın yüzde 40 oranında azaldığını aktaran Burak, "Biz de potansiyel olduğuna göre bunu kullanmalıyız. Burada herkese görev düşüyor" dedi.
Ar-Ge öne çıktı
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü'nün raporunda bu yıl Araştırma ve Geliştirme konusu ön plana çıktı. Ahmet Burak, geçen yıl tüm dünyada Ar-Ge'ye 677 milyar dolar harcandığını söyledi. Bu miktarın yüzde 80'ini en çok yatırım çeken 10 ülkenin harcadığını aktaran Burak, bu ülkelerin sekizinin gelişmiş, diğer ikisinin ise Çin ve Kore olduğunu belirtti. Yıllık 5 milyar dolar Ar-Ge harcaması yapan GM, Ford, Pfizer, Siemens gibi şirketlerin harcamalarını gelişmekte olan ülkelere kaydırdıklarını ifade eden Burak, "1993'te 30 milyar doları gelişmekte olan ülkelerde harcayan büyük şirketler, 2002'de harcamayı 62 milyar dolarla iki katına çıkardı. Yabancı sermayenin Türkiye'ye çekilmesi için liberalizasyon, fikri ve mülki hakların korunması ile maliyetin düşük olması gerekiyor. Ancak sadece ucuz değil uzmanlaşmış işgücü önemli. İlk 10'da bulunan 10 şirketin sekizi zaten YASED üyesi" dedi. Rapora göre en büyük Ar-Ge yatırımcılarının yüzde 50'den fazlası Çin, Hindistan ve Singapur'u tercih ediyor. Türkiye ise 2005-2009 yılları arasında en cazip Ar-Ge lokasyonları arasında 18. sırada yer alıyor. Raporda doğrudan yabancı yatırımlarının önümüzdeki dönemde doğal kaynaklar açısından zengin ülkeleri tercih edecekleri belirtiliyor.