Radikal-çevrimiçi / Yaşam / Depresyondan Çıkış Yolu (5)
Radikal-çevrimiçi
<  İ N T E R N E T  B A S K I S I  >  15 Aralık 2005 
 Kodunuz: Şifreniz: (Üye olmak istiyorum) 

 Bugünkü Radikal
 Ana Sayfa
 Yazarlar
 Yaşam
 Türkiye
 Politika
 Yorum
 Dış Haberler
 Ekonomi
 Spor
 Kültür/Sanat
 Haber Listesi
 Sanal Alem
 Radikal2
 Cumartesi
 Kitap

En aktif üyeler

Günün Sözü
Dinlerseniz, size her zaman doğru yolu gösteren bir sesin var olduğunu unutmazsınız.
Thomas Hughes
Tarihte Bugün
Takvimler 15 aralık tarihini gösterdiği zaman...

1972 yılında,
İstanbul Defterdarlık binası, çatıdan çıkan yangın sonucu güpegündüz yandı.

Haberi YazdırYazdır Haberi YollaYolla | Arşive Ekle Yaşam 

Depresyondan Çıkış Yolu (5)

Depresyondan Çıkış Yolu (5)
Türkiye'de nüfusun yüzde 10'u, ABD'de ise yüzde 25'i panik ataktan mustarip. Gelişmiş ülkelerde daha çok rastlanan bu hastalık, sanal korkulardan besleniyor. Panik atak hastaları, kalp, tansiyon gibi fiziksel rahatsızlıklarının olduğunu sanıyor

15/12/2005 (10137 kişi okudu)

HATİCE YAŞAR (Arşivi)

Michael Jackson, Kim Basinger, Abraham Lincoln ve Cher'in ortak noktalarının ne olduğunu biliyor musunuz? Muhtemelen onların da paylaşmak istemeyecekleri bu ortak nokta panik atak. Görülme sıklığı giderek artan ve insanda birazdan ölecekmiş duygusu yaratan belirtiler gösteren panik atak, zor bir hastalık olsa da doktorlar tarafından kolayca teşhis edilebiliyor.
Eğer bir süredir durup dururken kalp atışlarınız hızlanıyor, tansiyonunuzun yükseldiğini hissediyor, nefes alamayacak gibi oluyor, aniden terliyor, başınız dönüyor, mideniz bulanıyor ve ciddi ölüm endişesi taşıyorsanız, hastalığınız panik atak olabilir. Hele bu belirtilerle kalp veya tansiyon sorununuz olduğunuza karar vererek bir uzmana gitmiş ve hiçbir bulguya rastlanmamışsa panik atak olma ihtimaliniz daha da fazla demektir. Hastalık tedavi edilmediğinde kronikleşiyor ve insanın dışarı çıkmasına bile engel oluyor" diyen Panik Atak Dostları Derneği Genel Başkanı Psikiyatrist Muzaffer Uyar, sorularımızı yanıtladı.

