Radikal-çevrimiçi / Türkiye / 30 yýl sonra kanlý 1 Mayýs (9)
Radikal-çevrimiçi
<  Ý N T E R N E T  B A S K I S I  >  7 Mayıs 2007 
 Kodunuz: Åžifreniz: (Üye olmak istiyorum) 

 Bugünkü Radikal
 Ana Sayfa
 Yazarlar
 YaÅŸam
 Türkiye
 Politika
 Yorum
 Dış Haberler
 Ekonomi
 Spor
 Kültür/Sanat
 Haber Listesi
 Sanal Alem
 Radikal2
 Cumartesi
 Kitap

En aktif üyeler

Günün Sözü
Saðlýktan daha tatlý bir þey yoktur derler, ama hasta olmadan önce hiç de öyle düþünmezler.
Eflatun
Tarihte Bugün
Takvimler 07 mayýs tarihini gösterdiði zaman...

1971 yýlýnda,
Akbank Hissedarlar Umumi Heyeti’nin yaptýðý olaðan toplantýda banka sermayesinin 50 milyon liradan 150 milyon liraya çýkarýlmasý kabul edildi.
1976 yýlýnda,
Uluslararasý Para Fonu (IMF) ile yeni bir kredi için anlaþma saðlandý. Türkiye'nin ihracat gelirlerindeki kaybýný önlemek için verilecek kredinin tutarý 37.75 milyon dolar olarak açýklandý.

Haberi YazdýrYazdýr Haberi YollaYolla | Arþive Ekle Türkiye 

30 yýl sonra kanlý 1 Mayýs (9)

30 yýl sonra kanlý 1 Mayýs (9)
1 Mayýs davasýnýn görevden alýnan savcýsý Çetin Yetkin net konuþtu: Eðer 1 Mayýs katliamýný tertipleyenler ayný kast altýnda daha sonra baþka olaylarý da tertiplemiþler, ya da içinde yer almýþlarsa zamanaþýmý son eylemlerinden baþlar. Ciddi bir soruþturma olursa zamanaþýmý durur ve adamlar hesap verirler

07/05/2007 (4304 kiþi okudu)

ERTUÐRUL MAVÝOÐLU (E-mektup | ArÅŸivi)

RUHÝ SANYER (ArÅŸivi)

