FOTOĞRAF: KENAN GÜRBÜZ / AA

Türkiye'de tüketim harcamaları içinde en yüksek payı konut ve gıda alıyor. Hane halkı harcamalarının toplam yüzde 51'i bu iki kalemde gerçekleşiyor. En yoksullarda bu oran yüzde 64'e ulaşırken, en zenginlerde yüzde 43'te kalıyor

19/09/2007 (1046 kişi okudu)

RADİKAL - ANKARA - Türkiye genelinde hane halklarının yaptığı tüketim amaçlı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 27,2 oranıyla konut ve kira harcamalarının aldığı, onu yüzde 24.8 ile gıda ve alkolsüz içeceklerin izlediği belirlendi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2002 yılından bu yana yayınladığı Hane halkı Tüketim Harcaması 2006 sonuçlarını açıkladı. 2006 Hane halkı Bütçe Araştırması'ndan elde edilen sonuçlara göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 27.2 oranıyla konut ve kira harcamaları alırken, harcamaların yüzde 24.8'i de gıda ve alkolsüz içeceklerden oluşuyor. Türkiye genelinde

Büyütmek için tıklayınız

yapılan harcamalar içinde eğitim hizmetleri harcamalarının payı ise yüzde 2.1 seviyesinde.

Konutun payı artıyor
2006 yılı sonuçlarıyla 2005'de gerçekleştirilen araştırma sonuçları karşılaştırıldığında, 2005 yılında yüzde 24.9 olan gıda harcaması payının 2006'da yüzde 24.8 olarak gerçekleştiği, buna karşılık konut harcamalarının yüzde 25,9'dan yüzde 27.2'ye, ulaştırma harcamalarının yüzde 12.6'dan yüzde 13.1'e ve eğitim harcamalarının ise yüzde 1.9'dan yüzde 2.1'e yükseldiği gözlendi. Kültür ve eğlenceyle ilgili harcama payı ise yüzde 2.5'ten yüzde 2.2'ye düştü.

Yoksulun parası gıdaya
TÜİK'in araştırması, toplumun yoksul kesiminin gelirinin yüzde 64'ünü gıda ve kiraya harcadığını, zengin kesimin ise gelirinin önemli bir kısmını yaşam kalitesini yükselten ulaştırma, kültür-eğlence, eğitim, otel-lokanta hizmetlerine harcadığını gösteriyor.
Gelire göre sıralı yüzde 20'lik gruplar itibarıyla tüketim harcamalarının dağılımında, gelirden en az pay alan yoksul gruptaki birinci yüzde 20'lik grupta bulunan hane halklarının bütçelerinden gıda harcamasına ayırdıkları pay yüzde 36,5 iken, gelirden en fazla pay alan zengin grupta yer alan beşinci yüzde 20'lik gruptaki hanehalklarının gıda harcamalarına ayırdığı pay yüzde 18,6'da kaldı. Eğitim harcamalarının oranı ise birinci yüzde 20'lik grup için yüzde 0,5 olurken, zengin yüzde 20'lik grupta yüzde 3,1 oldu.

Karınlarını doyuruyorlar
Bir başka ilginç saptama ise, gelire göre sıralı birinci yüzde 20'lik grupta yer alan hane halkları her ne kadar harcamalarının yüzde 36,5'lik bölümünü gıdaya yatırsalar da, bunların Türkiye'deki toplam gıda harcamasındaki payı sadece yüzde 13,5'te kalıyor. Buna karşılık, harcamalarının sadece yüzde 18,6'sını gıdaya ayıran beşinci yüzde 20'lik grupta yer alan hane halkları toplam gıda harcamalarının yüzde 27,6'sını gerçekleştiriyor. Bu da gıda maddelerinin yoksul kesimde ucuz ve kimi zaman yalnızca 'karın doyurmak' için tüketildiğini gösteriyor,
Araştırmaya göre, gelirden en az pay alan yüzde 20'lik gruptaki hane halklarının 2005'te yüzde 25,4 olan konut ve kiraya harcadıkları para miktarı, 2006'da yüzde 28,3'e çıktı. Buna karşılık gelirden en fazla pay alan yüzde 20'lik gruptakilerin konut ve kira harcamaları çok düşük bir artışla yüzde 23,1'den yüzde 24,4'e yükseldi.
Konuta yapılan toplam harcamaların yüzde 9,5'i birinci yüzde 20'lik grupta yeralan yoksul hane halklarına ait iken, yüzde 32,9'u beşinci yüzde 20'lik gruptaki en zenginlere ait bulunuyor.

