Devir teslimin gizli ajandası

Devir teslimin gizli ajandası
Devir teslimin gizli ajandası
Beş yıl önce Ertuğrul Günay için hazırladığımız ajandayı gözden geçirdik. İşte eski Bakan'ın karnesi, yeni bakanın ajandası...

Beş yıl önce Ertuğrul Günay göreve geldiğinde ‘Bu ajandayla uyumak mümkün mü?’ diye onu bekleyen meselelerin bir listesini hazırlamıştık. Dönüp o ajandayı gözden geçirdik ve bir nevi eski bakanın karnesini çıkarttık. Kimisi çözülmüş, kimisi unutulmuş, kimisi de yeni gelişmelerle farklı mecralara akmış bu sorunlar şimdi yeni bakan Ömer Çelik’in gündeminde...


KORSANDA KARA LİSTEDEYİZ

2007: Türkiye uluslararası raporlarda ‘izlenmesi gereken ülke’ konumundan kurtulamadı. Üstelik bu dönemde internet üzerinden paylaşım ortaya çıktı. Ve korsan sanal âleme de sıçradı.
2013: Artık ortalıkta fazla korsan kitapçı ve CD’ci görülmese de korsan bitmiş değil. Beş yılda korsan internetten ‘indirilir’ oldu. Bunu engelleyecek yeni yasalar çıkartılıyor ama hâlâ Türkiye’nin bir korsan cenneti olduğu ortada.
MÜZİK PİYASASI ÇÖKTÜ
2007:
Albüm satışları çok kötü durumda, bunun en büyük sebebi de internet üzerinden paylaşım. Meslek birlikleri sürekli isyan halinde...
2013: Dünyada ve Türkiye’de paylaşım azaldı, dijital müzik pazarı diye bir şey doğdu. Meslek birlikleri de bu alana uyum sağladı, en son iTunes’un da Türkiye pazarına girmesiyle herkes halinden memnun görünüyor. Tabii o eski satışlar artık hayal.
SİNEMA DESTEKLERİ
2007: Sinema projelerinin desteklenmesi AKP iktidarı döneminde arttırıldı. Ama tartışmaları da hiç eksik olmuyordu.
2013: Türkiye sinemasının ve dizi sektörünün büyük gelişim içinde olduğu gerçek. Ama sektörün bakanlıktan beklediği maddi ve yasal düzenlemeler var. Mesela Sinema Yasası, mesela gişeden kesilen vergilerin Maliye’den bakanlığa aktarılmasında yaşanan sıkıntılar, mesela Sinema ve Telif Hakları’nın ayrılmasıyla ortaya çıkan bürokratik engeller... Ayrıca filmlerin dağıtım sorunlarında da bakanlığın aktif olması sektörün beklentileri arasında. Bizzat bakanlıkça desteklenen filmler bile salon bulamıyor. Aynı şekilde film festivallerine verilen destekler de geçen yıllara oranla düşmüş durumda. Ayrıca Türkiye’nin hala bir ulusal sinema merkezi yok.
AKM YIKILACAK MI?
2007: Atatürk Kültür Merkezi yıkılacak mı yoksa ciddi bir restorasyondan mı geçecek? Atilla Koç’un AKM’nin yıkılıp yeniden yapılacağıyla ilgili açıklamaları hayli tepki çekmişti. AKM meselesi Koç gibi Günay’ı da hayli meşgul edeceğe benziyor.
2013: Evet, bu mesele Günay’ı epey meşgul etti. Yıkımdan vazgeçildiyse de hazırlanan çağdaş yenileme projesinin iptal edilmesi üzerine AKM yıllarca bekledi. Nihayet Bakan Günay, Sabancı’nın sponsorluğunu da alarak kültür merkezini eski haline getirecek çalışmaları başlattı. AKM hâlâ onarımda.
DT MESELESİ
2007: Atilla Koç’un döneminde en çok tartışılan konuların başında Devlet Tiyatrosu geliyordu. Yıllardır tartışılan kapsamlı Devlet Tiyatroları yasası ve özerklik yine gündemde.
2013: DT için gündem epey değişti. Günay döneminde kurum sahne ve turne sayısını, oyun sayısını arttırdı. Ama geçen yıl Başbakan’ın gündeme getirdiği ‘kapatılma’ meselesi bakanın epey başını ağrıttı. Günay, DT’nin aynen devam etmesini sağladı, ama yeni Kültür Bakanı’yla ‘yeni yasa’nın gündeme gelmesi sürpriz olmayacak.
YÖNETİMDE İSTİKRAR
2007: Devlet Opera ve Balesi, Koç döneminde sürekli görevden almalar ve göreve iadelerle gündeme geldi. Aspendos Opera Bale Festivali kan kaybetti.
2013: Beklenen istikrar sağlandı, bakanlığa bağlı kurumlarda görevden alma-iade tartışmaları ve çekişmeleri yaşanmadı.