Çetin Yetkin 1 Mayýs olaylarýyla ilgili davanýn ikinci celsesinde emniyet yetkilileriyle ilgili soruþturmanýn derinleþtirilmesi talebinde ýsrarcý olmasý üzerine duruþma savcýlýðýndan alýndý. Yetkin'e göre 1 Mayýs katliamý soruþturulsa, olayýn ucu bugüne kadar gelebilir. Bugün Anadolu'da bir üniversitenin hukuk fakültesinde ders veriyor. 1 Mayýs 1977'de katliamý tertipleyenlerin hedeflediklerinden çok daha az ölüm olduðunu öne süren Yetkin sorularýmýzý yanýtladý:
1 Mayýs soruþturmasýnda dikkatinizi en çok çeken ayrýntý neydi?
Kazancý yokuþunun baþýnda bir torba patlayýcý madde bulundu ve Adli Emanete de alýndý. Ama sonra Adli Emanetten kayboldu. O günkü incelemelerde bu bombalarýn tanka bile hasar verebilecek güçte olduðu ortaya çýktý. Herhalde o patlayýcýlarý 1 Mayýs mitingine katýlanlar getirmedi. O torbayý en çok ölü ve yaralý verilen Kazancý Yokuþu'na getirenler patlayýcýlarý kullanmaya fýrsat bulamadý.
Bu patlayýcýlarýn cinsi ve menþei konusunda tespit yapýldý mý?
Yapýlmamýþ. Bir tek zamanýn CHP milletvekili Süleyman Genç'in açýklamasý var, 'evime ayný tür patlayýcý madde atýldý' diye. Demek ki çok daha büyük bir katliam olabilirdi. Civardaki hastaneler sayesinde yaralýlarýn ölmemesi bilançonun daha da kabarmasýný önledi.
1 Mayýs davasýna nasýl atandýnýz?
DGM'ler kalkmýþ, 2. Aðýr Ceza Mahkemesi onlarýn iþini devralmýþtý. Bu mahkemenin savcýsý da olduðum için bir gecede kendimi DGM Savcýsý olarak buldum. Bu dava hem çok önemli, hem de siyasi olduðu için o zamanki Ýstanbul Baþsavcýsý Osman Ateþoðlu bendeki diðer davalarý baþka savcýya verdi. Bana yalnýzca bu dosyayý incelemek için olanak saðladýlar. üç ay hiçbir iþe bakmadým. Aldým dosyayý eve götürdüm geceleri. Olayýn tertip olduðu çok açýktý. Tüm olaylarý masamýn üstüne serince ortaya bir tablo çýktý.
Neydi o tablo?
Bir tertip tablosuydu ortadaki. Olaylarýn nasýl ve neden planlandýðýný anlamak için daha sonraki geliþmeleri izlemek lazým. O olaydan hemen sonra Baþbakan Süleyman Demirel'in suikast ihbarý yaptýðý CHP mitingi vardý. Demirel, Ecevit'e mektup yazdý gizli kayýtla. Ecevit de bunu açýkladý radyo konuþmasýnda. Orada ne diyordu Demirel '1 Mayýs katliamýný tertip eden iç ve dýþ karanlýk güçler'. Bu ülkenin baþbakaný bunun iç ve dýþ karanlýk güçlerin iþi olduðunu bir yazýyla bildiriyor. Bu, 1 Mayýs'ýn tertip olduðunun birinci kanýtý. Sonra Ecevit, Cumhurbaþkaný Fahri Korutürk'e yazdýðý mektupta bu iþin ABD ile baðlantýlý olduðunu dile getirdi. Bu iþin tertip olduðu bu ülkenin iki baþbakanýnýn beyanlarýyla belli. Çözülseydi Türkiye'de çok þey deðiþirdi. Bu nedenle çözülmemesi gerekliydi.
Bu iddianýzýn dayanaðý nedir?
Soruþturmayý yöneten Ýstanbul'un Toplum Suçlarý Bürosunun baþýnda Muhittin Cenkdað bir TV belgeselinde anlattý: Taksim Meydaný'ndaki Intercontinental Oteli kapatýlmýþ müþteri alýnmayacak. Bir gün evvel uçakla Amerikalý bir heyet geliyor. Alýnýyor, otele yerleþtiriliyor.
1 Mayýs gecesinde ayrýlarak gidiyorlar. Bir de Sular Ýdaresi'nin üstüyle ilgili bekçilerin ifadesi var. Her miting emniyet gelir inceler ardýndan binanýn üstüne çýkýþlar kilitlenirmiþ. Ama bu kez böyle bir iþlem yapýlmamýþ.
Abdullah Erim o gün Taksim Meydaný'nda görevli jandarma komando üsteðmeni. 12 Eylül'de E tipi cezaevlerinden birinin komutanlýðýný yaptý. Yanýnda da bir astsubay ve bir onbaþý. Ýfadesi vardý bizde. 'Oradan (Sular Ýdaresi) ateþ ediliyordu, çarpýþarak gittik. Ateþ edenleri yakaladýk. O sýrada Birinci Þube'nin ekibi geldi. Muhsin Bodur (daha sonra evinde öldürülen polis), Mete Altan (12 Eylül'de 1. Þube K Komünist- Masasý þefi oldu) vardý baþlarýnda. Yakaladýklarýmýzý bunlara teslim edip baþka göreve gittik' diyor. Ama Altan ile Bodur, bu sözleri reddetti. Askerlerin yalan söyleyecek hali yok. Dosyayý inceledim ve duruþmada savcý olarak bazý taleplerde bulundum. Bunlardan biri Ýstanbul Valisi ve Emniyet Müdürü hakkýnda olayda aðýr hizmet kusurlarý olduðu için dava açýlmasýydý.
Olayýn tertip olduðu ve örtbas edilmeye çalýþýldýðýnýn en önemli delilini söyleyeceðim. Dosya ilk baþta (iki kolunu açarak gösteriyor) buradan þuraya kadardý. Bilmem kaç klasör. Toplum Suçlarý Bürosu dosyanýn daktilosu dahil bu davayý 38 sayfalýk iddianame dahil bir ay içinde açtý. Neyi soruþturdular bir ayda? Ýddianamede sanýklarýn olayýn asli faili olmadýðý yazýlý. Savcýnýn görevi olayý tarihe havale etmek deðil, asýl failleri yakalamaktýr. Mahkeme sürekli müzekkere yazmýþtýr polise 'alýn getirin asli failleri' diye. Ama bu kadar önemli davada emniyet yanýt vermemiþtir. Haklarýnda dava açýlanlarýn hemen hemen hepsi maðdurdu.
Sizce soruþturma eksik mi býrakýldý?
Bir sürü fotoðraf ve filmi topladým duruþmada mahkemeye teslim ettim. 'Oteldeki kiþilerin mümkünse yüzlerinin görünür hale getirilmesi, mümkün deðilse ellerinde ne olduðunun tespitinin Adli Týp'tan istenmesi'ni istedim. Yanýt gelmedi. Bunlar soruþturma savcýsýnýn göreviydi, yapýlmadý. Bu, olayýn Cumhuriyet Savcýlýðýn'ca örtbas edilmesi demektir. Üzerine gidince de beni duruþmadan attýlar.

