Bahçelere geldi bahar...

Bahçenizdeki güller yeşil bitlerle kaplı açamıyor, yapraklarında gri küfler var.
Haber: MURAT PİLEVNELİ / Arşivi

Bahçenizdeki güller yeşil bitlerle kaplı açamıyor, yapraklarında gri küfler var. Yazın açan manolyanın daimi yeşil yaprakları sapsarı ve açmıyor. Ortancaların yaprakları kavruluyor, hiç çiçek göremiyorsunuz. Nilüfer havuzunuz var, sadece yaprak veriyor, bir-iki çiçek dışında pek bir şey yok...
Örnekler çok. Olur, normaldir. Çünkü ilk başta o sevdiğiniz bitkileri siz ya da başkası kafasına göre, hislerine göre gelişigüzel dikti. Bitkiler doğru yerlere dikilmezlerse sorun çıkarır, hatta ölür. Öncelikle iklim farkı olan bitkilerle uğraşmayın. Begonvili İstanbul'da toprakta yetiştirmeye çalışmak ya da mavi ladini Bodrum'da yetiştirmek gibi. Estetik açıdan korkunç olabileceği gibi zamanla gelişmeleri zorlaşacak. Taş yerinde ağırdır!
İstediğiniz ne, bir düşünün...
Hiç toprağınız ne cinstir, kontrol ettirdiniz mi? Killi mi, kireçli mi, asitli mi, kumlu mu? Ya da bahçenize rüzgâr, güneş, yağış durumlarını düşünerek bitki seçtiniz mi? Fidanlıklarda sordunuz, onlar da "Ooo, olur olur" dediler, bitkiler öldü, değil mi? O zaman derhal bir-iki kitap okumaya başlıyorsunuz. Ben bu duruma zamanında öldürdüğüm birçok bitkinin acısıyla geldim, bana neler sattılar! Sonra tesadüf, öğrendim ki yöntemleri bambaşka... Uzay gibi bir konu, biliyorum diyen yanılır, sonu yok ki...
Siz öncelikle doğru ağaç, çalı, sarmaşık, mevsimlik tohumlu bitki, soğanlı bitki; her neyse biraz daha bilinçli, biraz daha düşünerek seçin. İstediğiniz ağaç mı? Yaprağını döken mi olsun, dökmeyen mi? Eviniz hava kirliliği olan bir yerde mi? Toprak istediğinize uygun mu? 10 sene sonra geliştiğinde tepesi kaç metre olacak? Budanırsa neye benzer? Çiçeği var mı, ne renk? Sonra oluşan meyvesi var mı? Dökülürse pislik yapar mı? Yanındaki ağaçla beraber neye benzer? Hepsi bir sorun. Beyninizi bilgisayar gibi proglamlayın,sentezleyip alın.
Örneğin şu çok moda olan Leylandii selvileri. Komşularınızla aranıza acilen çit gerekiyor. Duydunuz ki bu da hızlı gelişiyormuş. Leylandii'ler çok gelişmiş bir kök yapar. Saksıda kalamaz, toprak uygun mu? Anormal güneş ister. Yan yana en az 4 metreyle dikilmelidir, yeriniz var mı? Çok hızlı gelişir, dibinde balçık toprak sevmez ve en önemlisi rüzgârdan nefret eder. Çok rüzgarda devrilir. Bir de hayvansal gübre sevmez. Gübrelendikçe seyrekleşir, hatta kurur. Özel çam gübresi ister.
Yaa, hiç kolay değil, değil mi? Ama size söylemediler, bilmiyordunuz. "Suç onların" dediğinizi duyar gibiyim. Onlar görevlerini yaptılar, amaçları satmak.
Sorun bizlerde; okumuyoruz, sadece soruyoruz: "Özetini ver, gideyim"...
Bitkileri küçümsemeyelim, onlar da hayvanlar kadar önemli. Lafı fazla uzattım ama bu sene için size birkaç tavsiyem var, yaparsanız bu yaz daha güzel geçecek...