ÖDENEK VE KADRO
2007: DT, Opera Bale ve Kültür Bakanlığı Orkestraları ciddi biçimde ödenek ve kadro sorunu yaşıyor.
2013: Devletin klasik müzik kurumları sorunlarını aşamadı. Bu dönemde özel orkestraların daha dikkat çektiği, öne çıktığı görüldü.
ÖZEL TİYATROLARA DESTEK
2007: Kültür Bakanlığı’nın özel tiyatrolara destek işi tartışmalı olmaya devam etti. Kim destek aldı, kim almadı tartışmaları ‘Kayıkçının Küreği’ meselesine kadar geldi dayandı...
2013: Özel tiyatroların aldığı destekler tartışma konusu olmaktan çıktı. Bu konuda kurulda yapılan değişiklikler kadar, tiyatro dünyasında yaşanan değişimin de etkisi oldu. Destek peşinde koşmayan, genç, küçük, bağımsız yenilikçi topluluklar tiyatro gündemini belirler oldu.
ÇAĞDAŞ SANAT NE Kİ?
2007: Çağdaş sanata ilişkin devletin bir politikası yok. Mesela bağımsız projelerin desteklenmesine yönelik Batılı ülkelerde olduğu gibi bir mekânizma beklentisi var.
2013: Bu alanda dal kıpırdamadı, aynı aldırmazlık hali devam etmekte.
İSTANBUL RESİM HEYKEL MÜZESİ
2007: Türk sanat tarihinin hafızasını bulunduran müzenin kötü durumu, ilgisizlik, hiç bitmeyen bir problem.
2013: Müze resmen kapandı. Cumhurbaşkanı, Başbakan gibi siyasi aktörlerin de dahil olduğu bir süreçte, problemli tarihi binasını terk edeceği duyuruldu. Antrepolarda yeni bir müze kurulması için Emre Arolat bir proje hazırladı. Projenin uygulanıp uygulanmayacağı, ne zaman başlayacağı belirsiz… Binlerce paha biçilmez resim artık antrepoda bekliyor.
VAH MÜZELER VAH...
2007: Uşak Müzesi’ndeki hırsızlık vakaları, müzelerin kötü fiziksel durumunu ve teşhir problemlerini tekrar gündeme getirdi. Uzmanlar yetersiz, teşhirler kötü, binalar dökülüyor...
2013: Kimi müzelerde iyileştirmeler yapıldıysa da genel sorunlar sürüyor. Bakan Günay’ın bizzat ilgilendiği Gaziantep’teki yeni Zeugma Müzesi beğeni topladı. Günay’ın arkeoloji merakı sayesinde kazılar daha çok gündeme geldi. Kazı ekiplerine restorasyon ve yayın zorunluluğu getirildi. Son beş yılın belki de en önemli atılımı kaçırılan tarihi eserlerin iadesinde sağlandı. Binlerce eser, yurtdışındaki müze ve koleksiyonlardan ait oldukları Anadolu topraklarına döndü. Müze gişelerinin özelleştirilmesi çok tartışıldı. Müzekart uygulaması yaygın kabul gördü.
ANKARA’NIN TAŞINA BAK!
2007: Ankara başlı başına bir sorun. Resim Heykel Müzesi kapalı. Hiçbir sanat müzesi yok. Cer Atölyeleri’nde kurulması tasarlanan Modern Sanat Müzesi yarı yolda kaldı. Salon sorunu var, müzik ve film festivalleri güçlükle yapılabiliyor...
2013: Bu arada Ankara Resim Heykel Müzesi, yenilenip açıldı. Bu kez de envanter sayımlarında ortaya çıkan, kaybolan ve çalınan eserleriyle gündeme geldi. Devletin çeşitli kurumlarına dağıtılan tabloların geri toplanması için bir çalışma başlatıldıysa da sonuçlanmadı…Cer Atölyeleri müze olamadı ama Cer Modern adıyla bir kültür merkezine dönüştü. Kimi iyileştirmelere rağmen halen Ankara’nın 3 milyonluk nüfusuna ve başkent kimliğine yakışır bir kültür sanat ortamı yok.
AYAZAĞA NE OLACAK?
2007: Ayazağa Kültür Merkezi... Türkiye’nin en iyi konser salonu olma iddiasındaki proje, yıllardır terk edilmiş bir inşaat alanı olarak duruyor.
2013: Kültür merkezinden vazgeçildi. İKSV’nin yaptırdığı inşaat yıkıldı ve burada dev bir konser alanı kuracak yeni bir proje hazırlandı. Ne aşamada olduğu belirsiz.
KÜLTÜR MERKEZLERİ
2007: Türkiye’nin dört bir yanındaki kültür merkezleri tamamen atıl durumda. Yarım kalmış onlarca kültür merkezi inşaatı var.
2013: Gerek Atilla Koç’un gerek ondan görevi devralan Ertuğrul Günay’ın çok üzerinde durduğu bu konu, bir şekilde unutuldu.