Belirtileri korkutucu
Panik atak nasıl bir hastalık?
Psikiyatride kısaca anksiyete bozukluğu deniyor. Nöbetler halinde yaşanan evreler var. Aslında hem hekimler hem de hastalar hastalığı tarifte zorlanıyor. Mesela hasta, "Bir gün taksiyle işe gidiyordum. Birden- bire kalbim fena halde çarpmaya başladı, size anlatamam. Sanki kulaklarımda davul çalınıyordu. Bir süre sonra ellerim titremeye başladı, nefes almakta zorlandım. Kontrolümü yitiriyorum duygusu gelmeye başladı. Tansiyonumun çok yükseldiğini, kalp krizi geçirdiğimi düşündüm. Taksiye hemen bir hastanenin aciline götürmesini söyledim. Ancak yarım saat sonra hastaneden yürüyerek çıktım. Doktorlar bende hiçbir şey bulamadılar" şeklinde bir öykü anlattığında bunun tipik bir panik atak olduğunu bilirsiniz. Ancak panik atakta tek bir görünüm olmadığı için tarifte zorlanıyoruz.
Bazı tiplerinde yüksek tansiyon belirtileri görülüyor. Hastanın elleri-ayakları uyuşuyor, felç geçiriyormuş gibi oluyor. Görme bulanıyor. Bazılarında göğüs ağrısı, şiddetli veya düzensiz kalp atımı oluyor. Bazıları nefes alamıyor, boğulduğunu hissediyor. Bu da akciğer belirtilerinin ön planda olduğu bir panik atak. Bazılarında 'Aklımı mı kaybediyorum, düşüncelerim dağılıyor, çığlık atar mıyım, uygunsuz bir şey yapar mıyım?' düşünceleri oluşuyor. Bazılarında şeker hastalığını taklit eder ve hasta vücudunun yandığını hisseder. Her birinde belirti kümelerinden bulunabiliyor, üstelik sonra şekil de değiştirebiliyor. Tansiyon belirtileri, akciğer belirtilerine dönüşebiliyor veya iç içe giriyor. Hastalığın tarifi zor olsa da tanısı çok kolay.
Görülme sıklığı nedir?
Yüzde 10'lar civarında görülüyor Türkiye'de. Depresyon, dünyanın her yerinde kolay test edilebilen bir hastalık. Panik atağın tespit edilmesindeki güçlük ise hâlâ tanı kriterlerinin standarda oturmamış olması. Üzerinde tartışılıyor. Değişik görünümlerde seyredebiliyor. Pek çok hasta birkaç nöbet geçirmiş ama bunu anlatmak istemiyor. Ancak sürekli cebinde bir ilaç taşıyor.
Panik atak yeni tanımlanmış bir hastalık mı?
ABD tanı kriterlerine 1990'lı yıllarda girdi. Daha önce de hastalık vardı ama kalp tipi olana 'kalp nevrozu' deniyordu, hastalık hastalığı şeklinde tanı konulurdu. Hastalık tarif edildikten sonra bir çok hasta 'Bende de bu var' diye başvurdu.
Bu hastalık, bazı sosyal özellikler taşıyor. Mesela bir ülkenin batısında (gelişmiş bölgede) doğu bölgelerine göre daha fazla görülüyor. Eğitimli kesimde de daha sık rastlanıyor. ABD'de dört kişiden birinde, Türkiye'de ise 10 kişiden birinde panik atak var. Filistin'de yok mesela. Çünkü orada reel korkular var, insanların kafasına bomba düşüyor. Oraya belli bir sosyal düzen gelirse bazı korkular panik atak olarak sürecek.
İnsanların hayata karşı duyduğu bütün korkuların yansıması bu hastalık. Modern toplumlar reel korkulardan uzaklaşıyor, onların daha sanal korkuları var. Dünyada son dönemdeki değişiklikler, fazla bireyselleşme, büyük mahallelerin fonksiyonlarını yitirmesi, yakın desteklerin kaybolması etkili olabilir.

Depresyon tetikleyebilir
Depresyon ve panik atak arasında nasıl bir ilgi var?
Karışık bir ilgi. Bazı insanlarda panik atak bir depresyon sürecinin ardından başlıyor. Bazen depresyondayken de panik atak oluşuyor. İki tür reaksiyon var burada. Depresyonu geçince panik atağa girenler, depresyonu geçtikten sonra panik atağı devam edenler. Hep endişe içindedir panik ataklı. Sıkıntılı günler depresyonu çağırabilir ama tam da depresyona girmeyebilir. Bazen de panik atağı olan biri depresyona girince panik atağı geçebiliyor. Depresyon insanı hayattan uzaklaştırıyor, panik atağın aksine. Panik atakta alarm hali var depresyon daha donuktur. Depresyonda hayatın voltajı düşmüştür.