Yaz için öneriler
Bitkiye göre gübre
Öncelikle bu sene hayvansal gübre kullanmayın. Zaten bahçenize balkonunuza bir sürü böceği de yanlarında getiriyorlar. Ne istiyorsunuz, yaprak mı, çiçek mi? Yaprak için azot, çiçek için potasyum vermelisiniz. Normal şartlarda yemyeşil ağaç ya da çalılarınız varsa ve sararmışsa, topraga bir kovanın içinde uzun zaman beklettiğiniz pasli çiviler olan sudan verin. Yapamazssanız toprağa toz kükürt serpin, sulayın.Ya da toprak asitlendirici ithal gübre alın.
Tarım il müdürlüklerine gidin
Gözünüzü çiçeklere yakın tutun. Böcekleniyor mu, açılmadan dökülüyor mu? İlaç yapın. Suprasit en çok işe yarayanı. Ama büyük sorunlarda fidanlıklar yerine tarım il müdürlüklerine gidin. Şaşıracaksınız, sorun anında çözülecek...
Doğru sulama vakti ve külleme hastalığı
Bahçeniz güneşliyse akşam, gölgeliyse sabah vakti sulama yapmalısınız. Gün içinde sulama,
yaprakları yakar. Güneş optik etki eder. Gölgeli bahçeleri bir gece önceden sularsanız
sümüklüböcekler eğlenceye gelir. Sinekler çoğalır ve en önemlisi külleme hastalığı başlar. Külleme hastalığının da çözümü kükürt.
Yaprakları ıslatın ve üzerine tozu serpin. Sümüklüböceklerinki daha ilginç. İster pembe toz bir ilacı toprağa serpin, ister
bir yoğurt kabını topraga gömüp içine
bira doldurarak onlara havuz ziyafeti
çekin. Hepsi bu kokuya bayılıyor. Sürüne sürüne gelecekler ve orada kalıp sarhoş olacaklar.
Kelleşen çimler için
Önce sulamayı kontrol edin, bu çok önemli. Aslında yazın bitkilere aşırı su vermek çok zararlıdır. Kararında, öldürmeyecek kadar. Bunu bana İtalyan üreticiler öğretti. Denedim, oluyor. Çimleri tarayın, havalandırın. 15-15-15 özel karışım gübre verin. Yabani otları temizleyin. Ayrıkotu geldiyse kurtuluş yok, işiniz çok zor. O bölgeleri söküp tekrar çimleyin. Bir de ışık durumuna göre çim alın. Gölge çimi ile güneş çimi farklıdır. Belki de sizin bahçedeki çim baştan yanlış seçilmiştir.
Güneşli alanlara ne gider?
Mevsimlik begonya (küçük yapraklısı), ateş çiçeği, sardunya, mum çiçeği, mezem, bodur gül dikebilirsiniz. Gölgede cam güzeli, iri yapraklı begonya, yaprak güzeli (kolyoz), eğreltiotları ve en popüler bitki ortancaları denemelisiniz.
Hava aldırın
İlginç bir fikir, ev içindeki bitkileri yazın balkona ya da bahçeye çıkarın. Altlarındaki tabakları kaldırıp onları da normal bitkiler gibi sulayın, hatta yıkayın.Dikkat etmeniz gereken tek şey şu: Tam güneşe koymayın, yarı gölgede kalsınlar. Evde nerede duruyorsa biraz daha aydınlık olan yer iyi gelecek. Bir tek ficus benjamin'leriniz varsa önce gölge, sonra tam güneşe çıkarın, yaz sonunda tanıyamayacaksınız.
Budama zamanı
Bu hafta morsalkım ve erguvan haftası. Bir sürü yabancı sırf erguvanları görmeye
İstanbul'a geliyor, leylekler bile... Bahçenizde zaman içinde büyümüş, çirkinleşmiş bir örnek varsa 3-4 hafta sonra budama yapabilirsiniz. Erguvan ya da morsalkımlarla birlikte mimoza, leylak, ilkbahar manolyası, şakayık, forsithia, japonayvası gibi önceden çiçek açanları da budayın. Bu yaz budaması, onların seneye daha çok açmalarını sağlayacak.