 

 

 

YENİ BAKANI BEKLEYEN DİĞER MESELELER

BAŞBAKAN’IN AÇIKLAMALARINI TERCÜME ETMEK Eski Bakan Ertuğrul Günay’ın en çok zorlandığı başlıklardan biriydi. Başbakan’ın sanat eserleri ve kurumları hakkındaki sert açıklamalarını ‘usulünce’ tercüme etmek. Sanat dünyasından gelen tepkileri savuşturmak gibi zorlu bir görev bekliyor.
EMEK SİNEMASI
Günay’ın önce “Emek Sineması’nın yıkılmasına karşıyım” deyip daha sonra aslında Emek’in yıkımına yol açacak proje için “Yeni proje hiç de fena değil” demesi hayal kırıklığı yaratmıştı. Sinemaseverler için hem duygusal hem de simgesel değeri üst seviyede olan Emek Sineması’yla ilgili Ömer Çelik’in tavrının nasıl olacağı merak konusu.
DİJİTAL YAYINCILIK
Dijital yayıncılık kültür endüstrisinde büyüyen ve büyük potansiyel taşıyan bir alan ancak sektörün yasal düzenleme beklentileri de var. Örneğin telif hakları sorunu, KDV oranı henüz belli değil.
MUHAFAZAKÂR SANAT
Geçen yılın tartışma gündemlerinden birisi de ‘muhafazakâr sanat’ tartışmalarıydı. Sinema alanında başlayan ve sanatın diğer alanlarını da kapsayacak şekilde devam eden bu tartışmalar, zaman zaman kurumların ve bazı sanat eserlerinin hedefe konulduğu noktalara kadar uzandı. Sinema Genel Müdürlüğü’nün ‘aile ve kahramanlık filmlerine destek’ açıklaması tartışmalar yarattı. Bakan Çelik’in, muhafazakâr, çağdaş, liberal, sosyalist... vs. ayrımı yapmadan bütün sanat eserlerinin arkasında duracaklarını, sanatçıları ve kurumları destekleyeceğini hissettirmesi gerekiyor.