İsmet Berkan

10/01/2006 (820 kişi okudu)

İstanbul'un trafik sorunlarıyla ilgili bu ayın 21'inde bir zirve toplanacak. Zirveye, artık İstanbul'un trafikle ilgili sorunlarının tek sahibi olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi çeşitli önerilerle gidecek. Bu önerilerden biri de, köprü gişelerini şehrin dışına, şehrin girişine almak ve köprüden geçişleri bu anlamda bedava hale getirmek.
Geçen gün bu projeyi eleştirdim. Bu yazıma okuyucularımdan çok sayıda tepki geldi. Bütün tepkiler tek bir noktada birleşiyor: İstanbul'da toplu taşımacılık bu kadar zayıfken köprü ücretlerine nasıl fahiş zam yaparsınız ve insanları nasıl otomobillerini kullanmaktan caydırırsınız?
Evet doğru, İstanbul'da toplu taşımacılık bir felaket. 70'li yıllarda ben çocukken de felaketti, 2000'li yıllarda da felaket. 30 yıl önce nüfus yarıdan da azdı ama yine yetmiyordu, bugün nüfus 12 milyona dayandı yine yetmiyor.
Ve inanın bana yarın da yetmeyecek.
İstanbul'da bir temel gerçek değişmedikçe, belediye bu konuda reaktif olmaktan çıkıp proaktif olmadıkça, İstanbul'un hiçbir sorununu çözmek mümkün değildir, İstanbul'u çirkinlikten kurtarıp güzel bir şehir haline getirmek hiç mümkün değildir.
Değiştirilmesi gereken o temel gerçek de, maalesef yine benim çocukluğumun geçtiği 70'li yıllardan beri her dilde söylene söylene, çiğnene çiğnene sakız gibi olmuş olan 'İSTANBUL'U PLANLAMAK' meselesidir.
Bu planlama eksikliği veya yokluğuyla ilgili bir basit örnek vereyim: Bir milyonu aşkın insan her sabah saatlerce trafikte kalmak veya ikiden fazla vasıta değiştirmek pahasına neden Anadolu yakasında oturur ve Avrupa yakasında işe gider sizce?
Neden İstanbul'da meskûn mahaller ve işyerleri dağılımı, iki yaka arasındaki trafiği mümkün olan en aza indirmek için planlanmaz, yani neden Anadolu yakasında oturan bu yakada çalışmaz, çalışamaz?
* * *
Bu planlama olmadığı için, İstanbul'da Avrupa yakası ile Anadolu yakası arasında emlak fiyatlarında mesela ciddi bir fark vardır. Anadolu yakası daha ucuzdur. Kiralar daha azdır, ev fiyatları görece daha azdır.
Bu yüzden, İstanbul'un orta ve orta-üst sınıfları, trafikte vakit kaybetmeyi göze alarak ama aynı paraya daha konforlu evde oturmak amacıyla Anadolu yakasına yerleşirler, Avrupa yakasında da çalışırlar.
Bakın, İstanbul'un en yeni ve en büyük konut alanlarından biri Anadolu yakasındaki Ataşehir. Bugünlerde varolan Ataşehir'e bir Ataşehir daha ekleniyor, inşaatlar hızla sürüyor.
Benim, Ataşehir'de konfor/fiyat oranı daha iyi diye oturan ama Bağcılar'da çalışan tanıdıklarım var. Sabah işe gelmek için 60 kilometre yol yapıyorlar. Onlara, Halkalı'yı önerdiğimde burun kıvırıyorlar; onlara göre, Ataşehir orta-üst sınıf için, Halkalı'daki benzer (ve Bağcılar'a çok daha yakın olan) toplu konut alanı ise orta, orta-alt sınıflar için.
Biliyor musunuz ki, İstanbul Boğazı'nın Avrupa yakası ile Anadolu yakası arasında bile ciddi bir fiyat farkı var. Anadolu yakasındaki yalı fiyatları, Avrupa yakasındakilerden daha ucuz! Oysa yalıdan söz ediyoruz, son derece sınırlı arzı olan ve çok değerli bir evden yani. Ama aynı yalı Yeniköy'deyse, Vaniköy'dekinin iki katı olabiliyor!
Bu dengesizliğin nedeni de plansızlık.
Anadolu yakasında emlak değerlerini Avrupa yakasındaki muadillerinin seviyesine getirmek en az trafik kadar önemli bir sorun ve bu sorunu çözmenin yoluyla trafiği çözmenin yolu aynı: İstanbul'u adam gibi planlamak, sorunların arkasından çözüm aramak yerine sorunlar daha doğmadan onlara çözüm üretmiş olmak...
Bu konuya devam edeceğim...

Yazdır | Yolla | Arşive Ekle