İLÜSTRASYON: HİCABİ DEMİRCİ

İhaleyle alınan işlerde çalışanların kıdeme dayalı haklarını kullanamamaları çağdaş iş hukukunun amacına ters düşer. Çağdaş iş hukukunun amacı, çalışanları belirli haklardan yoksun bırakmak değil, çalışanların haklarını koruyarak geliştirmektir

02/10/2007 (1440 kişi okudu)

ARİF TEMİR (Arşivi)

Yıllık izin süresi
Temizlik, yemek vb. hizmetleri ihaleyi almak suretiyle yapan işverenler bu hizmetleri ihale sürecince yerine getirmektedirler. İhaleleri, değişik tarihlerde değişik işverenler almaktadır. Ancak ihale konusu işlerde çalışan işçiler pek değişmemektedir. Sorun da buradan kaynaklanmaktadır. Örneğin X hastanesinde temizlik işlerini sekiz yıllık süreç içerisinde altı değişik işveren ihale almak suretiyle yapmıştır. Anılan hastanede çalışan işçilerin büyük çoğunluğunun kıdemi sekiz yılı bulmaktadır. Bu işçiler, işverenleri ihale süreci bitiminde tekrar aynı ihaleyi almamaları sonucunda ihaleyi alan müteakip işverenlerin yanında çalışmaya devam etmektedirler. İhaleyi alan değişik işverenlerin hizmet görme süresinin bitimi ile işi bırakmaları, ihale işleminin ise ihaleyi açan makamla ihaleyi kazananlar arasında yapılmış olması ve ihaleyi alanla kaybeden arasında bir hukuki bağın olmaması nedeniyle ihaleyi değişik zamanlarda alan farklı işverenler arasında İş Kanunu'nun 6'ncı maddesi anlamında devirde söz konusu olmamaktadır.
Devir söz konusu olmadığından her ihaleyi alan gerçek ve tüzelkişi işveren kendi çalıştırdığı dönemle işçilerin hak ve alacaklarından sorumlu olmaktadır. Bu durumda işçiler kıdeme dayalı haklarını yasal bir boşluktan dolayı kullanamamaktadır. Örneğimizde olduğu gibi aynı hastanede sekiz yıl çalışan bir işçinin 5 nci yıldan sonra yıllık ücretli iznini 20 işgünü olarak kullanması gerekirken işveren değişikliğinden dolayı 14 işgünü olarak kullanmaktadır. İhaleyi farklı kişiler almasına rağmen işçi aynı işyerinde farklı işverenlere bağlı olarak çalışmaya devam etmektedir. İş Kanunu'nda bu hak kaybını önleyici bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yıllık izni kullanamama
Bir diğer sorun ise her yıl ihaleyi bir başka gerçek ve tüzel kişinin aldığı bir işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini kullanamamasıdır. Mevzuat gereğince bir işçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için bir yıllık çalışma süresini doldurması gerekmektedir. İşçi bir yıllık çalışma süresini doldurduğunda ihale süresi bittiği için eski işveren bünyesinde çalışması sona ermekte ve ihaleyi alan yeni işveren bünyesindeki çalışmasına devam etmektedir. İşçinin eski işverenlerin bünyesindeki çalışmaları kıdeme dayalı haklarda dikkate alınmadığı için her ihale sonucunda işçinin kıdemi sıfırlanmaktadır.
Bu kısırdöngü içerisinde işçi yıllık ücretli izinlerini kullanamamaktadır. İşçi de bu durumda eski işverenlerinden yıllık izin ücretini talep etmektedir. Bu durum işçilerin anayasal hakkı ve aynı zamanda vazgeçilemeyen hakları olan yıllık izinlerini kullanamamaları sonucunu doğurmaktadır. Yıllık izin uygulamasında amaç yıllık izin ücretinin ödenmesi değil, yıllık iznin kullandırılmasıdır.

Kıdem tazminatı
İşçiler yönünden diğer bir sorun da kıdem tazminatında ortaya çıkmaktadır. İşçiler her ihaleyi alanların yanında hizmetleri ayrı ayrı değerlendirildiğinden bazen bir veya iki gün eksik çalışma ile bir yılı dolduramadıkları için kıdem tazminatı hakkından da yoksun kalmaktadırlar. İhalelerde işçilerin çalışmış olduğu bütün çalışma sürelerinin kıdem tazminatının hesaplanmasında esas alınması uygulamasına gidilmesi durumunda işçilerin kıdem tazminatı haklarından doğacak sorunlar giderilmiş olacağı gibi aynı zamanda işçilerin kötü niyetli uygulamalara karşı korunmaları da sağlanmış olacaktır. İhale ile alınan işlerde çalışan işçilerin kıdeme dayalı haklarını kullanamamaları çağdaş iş hukukunun amacına ters düşmektedir. Çağdaş iş hukukunun amacı çalışanları belirli haklardan yoksun bırakmak değil, çalışanların haklarını koruyarak geliştirmektedir. Bu bağlamda mevzuatta yasal bir değişiklik yapılarak işçilerin kıdeme dayalı haklarının kullanılmasında ihaleli işlerde aynı kamu kurumuna ait işyerindeki çalışma sürelerinin tamamının esas alınacağı bir düzenleme yapılmalıdır. İhale makamlarının da kıdeme dayalı haklardan sorumlu tutulması ve ihale protokollerinin de buna göre yapılması bu alanda oluşan ve devam eden hak kayıplarını önleyecektir.

Arif Temir: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişi

Yazdır | Yolla | Arşive Ekle