Bir dirhem et bin ayıp örtmedi

Bir dirhem et bin ayıp örtmedi
Bir dirhem et bin ayıp örtmedi
Geçen hafta Lady Gaga giyince daha önce hiç örneği yokmuş gibi olay oldu ama etten, sakatattan, türlü şarküteri mamulünden kostüm, sıfır kilometre bir fikir değil. Uygulama sanattan modaya, polemik tüm dünyaya armağan olsun!
Haber: ELİF TÜRKÖLMEZ - elifturkolmez@gmail.com / Arşivi

Meseleye aşinayız aslında. Sanat için balık derisini üzerine yamayanı da gördük, dana bağırsağını beline dolayanı da. Kuşbaşı löpleri ipe dizip boynuna asan da oldu, kuzuyu yüzüp omzuna atan da. Derisinden ayakkabı, kürkünden manto yapılmasını zaten geçtik. Kasap vitrinlerinde sallandırılmasına hayıflanmaya samimi bir empati bulmaksa uzak ihtimaldi. Ama yine de İtalyan kökenli ABD’li şarkıcı Lady Gaga’nın sekiz dalda ödül aldığı MTV ödülleri gecesine, üzerinde etten yapılmış bir kostümle çıkması olay oldu. ‘Et yemeden karnım doymuyor’ diyen en hassas veganla aynı tepkiyi verdi.
Gaga zaten yıkılan kıyafetlerin, çok konuşulan çizgi dışı kostümlerin kadını. Hani, üzerine dışkı bulayıp çıksa kimsenin de ‘Ne oluyor?’ demeyeceği türden bir ‘çatlak’. Ama iş böyle politik doğruculuğun elzem olduğu bir kulvar ve memlekette vuku bulunca yankısı büyük oluyor.
Geçen pazar yapılan tören öncesinde ‘insan haklarını’ savunmak için böyle bir ‘eylem’ planlayan Gaga modacısını arayıp “Bir şeyler yap ama bu sefer hakikaten tuhaf olsun” demiş. Arjantinli modacı Franc Fernandez de soluğu mahalle kasabında almış. Fernandez zaten her hafta küçük bir çocukken annesinin her pazar pişirdiği Arjantin’in geleneksel et yemeklerinden ‘matambre’ yapmak için et alırmış. Ama bu defa kasabı epey şaşırtmış: Günaydın, matambre’lik et istiyorum, 12 kilo, yağlı tarafından...

DeGeneres’i görünce yan çizdi
Gaga insan haklarını savunayım derken baltayı taşa vurdu ve bu defa hayvan hakları savunucularını karşısında buldu. Kendisi de bir vegan olan ünlü televizyon programcısı Ellen DeGeneres, “Vejetaryenlere bir özür borcun olduğunu düşünüyor musun?” diye sorunca da geri adım attı, “Onlar gerçek et değildi, modacım o kostümü gerçek ete çok benzeyen sentetik bir malzemeden yaptı” dedi.
DeGeneres daha da sıkıştırınca da cevabı, “Neden bu kadar tepki çektiğini anlamıyorum, ben her zaman tuhaf kostümler giyerim. Eğer inandıklarımızın arkasında durmaz ve haklarımız için savaşmazsak yakında sadece bir et yığını kadar hakka sahip olacağız! Ben sadece bunu göstermek istedim. Benden daha açık fikirli birini bulamazsın. Herkese saygı duyuyorum ve bunu vejetaryenleri üzmek ya da onlarla dalga geçmek için yapmadım. Bunun böyle anlaşılmasını istemem” oldu. Vogue Japonya ’nın bu ayki kapağında da etten bir bikiniyle poz vermişti Gaga. Bu kostümleri ‘gerçekliğin’ altını çizmek için hazırlattığını ancak yanlış anlaşıldığını söyledi.
Kostümün gerçek etten yapılmadığını anlatıp yan çizse de ödül töreninde şarkıcının dehşet verici kostümüne yakın olanlar, üzerindekilerin hiç de sentetik olmadığını, pek de taze olmayan etin bir de spotlar altında pişerek iğrenç bir koku yaydığını söylüyor. Yine de en büyük şoku Gaga’ya En İyi Video dalında ‘Bad Romance’le kazandığı ödülünü vermek üzere sahneye gelen Cher yaşadı herhalde. Etten çantasını tutmasını isteyen Gaga’ya ne desin, ne kadar yaklaşsın, elini nasıl sıksın, öpsün mü yoksa koşarak uzaklaşsın mı bilemedi. 

‘Biz et yiyemiyorken...’
Amerika’da hayvan hakları savunucuları anında tepki verdi. PETA, Gaga’yı saygısızlık ve düşüncesizlikle itham ederken, halktan şarkıcının albümlerini boykot etmelerini talep etti. Daha önce kürk giymediğini söylediği için PETA’nın sevdiği isimler arasında olan Gaga, bu son kostüm seçimiyle ciddi bir hayran kitlesi kaybetti. Şarkıcının vegan hayranları, ‘Kedisinden de şapka yapsın’ diye gürledi. ‘Etten kostüm mü? Hiç yaratıcı değil’ diye dudak büken sanat çevreleri olduğu gibi, ‘Kokar o’ diye yüzünü buruşturanlar da vardı. The Guardian okurlarına ‘Sizce bu veganlara saygısızlık mıdır?’ diye sordu, cevap büyük çoğunlukla ‘evet’ çıktı.
Forumlarda dönen yorumlar da genelde Gaga aleyhineydi. Ama yaptığını beğenen, eleştirisini anlayıp haklı bulan, sanata et, kan, meni, tükürük bulaştırmanın iyi bir şey olduğuna inananlar da yok değildi. Türkiye ’de yapılan yorumlarsa şundan ileri gidemedi: Biz yemek için et bulamıyorken...
Sonuç ne olursa olsun, Gaga’nın yeni bir moda trendi yarattığı ve çok yakında onu takip etmek isteyen birilerinin kasapta kalça kapatmalık, meme örtmelik et dövdürteceği aşikâr. Bu arada bunun tencerede kaynayan etten, deri çanta ve ayakkabı kullanmaktan ya da ‘meat art’tan farkı olmadığını düşünenler de var.


    ETİKETLER:

    Arjantin

    ,

    Japonya

    ,

    Türkiye

    ,

    Guardian

    ,

    sanat

    ,

    MTV