Yeni emekliye düşük maaş

IMF'nin 'stand-by' şartı Emeklilik Sigortası ile Genel Sağlık Sigortası kanun kaslağı Başbakanlığa gönderildi. Hükümet emeklilik maaşını etkileyecek 'aylık bağlama oranları' konusundaki düşüşü sınırlı tutarken, iş kazasının kapsamını genişletti.

ANKARA - IMF'nin 'stand-by' şartı Emeklilik Sigortası ile Genel Sağlık Sigortası kanun kaslağı Başbakanlığa gönderildi. Hükümet emeklilik maaşını etkileyecek 'aylık bağlama oranları' konusundaki düşüşü sınırlı tutarken, iş kazasının kapsamını genişletti. İş kazası hali, sigortalının işyerine gidiş ve gelişini de kapsayacak.
Emeklilik Sigortası kanun taslağında uzun süredir tartışılan devletin katkı payı yüzde 5 olarak belirlendi. Buna göre, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için prim oranı yüzde 20 olacak. Bunun yüzde 9'u sigortalı payı, yüzde 11'i ise işveren payından oluşacak. Kısa vadeli sigorta kolları için prim oranı yüzde 1 olacak ve tamamını işveren ödeyecek. Kendi nam ve hesabına çalışanlar için bu oran yüzde 0.5 olarak uygulanacak. Yüzde 20'ye ilave olarak devlet de yüzde 5 oranında katkı primi ödeyecek.
Düşüş sınırlı kaldı
Reform ilk hazırlandığında aylık bağlama oranlarının yüzde 1.5'e indirilmesi planlanırken, bunun emekli maaşını düşüreceği eleştirileri yapılmıştı.
Halen yüzde 2.7 olarak uygulanan aylık bağlama oranının düşüşü yeni taslakta sınırlı tutuldu. Aylık bağlama oranı, kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2016'ya kadar çalışılan her yıl için yüzde 2.5, 2016'dan itibaren yıllık yüzde 2 olarak uygulanacak. Emekli aylığı bağlanma oranının hizmet yılına bölünmesiyle hesaplanan ve halen yüzde 2.7 olan aylık bağlanma oranı taslak yasalaştıktan sonra 2016'ya kadar yine aynı şekilde devam edecek. Ancak 2016'dan itibaren bu oran 2.5'e indirilecek.
Yani 2016'dan sonra halen çalışırken alınan aylığın belli bir yüzdesi (ortalama yüzde 70'i) düzeyinde emekli aylığı ödenirken, aylık bağlama oranının aşağı çekilmesiyle emekli maaşı da düşecek. 2035'e kadar emeklilik yaşı eski sistemde devam edecek. Taslak yasalaştıktan sonra ilk defa sigortalı olacaklar en az 25 yıl (9 bin gün) prim ödemiş olması koşuluyla emekli olabilecek.
6 yıl daha çalışılacak
Şu anda Sosyal Sigortalar Kurumu'na (SSK) bağlı çalışanlar emekli olabilmek için 7 bin gün prim ödemek zorunda. Yani bir kişinin emekli olması için 19 yıllık çalışma süresini doldurması gerekiyor. Ancak taslak yasalaştıktan sonra SSK'lılar emekli olabilmek için 6 yıl daha çalışmak zorunda kalacak. Ancak bu uygulama yeni işe başlayanlara uygulanacak. Taslakla, iş kazası halleri, işverence sağlanan toplu taşıma aracı koşulu aranmaksızın, sigortalının işyerine gidiş, gelişini kapsayacak şekilde genişletildi.
Katılım payı alınacak
Öte yandan, GSS'yle de vatani görevini yapan askerler ile Türkiye'de ikamet eden ancak kendi ülkelerinde sigortalı olanlar dışındaki her vatandaş sağlık kapsamına alınacak. GSS için yüzde 12.5 oranında prim ödenecek.
Emeklilerden sağlık hizmeti için prim alınmayacak, aylıklarından da kesinti yapılmayacak.
Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi için 2 YTL, ayakta tedavide verilen ilaçlar için yüzde 10-20 arasında; ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri için yüzde 10-20 arasında, ayaktan veya yatarak sağlanan diğer sağlık hizmetleri için yüzde 1 oranında katılım payı alınacak. Ancak katılım payı, net asgari ücreti geçemeyecek.