Radikal-çevrimiçi / Yaşam / Yaşlı ormanın peşinde...
Radikal-çevrimiçi
<  İ N T E R N E T  B A S K I S I  >  20 Nisan 2005 
 Kodunuz: Şifreniz: (Üye olmak istiyorum) 

 Bugünkü Radikal
 Ana Sayfa
 Sıcak Haber
 Yazarlar
 Yaşam
 Türkiye
 Politika
 Yorum
 Dış Haberler
 Ekonomi
 Spor
 Kültür/Sanat
 Haber Listesi
 Sanal Alem
 Radikal2
 Cumartesi
 Kitap

En aktif üyeler

Günün Sözü
Doğa, dilsiz hayvanlara bile özgürlük vermiştir.
Tacitus
Tarihte Bugün
Takvimler 20 nisan tarihini gösterdiği zaman...

1924 yılında,
1924 Anayasası kabul edildi.
1975 yılında,
Türkiye'nin Beyrut Basın Danışmanı'nın otomobili Ermeni teröristlerce havaya uçuruldu.

Haberi YazdırYazdır Haberi YollaYolla | Arşive Ekle Yaşam 

Yaşlı ormanın peşinde...

Yaşlı ormanın peşinde...
Uzay Uğur Sezen altı yıl Kosta Rika'daki bu 'genç' ormanda çalıştı.
Tarım için kesildikten sonra yeniden canlanan 'genç' yağmur ormanları, aslında ölüyor. Adli tıp tekniğiyle palmiyeleri araştıran Türk biyolog Uzay Uğur Sezen, 'tehlike'nin boyutlarını gösterdi

20/04/2005 (2137 kişi okudu)

İBRAHİM GÜNEL (Arşivi)

İSTANBUL - Bir kural: Herhangi bir canlının yaşamını uzun süre sürdürebilmesi için, genetik çeşitliliğinin fazla olması gerek. Yani, bir canlının dayanıklılığı ve ömrü, atalarından aldığı genlerin ne kadar fazla sayıda canlıdan aktarılarak geldiğine bağlı. Bugüne kadar kesilen yağmur ormanlarında boy veren ağaçların sağlıklı olduğu, yoğun kesime karşın yeniden büyüdüğü sanılıyordu. Genetik bakıldığında ise tehlikenin boyutları ortaya çıktı: Kesilen alanlarda kendiliğinden büyüyen ağaçlar sağlıksız. Yani, yağmur ormanlarının, bir anlamda dünyamızın akciğerlerinin geleceği karanlık. Bir Türk araştırmacı, tehlikenin boyutlarını gözler önüne serdi.
Doktorasını Connecticut Üniversitesi Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji bölümünde sürdüren Uzay Uğur Sezen'in çalışması, şubat ayında saygın bilim dergisi 'Science'ın ses getiren bilimsel araştırmalar bölümü 'Brevia'da yayımlandı. Tropikal biyolog Sezen, 1999 yılından bu yana Kosta Rika'daki Braulio Carrillo Milli Parkı'nda 'Iriartea deltoidea' cinsi palmiyelerde yaptığı DNA analizleriyle, ikincil ormanlardaki palmiyelerin hemen tümünün doğal ormandaki iki ağaçtan geldiğini kanıtladı. Sezen, Radikal'in sorularını yanıtladı.