Cinsiyet ayrımı yok
Depresyonda olduğu gibi panik atak da kadınlarda daha mı fazla görülüyor?
Aslında eşit gibi. Erkeklerde artış olduğunu görüyoruz. Kadınlar daha kolay psikiyatrlara giderler, o yüzden kliniklerde kadın ağırlığı olabilir. Erkeklerde madde ve alkol kullanımı yaygındır. Bunlar panik atak, obsesyon gibi rahatsızlıkları baskılar. Bunlardan ötürü erkeklerde daha az görülüyormuş gibi düşünülebilir ama eşit.
Kimler panik atakta risk grubundadır?
Ağırlıklı olarak en çok fobik insanlarda görülüyor. Çocukluğundan beri gece korkusu olan, annesinden ayrılamayan, okula gitme korkusu olanlar riskli. Bu hastalık en çok fobiye yakın. Aile bağları kuvvetli, ailesi korumacı olan ve gerçekleştirmesi gereken kopuşu gerçekleştirememiş kişilerde fazla görülür. Obsesifler, pskiyatrik semptomlara yakın olanlar, çabuk duygulanan, sinirlenen kişiler de risk altında. Sosyal anlamda da eğitimli grupta daha fazla. Eğitim derken okul eğitimini kastetmiyoruz sadece. Aile eğitimi fazla almış olanlar, hizaya sokulmuş insanlarda da görülür. Çünkü fazla eğitim güdüleri öldürüyor. Çaresiz öfke yaşayanlarda fazla rastlanıyor.

Hasta neler hisseder?
Panik atakta görülebilecek negatif düşünceler:

  • Ölmek üzereyim
  • Kalp krizi geçiriyorum
  • Aklımı yitirmek üzereyim
  • Kendimden geçmek üzereyim
  • Tıkanmaktan öleceğim
  • Nefes almam mümkün olmayacak
  • İnme inecek, felç olabilirim
  • Kontrolümü kaybediyorum
  • Tansiyonum çok yükseldi ve beyin kanaması geçirmek üzereyim

    Panik atak belirtileri

  • Hızlı ve şiddetli kalp atışı
  • Ellerde titreme
  • Mideye bir şey çöküyor hissi
  • Avuç içlerinde terleme
  • Her tarafta sıcaklık hissetmek
  • Diz ve bacaklarda güçsüzlük veya esneklik
  • İç titremesi, titreme duygusu
  • Ağız kuruluğu
  • Boğazda yumruk hissi
  • Göğüste basınç
  • Hızlı nefes alıp verme
  • Bulantı veya ishal
  • Baş dönmesi, sersemlik, göz kararması
  • Gerçekdışılık hissi (rüyada gibiyim)
  • Net düşünememe
  • Bulanık görme
  • Kısmen felce uğramışlık duygusu
  • Ayrılma ya da hayal gibi hareket etme duygusu
  • Çarpıntılar veya düzensiz kalp atışları
  • Ellerde, ayaklarda ve yüzde karıncalanma
  • Göğüs ağrısı
  • Bayılma hissi
  • Midede titreme, heyecan
  • Soğuk ve ıslak eller
  • Üşüme, ürperme