  • İstanbul Tarım İl Müdürlüğü: (0216) 302 41 00,
  • Erenköy Aslan Fidanlığı: (0212) 262 22 77,
  • Tarabya Cem Botanic Garden: (0216) 361 39 24,
  • Suadiye Çağlar Çiçek Sera: (0312) 439 44 08,
  • Ankara Kundak Sera ve Çiçek: (0232) 239 66 36,


    En fazla talep gören bahçe ve balkon çiçekleri hakkında bilmeniz gerekenler
  • Ortancalar
    Ortancalar topraktaki minerallere göre renklenir. Mor mavi için demirli toprak ya da çivit, pembe çiçek için kireç ya da kırmızı mürekkebi kök bölgesine dökün. Yaz sonunda kesilen çiçekler uzun süre saklanabilir. Bu resimlerdekiler son yıllarda moda olan patlamış mısır kılıklı yeni tür. Aynı çiçeğin bir de sarmaşığı var. Tavsiye ederim.
  • Sardunyalar
    Sardunyalar ılıman bölgelerde neredeyse 11 ay açabilirler. Güneşe bayılıyor, aşırı sulanmayı sevmiyorlar. 3-4 senede bir yaşlanmış bitkiyi uçlarından 10-15 cm. keserek kısaltın. Kestiklerinizi dilediğiniz gibi toprağa dikin. Altta kalan ihtiyar bölümü çöpe atın. Dikim yaparken yemeklik kahverengi pirinci toprağa katın, deliriyorlar. Güneşe ve özel sıvı gübrelemeye dikkat, her şey kararında olsun. Bir de renkleri karıştırmayın, sardunyalar yan yana renklerini etkiler. Beyazlar kırmızı yanında pembeleşiyor mesela.
  • Renklİ begonyalar
    Türkiye'de çok moda değil ama Amerika'da parklarda, saksı diplerinde bu yaprakları bol bol görebilirsiniz. Zaman içinde aşağı sarkıyorlar. Gölge alanlara da bayılıyorlar. Üretimi dipteki çoğalan soğanların ayrılmasıyla yapılıyor.
  • İrİ begonyalar
    Begonyaların bu türü saksıda yazın çok güzel duruyor. Yalnız çok yükselirse kırılabilir, korkmayın . Çiçeklerin ve yaprakların tek düşmanı salyangozlar. Sabah yenmiş yapraklar ve sürünmekten ötürü yaprakların üzerinde kalmış jelatinsi sümük (gri-mavi) kalıntılarını görünce acilen önlem alın.
  • GüneŞlİ alanlarda begonya
    Bu tür, özellikle yapraklarının da kızarabilmesi için güneşe dikilmeli. Fidanlıklarda şu sıralar tek tük satılmaya başladı. Nisan ayı ortalarına kadar dikimi bence tehlikeli, çünkü gece soğukları gelişimi engeller. Acele etmeyin. Yazın her akşam sulama yapılabilir. Dalgınlık yapıp lütfen gün içinde tepede güneş varken sulamayın, çürür gider. Yerde çok yükselemez, üzerine dikkatsizce basılabilir. İlk dikim yerine dikkat. Eylül sonuna kadar çiçekli kalır ve sıvı gübreye bayılır.
  • AteŞ çİçeĞİ salvia
    Beyaz, pembe, kırmızı. Güneşe bayılan bu bitkiyi iyi toprağa dikin. Akşamları sulayın. Aralarda çıkmış yabani otların gelişmesine engel olun. Grup halinde dikilirse etkileyici görünür ama 20 cm. ara olması şart. Yaz sonunda yükselip 50 cm.lik bir çalı gibi olabilir ama soğuklarla yok olacaktır. Bu dönemde tohumları toplayabilirsiniz.