Araştırmanızı anlatırsanız...
Araştırmam, Kosta Rika'daki yağmur ormanlarının gelişimi üzerine. Doğal yaşlı ormanlar her gün pırasa gibi tıraşlanıyor ama bu alanlar kesilip tarımsal ve hayvancılık faaliyetlerinde kullanıldıktan sonra önemli bölümü kendi haline bırakılıyor. Böyle olunca, terk edilen araziler tekrardan bir orman örtüsüne kavuşmaya başlıyor. Benim üzerinde çalıştığım proje ise doğal olarak gelişen bu ormanlara tohumların nasıl geldiğini izlemek.
Neden palmiyeyi seçtiniz?
Seçtiğimiz palmiye ormandaki 10 ağaçtan biri ve sanki yapısal olarak omurgası gibi. Bir de çalıştığımız ormanın yaşı çok önemli. 24 yaşındaki bir ormanda çalıştım. Çünkü, bu palmiyenin yetişkin ve üretken hale gelmesi için gereken minimum süre 20 yıl.
Nasıl bir genetik çalışma yürüttünüz?
Çalışma alanımız içerisindeki bütün palmiyelerden DNA örneği aldım. Bu DNA örneklerini doğal yaşlı ormandaki ağaçlarla karşılaştırdım. Böylelikle anne ve babalık ilişkileri ortaya çıkmaya başladı.
Aile bağlarını nasıl saptadınız?
Kullandığımız DNA tekniği, adli tıpta kayıp kişileri bulmak için kullanılan bir yöntem. Tabii doğal yaşama bu yöntemi uyguladığınızda, işler biraz karmaşıklaşıyor. Örneğin, insanlarda bir anne-baba ile kayıp birkaç çocuk vardır ve bulması zor değildir. 200 anne-baba adayı ve 300 tane de çocuk olunca, bunların birbirine eşlenmesi yüksek çözünürlüklü genetik araştırma gerektiriyor. Hepsinden DNA örneği alıp çok detaylı inceledim. Ve yaşlı ormanda örnek aldığımız 66 ağaçtan yalnızca ikisi genç ormandakilerin anne-babası çıktı. Bu, bizim için sürpriz bir sonuçtu. Açıkçası, bu tohumların doğal yaşlı ormandakilerin yarısından gelebileceğini, ormanın mozaik şeklinde gelişeceğini, düşünüyorduk.

Şaşırtıcı sonuç
Neden iki ağaçla sınırlı?
Bu ağaçlar belli bir dönemde çiçek açmıyor. Tropik bölgede mevsim olayı olmadığı için, değişik zamanlarda her birey kendine özgü ritimle çiçek açıyor. Bu bölgede bazı bireylerin çiçek açma periyodu birbiriyle çakışıyor. Sanıyorum, bu iki ağaç birbirilerini tozlayacak ritimde çiçek açmış. Böyle olunca, tabii arılar bunları daha çok ziyaret etti ama bu derecede baskın üreme biçimi bizi şaşırttı.
Yağmur ormanlarının geleceği açısından nasıl bir sonuç ortaya çıktı?
Şimdiye kadar yağmur ormanlarının kendi haline bırakılıp öyle büyüdüğü sanılıyordu. Arka planda genetik yapıya baktığınız zaman, çok zayıf olduğunu gördük. Çünkü, bir nüfusun uzun yaşayabilmesi için, genetik çeşitlilik şart. En büyük sorun da doğal yaşlı ormanların alanının giderek daralması. Araştırmamada genç ormanda genetik çeşitlilik çok düşük çıktı. Eğer bu yaşlı ormanları kesmeye devam edersek, hiçbir şekilde kalmayacak.

Ağaç eken kuş: Tukan
Tohumlar, kesilen alana nasıl ulaşıyor?
Tropikal yağmur ormanlarında bulunan bitki türlerinin neredeyse yüzde 80'inin, tohumlarının yayılması için hayvanlara ihtiyacı var. Burada ise 'Tukan' adı verilen bir kuş var. Bu kuş dışındaki hayvanlar tohumları yerken parçalıyor ve yayılma şansları az. Tukan tohumu kursağında sindirdikten sonra kusuyor. Bir de kuş çok uzun mesafeler kat edebiliyor. Palmiye tohumları çok büyük olduğu için tukan poposundan çıkaramıyor.
Tohumların büyüklüğü ne kadar?
Tohumlar bilye büyüklüğünde ama meyvenin dışında kabuğu da var ve neredeyse ceviz kadar oluyor ve 880 metre uzaklığa kadar gidebiliyor.


Şu ana kadar değerlendirmeye katılan 1 üyemizin puan ortalamasını yanda görebilirsiniz. Puan verme işleminden yalnızca üyelerimiz faydalanabilir.
puan
8
Yaşam sayfasındaki diğer haberler
ÖZLÜ SÖZ #42
"Çekmeyin, Ramazan'da günah."
Emrah'ın annesi Ayten İpek, "İdare eder, iyi kız," dediği Asuman Krause ile bir cafe'de oturuyor. Fotoğraflarını çeken gazetecileri de imana davet ediyor.

Haber Arama
Site içinde aradığınız habere ait anahtar kelimeleri aşağıya yazıp 'Ara' düğmesine basınız.

Künye | Reklam Tarifesi | İletişim Sayfası | Eski Sayılar | Sıkça Sorulan Sorular | Kampanya Sözleşmesi | XML özetleri

© Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.