'Yolsuzluk yapanların dokunulmazlığı sınırlansın'

Kamu ihaleleri, batan bankalardaki hortumlar ile gündemden hiç düşmeyen ve büyüyen mali portresi ile kamuoyu vicdanını sızlatan yolsuzluklarla mücadelede 'yol haritası' çizildi.

ANKARA - Kamu ihaleleri, batan bankalardaki hortumlar ile gündemden hiç düşmeyen ve büyüyen mali portresi ile kamuoyu vicdanını sızlatan yolsuzluklarla mücadelede 'yol haritası' çizildi.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından kurulan
Ekonomi Politikaları Araştırma Enstitüsü (TEPAV/EPRİ), yasama, yürütme ve yargıyı kapsayan çok sayıdaki önerilerinin başında, 'yasama dokunulmazlığının özellikle rüşvet ve yolsuzluk suçlarını kapsayacak şekilde sınırlandırılmasını' saydı. TEPAV'ın, 'Bir olgu olarak yolsuzluk: Nedenler, etkiler ve çözüm önerileri' başlığını taşıyan çalışması, 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilen 'Yolsuzlukla Mücadele Konferansı'na sunuldu. Aynı zamanda TEPAV'ın mütevelli heyeti başkanlığını da yürüten TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, çalışmanın Türkiye'de yapılmış üç çalışmayı bir araya getiren referans kitap olduğunu vurguladı.
TBMM Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu, BM Yolsuzlukla Mücadele Raporu ve AB Yolsuzlukla Mücadele konusundaki raporu bir araya getiren çalışmada, yasama, yürütme ve yargı alanında atılması gereken adımlar şöyle sıralandı:
Yasamayı bekleyenler

  • Yasama dokunulmazlığı; özellikle yolsuzluk, rüşvet suçlarını kapsayacak şekilde sınırlandırılmalı. Başbakan ve bakanlar hakkındaki iddialar, önerge yeter sayısına ulaşılamaması nedeniyle adli yargı denetiminin dışında kalmakta. Sadece 'suskun kalarak' beraat kararı verilmesi kamu vicdanını yaralamaktadır. Dolayısıyla, başbakan ve bakanların cezai sorumluluğu yargı süresi sonunda belirlenmeli, Anayasa'nın 100. maddesi bu doğultuda değiştirilmeli.
  • TBMM'de yolsuzlukla mücadele daimi komisyonu kurulması için içtüzük değişikliği yapılmalı
  • Ombudsmanlık kurumu Anayasal dayanağı da oluşturulmak suretiyle kurulmalıdır.
  • Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, Sayıştay'a bağlanmalı, Meclis'te KİT ve Bütçe Komisyonları yerine kamu hesapları komisyonu kurularak bu alanda bir eşgüdüm sağlanmalı.
  • Memur yargılama sistemi ile kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık Anayasa değişikliği yapılmak suretiyle kaldırılmalı.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi yolsuzlukla mücadele kanun tasarı ve tekliflerini öncelikle görüşmeli, bu konuda imzalanan uluslararası sözleşmeler onaylanmalı.
  • Yasaların toplumsal, siyasal, ekonomik etkisinin belirtilmesine dair içtüzük değişikliği yapılmalı
  • Kurulan araştırma komisyonlarının önünde bulunan, 'ticari sır' engelleri kaldırılmalı.
  • Siyasetin finansmanında şeffaflık için partilerin ve adayların seçim harcamasının beyanı ve denetimi için düzenleme yapılmalı.
  • Seçilmiş parti yöneticilerinin 'yapacakları faaliyetler' Siyasi Partiler Yasası ile belirlenmeli.
  • Yolsuzluk kapsamında bulunan suçların 'af ve erteleme' yasaları kapsamı dışında tutulmalı.
    Yürütmede durum
  • Kamu denetçiliği kurumu (Ombudsman), türkiye adalet akademisi, uzlaştırma kurullarının kuruluş ve yetkileri ve adli kolluk kurulması ile ilgili kanun taslakları en kısa süre içinde Bakanlar Kurulu tasarısı olarak yeniden gündeme getirilmeli.
  • Kamu denetiminde tarafsızlık, bağımsızlık ve performans denetmi için devlet memurları yasa değişikliği taslağı Bakanlar Kurulu tasarısı haline getirilmeli
  • Yolsuzlukla mücadele kanunu tasarısı hazırlanmalı. SPK ve özel kanunlar ile Türk Ceza Kunu'nda düzenlenen yolsuzlukla ilgili fiiler ve ceza hükümleri bu tasarıda toplanmalı. Tasarı, yolsuzluk gelirlerinin zapt ve müsaderesi, muhbir ve tanık koruma programlarını da bünyesinde toplamalı.
    Yasada, 'kayırmacılık, nüfuz suistimali, hediye ve ikram kabul etme', 'sermaye piyasaları dışında da menfaat temini amaçıyla dahili bilgilerin üçüncü kişilere sızdırılması ve sepepsiz zenginleşme', yolsuzluk fiillerinin işlenmesi ve gizlenmesi amacıyla 'yanlış ve eksik bilgiye dayalı fatura ya da herhangi bir muhasebe belgesini düzenlemek ve kullanmak, yasalara aykırı bir biçimde herhangi bir ödeme kaydının yapılmaması' suçları, 'özel sektördeki aktif ve pasif rüşvet suçları'nı da kapsamalı.
  • Özerk kurumların harcama ve hesap sistemi, bu kuruluşların bağımsızlıklarına zarar vermeksizin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde incelenmesi sağlanmalı.
    'Yeni yasa hazırlansın'
  • Mal ve para hareketleri, bunların aklanmasının önlenmesi ile etkin hızlı el koyma ve zoralım mekanizmaları oluşturulmalı.
  • Kamu ihleleri alanı yolsuzluğun en sık görüldüğü alandır. Şartname ve sözleşmeler gibi uygulamalar saydam olmalıdır. İhalelere çıkıldığında kayıtlı tüm tedarikçilere ulaşılmalıdır. Uluslararası uygulamalar dikkate alınarak yeni yasa hazırlanmalıdır.
  • Yolsuzluğun yoğun ve kronik olarak yaşandığı alanlarda (kredi, ihale, gümrük, trafik v..s. gibi) proje grupları oluşturulmalı, 'Türkiye'de yolsuzluğa karşı program' çalışmaları hızlandırılmalı.
  • Özelleştirme Yasası saydamlığa ve katılımcılığa öncelik verecek şekilde değiştirilmeli.
    Yargıda yapılacaklar
  • Hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü anlayışı gerçek bir biçimde her alana yerleştirilmeli.
  • Adalet hizmetlerinde etkinlik ve çabukluk sağlanılmalı.
  • Adli kolluk kurulmalı.
  • Yargıçlar ve savcılar örgütlü suçlar konusunda eğitilmeli.
  • Türkiye'de ekonomik ve mali suç savcılıklarıyla ekonomik-mali suç mahkemeleri oluşturulmalı.
  • Dinlemeye kara para ve yolsuzlukla ilgili suçlar da alınmalı.
  • Yolsuzlukla ilgili zamanaşımı süreleri uzun tutulmalı.