* * * * *

'Adalet Bakaný, hazýrlattýðý raporu inkâr etti'
Yazý dizisini hazýrlarken görüþme talebinde bulunduðumuz Demirel bizimle konuþmadý. Geçmiþte siz bu konu üzerine Demirel ile konuþtunuz. Size neler anlattýðýný anýmsýyor musunuz?
1987'de Hürriyet'e yaptýðým 1 Mayýs dizisinde hem Ecevit'in, hem Demirel'in görüþleri vardý. Ecevit olaydan 10 yýl sonra 'Bana sormayýn, bu polise intikal etmiþ bir iþtir. Bunu tarihe havale ettim' diyordu. Demirel ise 'Bunun hesabý verilmeden Türkiye'de demokrasi olmaz' demiþti. Yazarsanýz ne olur þu dediðimi yazýn: Olay zamanaþýmýna girdi. Ancak bu tek bir olaysa zamanaþýmýna girdi. Eðer olayý tertipleyenler ayný kast altýnda daha sonra baþka olaylarý da tertiplemiþler, ya da içinde yer almýþlarsa zamanaþýmý son eylemlerinden baþlar. Size göre hangisi son eylemleri? Bence olayýn sonradan da olsa soruþturulmamasýnýn nedeni budur. Bugüne kadar gelir bu iþ. Eðer ciddi bir soruþturma olsa zamanaþýmý durur ve o adamlar hesap verirler. Çünkü ben bir terör eylemi yapacaðým baþka hiçbir þeye karýþmayacaðým olmaz. Mutlaka daha sonra da eylemleri olmuþtur. Davadan alýnmam üzerine meslekten istifamý verdim. Adalet Bakanlýðý emekliliði gelmeden ayrýlmak isteyen benim gibi baþarýlý savcýlara her zaman bir daha düþün derdi. Ama istifamý kabul ettiklerini telgrafla bildirdiler.
Daha sonra seçim oldu, hükümet deðiþti. Mehmet Can adalet bakaný oldu. Kendisini tanýyordum. Yakýn arkadaþým Uður Mumcu'nun da devreye girmesiyle bir görüþmemiz oldu. Ardýndan da Bakanlar Kurulu kararýyla eski görevime ve ayný mahkemeye (2. Aðýr Ceza) yeniden atandým. Mehmet Can bana dedi ki o zaman biz eski dosyalarý ve 1 Mayýs dosyasýný da yeniden açacaðýz. Bana bu konuda bir rapor hazýrla. Döndüm Ýstanbul'a oturdum bildiklerimi canla baþla bir rapor haline getirdim. Ankara'ya götürüp kendisine verdim. Mehmet Can daha sonra kendisiyle yapýlan röportajlarda bu raporu inkâr etti. 'Bana verilmedi' dedi. Benimle atama için görüþtüðünü de kabul etmedi. Yani biz kendi kendimize tekrar eski görevimize dönmeyi becermiþiz.
Sýr perdesinin kaldýrýlacaðýna, Türkiye'de bu iþin çözüleceðine inandýðýnýz oldu mu?
Evet ciddi bir soruþturma olsa bugün bile çözülür. Belki faillere ceza veremezsiniz ama ne olduðunu net olarak ortaya çýkarabilirsiniz. Ben çýkarýrým. Devletin yetkileri verilsin bana ben bu iþi yaparým.
Ama deliller yok, ortada kalmamýþ bir þey
Yeniden bulunur o deliller. Adliye'de dosyayý ihya etmek diye bir sistem vardýr.
Mesela bir dosya kaybolur ortadan yeniden bulursunuz, yeniden yaratýrsýnýz onu.

