Haluk Þahin

30/09/2005 (3625 kiþi okudu)

Nice tartýþmalara neden olduktan sonra iyi ki yapýlan 'Ermeni konferansý'nda Taner Akçam'ýn söyledikleriyle ilgili görüþlerimi aktarmaya devam ediyorum:
Baþlýktaki 'kandýrmaca' kelimesine itiraz edenler çýkabilir. Ýlk yazýda da belirttiðim gibi bunu Ýngilizce 'fallacy' kelimesinin karþýlýðý olarak kullanýyorum.. Redhouse Sözlüðü kelimenin günlük dildeki anlamý olarak 'Yanlýþ fikir, aldatýcý kavram, aldatma, hile, yanlýþlýk' karþýlýklarý öneriyor. Ayrýca 'mantýk' alanýnda geçerli olan anlamlarý var: 'Safsata, mantýk kurallarýna aykýrý þey' gibi. Ben 'kandýrmaca'yý daha çok bu ikinci anlamda kullanmaktayým. 'Mantýk saptýrmasý', 'mantýk yanýltmasý' da diyebilirdim.
Söylenmek istenen þu: Bir sonuca vardýðýmýzý iddia ediyorsunuz, ama verdiðiniz kanýt(lar) onu desteklemekte yetersiz kalýyor. Tabii bunu, bilerek yaptýðýnýz gibi, farkýnda olmadan da yapýyor olabilirsiniz.
David H. Fischer'in bu konuda artýk klasikleþmiþ bir kitabý var: 'Historians' Fallacies: Toward a Logic of Historical Thought' (Tarihçilerin Kandýrmacalarý: Bir Tarihsel Düþünce Mantýðýna Doðru.) 1970 yýlýnda yayýmlanmýþtý. Dilimize çevrildi mi bilmiyorum, çevrilmemiþse hemen çevrilse iyi olur, çünkü önümüzdeki dönemde çok tarih tartýþmasý yapacaða benziyoruz. Minnesota Üniversitesi'nde tarih öðreten Taner Akçam eminim okumuþtur. Benim bu kelimeyi kullanýrken neyi kastettiðimi anlamýþtýr.
Ýlk yazýda verdiðim örneði hatýrlatayým: Akçam, Nazilerin 1942 yýlýnda Yahudiler için kullandýklarý 'nihai çözüm' (The final solution) sözü ile Ýttihatçýlarýn 1915 yýlýndaki 'Þu Ermeni sorununa bir çözüm bulmamýz gerek' türünden sözleri arasýnda çaðrýþým yoluyla baðlantý kurarak, Yahudiler gibi Ermenilere de soykýrým yapýldýðý sonucuna gitmeye çalýþýyordu. Yani, daha sonra olmuþ bir þeyi daha önceki bir olayýn kanýtý gibi gösteriyordu. Fischer'ýn da sözünü ettiði cinsten bir kandýrmacaydý bu.
Bir örnek daha: Akçam söz arasýnda 1915'te olup bitenlerin soykýrým olup olmadýðýnýn hukuki kategori olarak tartýþmalý olabileceðini kabul ettikten sonra þuna benzer þeyler söyledi: "Ancak soykýrým sadece hukuki bir kategori deðil, ayný zamanda sosyal bilimsel bir kategori. Sosyal bilimciler 'soykýrým çalýþmalarý' (genocide studies) bölümlerinde bu konuyu inceliyorlar. Ben de böyle bir bölümdeyim ve Ermeni olaylarýný inceliyorum." (Demek ki, onlar da soykýrýmdýr!)
Bu gibi bölümlerden bazýlarýnýn kimler tarafýndan finanse edildiðini, arkalarýnda siyasal motifler olup olmadýðýný bir yana býrakýp, bu mantýðý baþka bir duruma uygulayalým: Bu patoloji laboratuvarýnda kanserli hücre araþtýrmasý yapýlýr, ben bu laboratuvarda çalýþýyorum, öyleyse benim baktýðým örnek de kanserlidir!
Ya deðilse?
Bu konferans tek yanlý olmakla suçlandý, yalnýzca belirli görüþlerin ifadesine olanak tanýdýðý için çok eleþtirildi. Bu nedenle olacak, ilk günkü oturumlarda orada bulunmayan ama farklý görüþler öne süren tarihçilere (Stanford Shaw, Justine McCarthy, Heath Lowry, Türkkaya Ataöv gibi) sataþmamaya özen gösterildi. Bir tek Akçam, tehcir edilen Ermenilerin mallarýnýn satýþýndan elde edilen paranýn nasýl kullanýldýðýna iliþkin bir belgenin Prof. Dr. Yusuf Halaçoðlu tarafýndan yanlýþ deðerlendirildiðini, doðrusunun kendisinin dediði gibi olduðunu öne sürdü. Ýþte o an, keþke Halaçoðlu burada olsaydý da o belge konusunda onun ne dediðini de duysaydýk diye düþündüm.
Cevap veremeyecek durumdaki tanýðý çürütmek de tarihçi kandýrmacalarýndan birisidir.
Taner Akçam bunlara niçin gerek duydu? Kendisini ille bir þeyler kanýtlamak zorunda hissettiði için mi?
Gene de ben, iyi ki bu konferans yapýldý diyorum. Ýyi ki, Taner Akçam yurtdýþýnda belirli ortamlarda yýllardýr dile getirdiði görüþleri burada da söyleyebildi. Korkarak, yasaklayarak, saklayarak sorunlarýn çözülemeyeceðini hâlâ öðrenemedik mi?
En tehlikeli fikirlerin korkulan fikirler olduðunu hâlâ bilmiyor muyuz?

Yazdýr | Yolla | Arþive Ekle