    Yaşamak için korkuyoruz
    Şehir hayatı panik atağı nasıl besliyor?
    Kişi, panik atak olmadan önce mesela viyadükten geçebiliyor, gemiye, uçağa binebiliyor. Ancak 40 yaşından sonra panik atak olunca binemiyor. Hasta, 'Herhangi bir yerde panik atak nöbeti geçiririm ve çaresiz kalırım' diye düşünüyor. Güvenlik kaygıları objelere yöneliyor. Burada şehrin etkisini şöyle açıklamak mümkün: İnsanın sağlıklı veya hasta olduğunu ayırt eden bir içgüdüsü var. Panik atak sırasında ise bu içgüdü çalışmıyor. Kedide de bu içgüdü var ancak onu alıp bir otoyolun ortasına koyarsanız, yüksek gürültüden ve başka etkenlerden içgüdüsü çalışmaz ve bir süre sonra ezilerek ölür. Mesela İstanbul'da uydukentte yaşayan birini düşünün. Kurtlarla karşılaşma olasılığı yok, güvenlik var. Korkuları sanallaşmaya başlayacaktır. Reel korkuda içgüdü çalışır ama sanal korkuda içgüdü çalışmaz. Varoştaki insanda korkular daha reel olduğu için içgüdü çalışır.
    Panik atakta genetik faktör etkili mi?
    Genetik bir özellik bulunmuş değil. Sosyal yönü çok kuvvetli olmasına rağmen organik bir etken olduğunu düşünüyorum hastalıkta. Panik ataktaki olayı bir tür otomobil alarmına benzetebiliriz. Alarm hassas değilse hırsız götürse bile çalmaz arabanın alarmı. Oysa hassas bir alarmda yaprak düşse ötme olur. Panik atakta da sahte bir alarm durumu söz konusu. Vücudun korku sisteminde ayarı hassaslaştıran bir madde olabilir. Korku, bizde hayat kurtarmak için çalışan bir duygudur. Korku alarmı geldiğinde vücut adrenalin salgılar ve sizi korkuya hazırlar. Gözbebekleri büyür ki etrafı iyi göresiniz. Kulaklar gerilir, bunun amacı da iyi duymanızdır. Kaslarınız kaçmanız veya saldırmanız için gerilir. Tansiyon yükselir, salgılar azalır. Panik atakta da bu adrenalin sistemi sahte bir alarmla çalışıyor. Panik hastasının durup dururken gözleri büyüyor, kulak zarı geriliyor, göz- bebeği büyüdüğü için etraftaki objeleri değişik görüyor kişi. Kulak zarı büyüdüğünden sese karşı bir hassasiyet oluşuyor. Ancak bunu bir araba frene bastığında hissetse normal diyebilirdik. Çünkü bir bağlantı olurdu. Panik atakta vücut hazırlanıyor ama korku objesi yok.
    Fiziksel belirtileri gerçekten yaşıyor mu panik ataklı?
    Gerçekten tansiyon yükseliyor, kalp atışı hızlanıyor. Kimi zaman tansiyon 25 olabiliyor. Panik atak hastaları sık sık şunu sorarlar. "Başka birinin kalbi çok hızlandığında ya da tansiyonu çok yükseldiğinde ölüyor da neden bize bir şey olmaz diyorsunuz." "Çünkü bugüne kadar panik ataktan, korkudan ölmüş kimse yok" diyoruz. Çünkü korku, hayat kurtarma reaksiyonudur. Panik ataktaki belirtiler sahte bir alarma karşı hayat kurtarmak için çalışıyor.
    Panik ataklılar intihar eder mi?
    Etmez. Çünkü panik ataklının durumu suyun altında kalmış ve yüzeye çıkmaya çalışan bir insanın durumudur. Yönü yaşama doğrudur.

    YARIN: Tedavi yöntemleri


  • Şu ana kadar değerlendirmeye katılan 5 üyemizin puan ortalamasını yanda görebilirsiniz. Puan verme işleminden yalnızca üyelerimiz faydalanabilir.
    puan
    8
    Yaşam sayfasındaki diğer haberler
    ÖZLÜ SÖZ #515
    "Gel tavuk gel..."
    Seren Serengil, Ünlüler Çiftliği'nde tavukları yakalamaya çalışırken!

    Haber Arama
    Site içinde aradığınız habere ait anahtar kelimeleri aşağıya yazıp 'Ara' düğmesine basınız.

    Künye | Reklam Tarifesi | İletişim Sayfası | Eski Sayılar | Sıkça Sorulan Sorular | Kampanya Sözleşmesi | XML özetleri

    © Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.