* * * * *

Bu sorulara yýllardýr yanýt bulunamadý

  • Dönemin Milliyetçi Cephe hükümetine yakýn olan gazetelerin, 1 Mayýs 1977 öncesinde adeta kampanya gibi "alan kana bulanacak, çok insan ölecek" þeklindeki haberler, duyuma mý dayanýyordu?
  • Katliam öncesinde MÝT'in dönemin baþbakaný Süleyman Demirel'e "çýkacak olaylara" iliþkin rapor sunuldu mu? Adý katliamla birlikte anýlan üç MÝT mensubu M.E, N.G ve H.A'nýn rolleri neydi?
  • 1 Mayýs iddianamesinde gerçek faillerin yakalanamadýðý tespitine raðmen hükümet neden harekete geçmedi?
  • Mahkemenin olaylarýn gerçek faillerinin belirlenmesi için Emniyet Müdürlüðü'ne yazdýðý tezkere ve talimatlar neden yanýtsýz býrakýldý? Mahkemenin taleplerini karþýlamayan görevliler hakkýnda neden iþlem yapýlmadý?
  • Ýntercontinental Oteli'nin alana bakan odalarýndan, Sular Ýdaresi ile Pamuk Eczanesi'nin üzerinden kitleyi silahla tarayanlar kimlerdi? Bu otelde olay günü sahte kimlikli CIA mensuplarýnýn kaldýðý doðru muydu?
  • Sular Ýdaresi'nin üzerinde ellerinde otomatik silahlarla fotoðraflarý çýkan kiþiler kimlerdi? Nasýl serbest býrakýldýlar?
  • Ýnsanlarýn üzerine ateþ açan beyaz renkli Renault marka otomobilin içindekiler kimdi?
  • Alanda paniði artýran panzerlere 'saldýrýn' emrini verenler hakkýnda neden soruþturma açýlmadý? Panzerlerde görev yapanlarýn kimlikleri neden gizlendi?
  • Katliamýn 'kontrgerilla tertibi' olduðunu açýklayan CHP lideri Bülent Ecevit, kendisi baþbakan olduktan sonra neden sessiz kaldý?
  • 1 Mayýs 1977 katliamýnýn, Orgeneral Namýk Kemal Ersun'la birlikte 1977 Haziran ayýnda re'sen emekliye sevk edilen 200 subayýn 'darbe hazýrlýklarý' ile baðlantýsý var mýydý?

    * * * * *

    Otel odasýndaki tüfekli polisler
    Bugün Vatan Gazetesi'nde yazan Necati Doðru, kendi sözleriyle Günaydýn gazetesinde 'týfýl bir muhabirken' 1 Mayýs 1977 mitingini izlemek üzere Taksim'e gitmiþ ve o da katliamýn tanýðý olmuþ. Ýþte Necati Doðru'nun gözlemleri:
    1 Mayýs günü önce Gümüþsuyu'na gittim. Ben yeni bir muhabir olarak, hem haber yazmak hem de iyi fotoðraflar çekmek istiyordum. O zaman Günaydýn'da muhabirlikte öne çýkabilmek için iyi fotoðraf çekmek þarttý. Ben ise fotoðrafta çok iyi deðildim. Otele geçip üst katlara çýkarsam iyi kareler yakalayabileceðimi düþündüm. Þimdi The Marmara olan Ýntercontinental'in yedinci katýna çýktým. Taksim Meydaný buradan panoramik olarak görülüyordu. Henüz Kemal Türkler konuþmasýný yapmamýþtý ama kürsüde birileri kitleleri coþturmak için konuþmalar yapýp, marþlar söylüyordu. Ýntercontinental'in Taksim Meydaný'na bakan odalarý var. Ben de uyanýk gazeteci olarak nasýlsa bir oda boþtur, kapýsý açýktýr diye düþündüm. Olmazsa o odalarda kalanlardan birine rica edecektim özel bir fotoðraf almak için. Odalarý birer birer yokladým. Ya insanlar dýþarý çýkmýþlar, ya da oda satýlmamýþ olduðu için hepsi kilitliydi. Bir tanesini açtým ki içeride polisler, ellerinde dürbünlü tüfek olduðunu zannediyorum. Açar açmaz kapý tekrar üstüme kapatýldý. Izbandut gibi bir polis beni itti ve "Git burdan" dedi. Arkadan hemen kapýyý kilitlediler. Hiçbir anlam veremedim, herhalde mitingin güvenliði nedeniyle güvenlik güçleri burada mevzi tutmuþlardýr diye düþündüm. Sonra boþ bir oda bulup köþeden bir fotoðraf çekebildim. Gerçi çektiðim fotoðraflar da iþe yaramadý.