Yoksul sigaraya harcıyor
TÜİK'in araştırmasının ortaya koyduğu ilginç bir çelişki de, yoksul kesimin alkol ve sigaraya harcadığı paranın eğitime harcadığı paradan on kat daha fazla olması. Gelirden en az pay alan yoksul kesimin alkol ve sigaraya harcadığı para 2005'te toplam harcamalarının yüzde 5,2'sinden yüzde 5,6'sına yükseldi. Buna karşılık, eğitim hizmetlerine harcadıkları para ise toplam harcamalarının yüzde 0,7'sinden 0,5'ine geriledi.
Zengin kesimin alkol ve sigara harcaması 2005'te toplam harcamalarının yüzde 3,6'sı oranında iken, 2006'da yüzde 3,2'ye düştü. Bu kesimin toplam harcamaları içinde eğitim harcamalarının payı ise 2005'teki yüzde 2,9'dan 2006'da yüzde 3,1'e yükseldi. Yoksul kesimin toplam eğitim harcamaları, Türkiye genelindeki eğitim harcamalarının yüzde 2,1'inde kalırken, zengin kesimin eğitim harcamaları toplam eğitim harcamalarının yüzde 53,9'unu oluşturuyor.

Zengin seyahati seviyor
TÜİK'in araştırmasına göre, hane halklarının geliri arttıkça, ulaştırma için yaptıkları harcamalar da yükseliyor. Gelirden en az pay alan birinci yüzde 20'lik grup harcamalarının yüzde 5,5'ini ulaştırmaya ayırıyor. Ulaştırmaya ikinci yüzde 20'lik grup yüzde 7,0, üçüncü yüzde 20'lik grup yüzde 9,1, dördüncü yüzde 20'lik grup yüzde 12,2 ve beşinci yüzde 20'lik grup da yüzde 19,7 pay ayırıyor.

Haberleşme temel gider
Özellikle mobil telefon kullanımının yaygınlaşması nedeniyle haberleşme giderleri her gelir grubunun temel ve önemli bir harcama kalemi olarak yerini aldı. TÜİK'in araştırmasına göre, gelirden en az pay alan birinci yüzde 20'lik grup toplam harcamalarının yüzde 5,5'ini haberleşmeye ayırıyor. Gelirden en fazla pay alan beşinci yüzde 20'lik grupta ise bu oran yüzde 4,4 seviyesinde.
Sağlık harcamaları ise 2006 yılında her gelir grubunun toplam harcamaları içerisinde yüzde 2 ile yüzde 2,4 arasında yer tuttu...
Gelir kaynağı da harcama biçimini belirliyor. Temel gelir kaynağı maaş, ücret, yevmiye geliri olan hane halkları, toplam harcamaları içinde en yüksek payı yüzde 26,8 ile konut harcamalarına ayırırken, temel gelir kaynağı müteşebbis geliri olan hane halkları en yüksek payı yüzde 26,2 ile gıda harcamalarına ayırıyor. Temel gelir kaynağı emeklilik geliri olan hane halklarının harcamalarında ise en yüksek payı yüzde 30 ile konut harcamaları alıyor, bunu yüzde 27,2 oranıyla gıda harcamaları izliyor.

1.225 YTL harcıyoruz
Araştırmaya göre, 2005 yılında 1,091 YTL olan hane halkı başına aylık harcama miktarı, 2006 yılında yüzde 12.2'lik artışla 1,225 YTL'ye çıktı. Türk halkı bu paranın ayda 333 YTL'sini konut ve kiraya, 304 YTL'sini gıda ve alkolsüz içeceklere, 160 YTL'sini ulaştırmaya, 72 YTL'sini giyim ve ayakkabıya, 51 YTL'sini otel-lokanta ile haberleşmeye, 50 YTL'sini içki ve sigaraya, 27 YTL'sini kültür-eğlence ve sağlığa, 26 YTL'sini de eğitime harcıyor. Çeşitli mal ve hizmetler için harcanan para miktarı da 49 YTL'yi buluyor.

Yazdır | Yolla | Arşive Ekle