Yağmaya karşı borç resti

İhtilalde işgal ve tahrip edilen Türk işadamlarına ait otel ve işyerleri, Kırgızistan devletini dış borçlarını çevirememe riskiyle karşı karşıya bıraktı.
Haber: SELİM EFE ERDEM / Arşivi

BİŞKEK - İhtilalde işgal ve tahrip edilen Türk işadamlarına ait otel ve işyerleri, Kırgızistan devletini dış borçlarını çevirememe riskiyle karşı karşıya bıraktı. Paris kulübü ülkelerine olan 400 milyon dolarlık borç ödemesinin ertelenmesini isteyen Kırgızistan devleti, yağmalanan işyerleri ve el konulan Hotel Bişkek Pınara'yla sarsılan itibarını korumak isteyen Türkiye'nin vetosuyla karşılaştı. Kâğıt üzerinde 6 milyon dolar görünsede, durumunu ispat edemeyen Türk işadamlarının aslında zararı bu rakamın çok üzerinde.
24 Mart 2005'te yaşanan ayaklanma sonrasında Devlet Başkanı Askar Akayev'in devrilmesinin ardından yapılan seçimlerde yüzde 90 oy oranıyla muhalif lider Kurmanbek Bakiyev devlet başkanı seçildi, ama Kırgızistan'daki dış borç, iç karışıklık, yolsuzluk ve yoksulluk sorunları çözülemedi. İhtilal sırasında başkent Bişkek'te meydana gelen yağmalamalar, aradan geçen sekiz aya rağmen yeni yönetimin başını ağrıtmaya devam ediyor. Askar Akayev iktidarının devrilmesiyle sonuçlanan ihtilalde sokaklara dökülen protestocular, ilk olarak Başkanlık Sarayı'nın yakınındaki Türk sermayeli Beta Stores alışveriş Merkezi'ni yağmalamış, İstikbal Mobilya Mağazası gibi irili ufaklı 30 Türk işyerini tarip edilmişti. Bunun yanı sıra Bişkek'in en büyük otellerinden Türk sermayeli Hotel Bişkek Pınara'da silahlı 60 kişilik grup tarafından gasp edildi.
Paris kulübü resti
Sistem Mühendislik Yönetim Kurulu Başkanı Fehim Yenice'ye ait Hotel Bişkek Pınara'yı ihtilalde gasp eden kişi, eski Kırgız ortağı Ruslan Sarmısakov. 1995'te eski Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in açılışını yaptığı otel yine Sarmısako ve adamları tarafından işgal edilmiş ama Türk hükümetinin baskılarıyla 1999 yılında geri alınmıştı. Mart ihtilali sırasında oteli işleten Gürsel Yenice'ye 'İmza at, teslim et' tehdidinde bulunan Sarmısakov ve adamları, daha önce 10'u Türk 250 kişinin çalıştığı oteli halen elinde tutuyor.
Kırgız yönetimi, olaylar sırasında sadece Türk değil bütün yabancı sermaye gruplarının zarar gördüğünü söylüyor ancak aradan geçen sekiz aya rağmen Türk işadamlarının zararlarının karşılanması sorunu halen çözülemedi. Mevcut Kırgız yönetimi, olayların mahkemeye yansıdığını ve sorunu yargının çözeceğini savunuyor. Ülkedeki Türk işadamlarının yatırımlarının ve güvenliğinin riske girdiğini belirten Türkiye'yse gasp edilen Pınara Hotel'in Türk işadamına iadesi başta olmak üzere sorunun hemen çözülmesini istiyor. Borç veren ülkelerin oluşturduğu Paris Kulübü üyelerinden 400 milyon dolarlık dış borç ödemesinin ertelenmesini, bir kısımının da silinmesini istiyor. Paris Kulübü üyelerinden Türkiye'ye 45 milyon dolarlık dış borcu bulunan Kırgızistan, Türkiye'nin imzalamaması nedeniyle borç ödemelerini erteleyemiyor ve dış borç çevirme konusunda sıkıntı yaşıyor. Ticari ve askeri karşılıksız önemli maddi yardımlarda bulunan Türkiye'nin, 45 milyon dolarlık borç konusunda pürüz çıkarmasının Kırgızistan'daki nüfusunun korunması ve güçlü ülke imajının bozulmaması amacını taşıdığı belirtiliyor.
Belgelenemeyen zarar
Sorunun çözülmesi için büyük çaba harcayan Türkiye Bişkek Büyükelçisi Serpil Alpman'ın yanı sıra, son olarak Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı bir Türk heyeti de, geçen hafta içinde Kırgız yöneticilerle görüşme yaptı.
Pınara Hotel hariç, Türk işadamlarının zararında daha önceleri 50 milyon dolarlık rakamlar telaffuz edilirken, Kırgız tarafına 30 milyon dolarlık zarar bildirildi. 'Kayıtlı yatırımların' zararının karşılanacağını ancak bunun ispat edilmesini isteyen Kırgız tarafına, Türk işadamlarının yeterli belge sunamadığı ve talebin 6 milyon dolara indiği öğrenildi. Türk işadamları, Kırgızistan'daki yatırımlarına devam etmek ya da bu ülkeden ayrılmak konusunda kararsız durumda.
İhtilal ve sonrasındaki yağmalamadan çok tedirgin olan Türk işadamları, Kırgızistan'da henüz siyasal istikrarın oluşturulamadığını ve ülkede yeni bir ihtilal veya seçimin şimdiden konuşulmaya başlandığını ifade ediyor.
Yerel yönetimlerle işbirliği
Türk Dünyası Belediyeler Birliği (TDBB) ve Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi (TİKA) Başkanlığı'nın Kırgızistan'a yaptığı ziyarette, yerel yönetimler arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi ve ekonomik işbirliği konuları ele alındı. AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Ergün ve TDBB Başkanı Erol Kaya'nın yanı sıra çok sayıda belediye başkanı ve milletvekilinin yer aldığı heyet görüşmeleri sırasında, yerel dokuma atölyesinin açılışı da yapıldı.