  • - BÝTTÝ -


    MAHMUT HAMSÝCÝ

    1 Mayýs marþý: Sahnelere niyet, alanlara kýsmet
    1 Mayýs marþý ilk kez AST oyuncularýnca, 'Ana' adlý oyunda söylenmiþti.

    "1 Mayýs, 1 Mayýs iþçinin emekçinin bayramýDevrimin þanlý yolunda ilerleyen halkýn bayramý"
    Dilden dile dolaþan ve nakaratý ile miting meydanlarýný coþturmayý baþaran ünlü 1 Mayýs marþý, özellikle 1970'li yýllarý yaþamayan kuþaklarca, yabancý bir marþtan uyarlama olarak biliniyor. Oysa 1 Mayýs marþý, sözüyle bestesiyle bir Türkiyeli sanatçýya, Sarper Özsan'a ait. Özsan bir tiyatro oyunu için hazýrladýðý marþýn hiç hesapta yokken nasýl bir eylem marþý haline geldiðini Ýþçi Filmleri Festivali'nde þöyle anlattý:
    "1974'te Ankara Sanat Tiyatrosu (AST), Maksim Gorki'nin 'Ana' romanýndan Bertolt Brecht tarafýndan ayný adla uyarlanan tiyatro oyununu sahneye koyacaktý. Oyunun müziklerini benim yapmam istendi. Memnuniyetle kabul ettim. Oyunda birçok yerde müzik vardý ve bunlarýn sözleri Brecht tarafýndan yazýlmýþtý. Ancak sadece bir sahne, 1 Mayýs 1905 (Rusya'daki kanlý pazar) sahnesi, için hiç söz yazýlmamýþtý. O sahneyle ilgili Brecht þu notu düþmüþtü: 'Ýþçiler marþ söyleyerek sahneye girerler'.
    Bu sahne için bir marþ kullanmak gerekiyordu.
    Bir marþ yazma ihtiyacý hissettim hem sözlerini hem bestesini hazýrladým ve böylece 1 Mayýs marþý ortaya çýktý. Tabii o zaman oyun müziði olarak yazdýðým bu marþýn sonradan oyun sýnýrlarýný aþarak mitinglere, devrimci gecelere çýkacaðý aklýmdan dahi geçmiyordu. AST oyunu devrimci bir ruhla sahneledi. Ve bundan sonra da marþ, oyunun sýnýrlarýný aþtý. Birkaç yýl içinde tüm gruplarca sevilen bir marþ haline geldi. Sanýrým 1976'da da artýk büyük meydanlarda söylenen bir marþa dönüþmüþtü."
    Bu marþ, 1977 1 Mayýs'ýnda Ruhi Su Dostlar korosu tarafýndan büyük coþkuyla söylendi. Cem Karaca bundan etkilenerek Derviþan grubuyla '1 Mayýs' plaðý çýkardý. Plak büyük ilgi gördü. Türk Pop müziði uzmaný Murat Meriç'in bir araþtýrmasýndan aktaracak olursak Hey dergisi Ocak 1978'de plaðý, "Sözlerdeki anlam, müzikteki ahenkle yýllarca dillerden düþmeyecek bir yapýt" diye tanýttý. Marþýn 1980'den sonra en çok bilinen yorumu ise Grup Yorum'a aitti.


  • Þu ana kadar deðerlendirmeye katýlan 16 üyemizin puan ortalamasýný yanda görebilirsiniz. Puan verme iþleminden yalnýzca üyelerimiz faydalanabilir.
    puan
    10
    Türkiye sayfasýndaki diðer haberler
    ÖZLÜ SÖZ #75
    "Geçenlerde Ortaköy'den bir çizme aldýk, çok þýktý. Fiyatý 50 milyondu, yüzde 50 ucuzluða girmiþ. Gülerek aldým, hatta iki çift aldým."
    "En ucuz alýþveriþiniz?" sorusunu yanýtlayan Nefise Karatay'a "Güle güle kullan" diyoruz.

    Haber Arama
    Site içinde aradýðýnýz habere ait anahtar kelimeleri aþaðýya yazýp 'Ara' düðmesine basýnýz.

    Künye | Reklam Tarifesi | Ýletiþim Sayfasý | Eski Sayýlar | Sýkça Sorulan Sorular | Kampanya Sözleþmesi | XML özetleri

    © Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriÄŸin hakları DoÄŸan Gazetecilik A.Åž.'ye aittir. Hiçbir ÅŸekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.