Çin'den İngiltere'ye çay kültürü

Çin'den İngiltere'ye çay kültürü
Çin'den İngiltere'ye çay kültürü
Çay serüveni Çin'de başladı ama her ülke demlemesinden içtiği saate kendi kültürünü yarattı... Çin'den başlayarak kısaca çay kültürü ve ritüellerini hatırlayalım. Ve sonra oturup güzel birer çay demleyelim!
Haber: MÜGE AKGÜN - muge.akgun@radikal.com.tr / Arşivi

Bizdeki “Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır” atasözü gibi her ülkenin de kendine özgü bir çay kültürü var. Çay hemen hemen her ülkede farklı yöntemlerle hazırlanır ve farklı zamanlarda tüketilir.

Çayın ana vatanı Çin’den başlayarak kısaca çay kültürü ve ritüellerini hatırlayalım. Ve sonra oturup güzel birer çay demleyelim!

Çin’de geleneksel olarak yeşil çay üretilir ve tüketilir. Yeşil çay, çay yapraklarının okside olmadan kurutulmuş halidir. Çayın tipine göre çim, tahıl, sebze, balık, çiçekli aromalar hissedilir.
Çinliler siyah çayı batılılara satmak için ürettiler. Siyah çayın nasıl yapıldığını bir sır gibi saklamalarına rağmen batılılar, özellikle İngilizler nasıl yapıldığını öğrendiler. Hindistan’da, Seylan’da yetiştirdikleri çayların işlenmesinde bu yöntemi kullandılar.

Japonya’da genelde her şeyde olduğu gibi çay içilmesinin ve ikramının da ritüelleri vardır. Çay içileceği zaman, çayın sunulduğu bardaktan, hangi sezonda içildiğine kadar her ayrıntı önemsenir.
Çay ilk kez Japonya’ya sekizinci yüzyılda gelir. Japonya’dan Çin’e giden din adamları kendilerine hediye eden çay fidanlarını ülkelerine götürür ve ekerler. 12’inci yüzyıldan itibaren de Japonya’da yaygın biçimde çay tüketilmeye başlanır. 1906 yılında Japonya’’da yayınlanan bugüne dek çay üzerine yazılan kitapların en kapsamlılarından biri kabul edilen ‘Çayname’de ‘Ça-no-yu’ denilen çay ritüelleri anlatılır.

Evlerde çay töreni için özel düzenlenmiş çay odaları bulunur. Davet edilen konuklar loş ve çok yalın döşenmiş odada sohbet ederken çaylarını içerler. Adeta bir seremoni gibi sunulan çayın içildiği anda, yalnızca o ana ve çayın tadına konsantre olunur. Japonya’da 600 yıl önce başlayan bu gelenek devam etmektedir. Bu seremonilerde yeşil çay yapraklarından elde edilen ‘Matcha’ adı verilen bir cins toz yeşil çay kullanılır.

İNGİLTERE’DE BEŞ ÇAYI GELENEĞİ
II. Charles Portekiz kraliyet ailesinden Prenses Caterina Henriqueta de Bargança ile evlenir. Gelinin hediyeleri çeyizleri arasında kuru otlarla dolu bir sandık da vardır.
Bu sandıkta Çin’den gelen çay vardır ve sarayda Preses Bargança ‘Beş Çayı’ geleneğini başlatır. İngiltere’de öğleden sonra saat 4 civarında çay hafif bir yiyecek eşliğinde tüketilir, daha ağır bir çay ziyafeti ise saat akşam 5 ile 7 arasında yapılır. Ancak günümüzde değişen yaşam koşullarıyla çay geleneği eski ritüelleriyle ancak eski kuşak tarafından yaşatılabiliyor.

HİNDİSTAN VE ÇAY
Hindistan, Türkiye gibi çayı hem üreten hem de çay tüketiminin yoğun olduğu bir ülkedir. Assam, Darjeeling gibi çayın yetiştiği bölgelere göre isimlendirilmiş özel türleri vardır. Genel olarak güçlü bir çay tadı vardır ama deminin hafiflemesi için süt ile tüketilir, şeker, bal veya palmiye şekeri ile tatlandırılır, tarçın, zencefil, anason, rezene, karabiber, Hindistan cevizi ve karanfil ile aroma verilir.

RUSYA VE SEMAVER
17’inci yüzyılda çayla tanışan Rusya’da 1847 yılından beri çay ekimi yapılmaktadır. Rusyada çayı semaver ile tüketilir, odun ateşinde bizimkine benzer şekilde demlenir ve servis edilir. Ruslar geleneksel olarak çayı sert şekerden ağızlarına bir yudum alarak ve genellikle limonlu içerler.

KAZAKLAR VE ÇAY
Kazakistan’da çay neredeyse su yerine içilir. Yemeğe konuk çağrıldığında hem öncesinde hem de sonrasında çay ikram edilir.
Kuzey Afrika ülkelerinde de farklı bir çay geleneği var. Fas’ta bir kutlama asla buharda kızgın servis edilen naneli çay olmadan düşünülmüyor ve mutlaka çok tatlı olarak servis ediliyor.
Türkiye’deki çay geleneğine gelince bir başka yazının konusu olacak kadar derin...

İLANDIR