Dikili bir fideniz olsun!

Dikili bir fideniz olsun!
Dikili bir fideniz olsun!
"Dikili bir ağacım, bir santim toprağım yok" diye sızlanmayın; balkonunuzda kendi nanenizi, domatesinizi yetiştirmenin tam zamanı...
Haber: EBRU KENTOĞLU - ebrukent90@gmail.com / Arşivi

Semizotu, roka, tere, nane, kekik, reyhan, kuzukulağı, süs biberi... Aklınıza gelen her türlü yeşilliği, meyveyi ve sebzeyi yetiştirmesi sandığınızdan çok daha kolay ve hızlı olabilir. Eşe dosta hava atacağınız bir bahçeniz ya da geniş bir terasınız olmasa da olur, ufacık bir balkon köşesinde hatta kimi durumlarda pencere önünde bile kendi bahçeciğinizi yaratabilirsiniz. Bahar mevsimiyle gelen 20-25 derece aralığındaki sıcaklıklar da tohumları yetiştirmek için gayet uygun. Her mevsim alabileceğiniz tohumlarla istediğiniz herhangi bir yeşillik veya domatesi saksınızda yetiştirip dalından kopartarak kahvaltınızı bir kat daha lezzetlendirebilirsiniz.
İlk yapmanız gereken tohumu ekerek çimlenmesini beklemek. Sonrasında fide haline gelen sebze ya da yeşilliğinizi büyüyüp gelişeceği ve hasat edileceği kalıcı yerine taşımamız gerekiyor. Bu süreçle için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar var...

Nasıl bir toprak?

Agaclar.net internet sitesi yazarlarından Ziraat Mühendisi Selahattin Yılmaz, kullanılması gereken toprağın bahçe toprağıyla karışık harç olduğunu belirtiyor. Organik toprak, deve kumu koyun gübresi birleşimi de kullanılabilir. Yemek yazarı Refika Birgül ise torf ile bahçe toprağının karıştırılıp gübre eklenmesi gerektiğini söylüyor. Toprağın içinde çok fazla büyük taş ve kum da bırakılmamalı. Kısaca dengeyi iyi ayarlamalı.

Tohum ekimi ve sulama süreçleri

Tohumu toprağa belli aralıklarla serpiştirmek yeterli. Tohumlar ekildikten sonra üzerine yarım santim toprak ekleyip, hafifçe bastırın. Sonrasında hafifçe sulayın. Başlangıçta fazla suyun tahliyesi için kabın altına saksılardaki gibi yeterli delik açmak iyi olur. Toprağın her gün hafif sulanması, kuru kalmaması gerekiyor.

Çimlenme

Tohum ekimi, tohumun çimlenmesi ve olgunlaşarak fide haline gelmesi yaklaşık bir ayda tamamlanır. Fidelerin yenilebilir sebze, meyve ve yeşilliklere dönüşmesi için gereken zaman ise bir iki ay arasında değişir. Çimlenme süreci tohumun tazeliği ve yeterli sıcaklık, güneş, toprağın elverişliliği, yeterli gübre kullanımı gibi gibi şartlara göre değişir. Türkiye ’de bu mevsimlerde elverişli sıcaklığa sahibiz, bu avantajı kullanabiliriz. Saksının aşırı derecede ısınmasını folyo ya da jelatin ile kaplayarak engelleyebilirsiniz. İyice büyüyüp olgunlaşan fideler 15-20 santimetre boya ulaşıp 5-9 yapraklı olduklarında esas ekim yerlerine alınabilir. Fidenizin çimlenen saksıda kalmasını istiyor, fideleri yeni bir saksıya taşımakla uğraşmak istemiyorsanız tohumlar arasında aralık bırakmaya ve bir saksıda birden fazla fide kullanmamaya dikkat edin.

Nasıl bir saksı?

Domates, salatalık gibi boya doğru uzayan ve geniş alan isteyen sebzeler için kova türü kaplar daha uygun. Biber, patlıcan gibi kalın gövdeli sebzeler için uzun ve derin saksı, maydanoz ve marul gibi kazık köklü bitkiler için ise geniş ve derin bir kap gerekiyor. Tüm bunlar fide haline gelen ürünler için geçerli. İlk etapta çimlenmesi için bekleteceğimiz tohumlar ise pet şişelerde ya da herhangi bir saksıda
tutulabilir.

Şaşırtma nedir?

Fidelerin fide ortamından alınıp esas yerlerine dikilmesine şaşırtma denir. Fideler yetiştikleri ortamdan alınıp şaşırtılır, dikilir ve bol miktarda can suyuna kavuşur. Mutlaka en başta fazla suyun tahliyesi için kabın alt kısmında saksılarda olduğu gibi yeterli delik açmak gereklidir. Çimlenmeyi kolaylaştırmak için çimlenme aşamasında yetiştirme ortamının üzerine bez sererek veya naylon sererek çimlenmeyi kolaylaştırabilirsiniz. Ancak çimlenme başladığında bu malzemeleri kadırmak lazım aksi takdirde çimlenmiş bitkilerin boyu aşırı uzar, bitkiler yatık büyür.

Dileyene hazır fide...

“Tohumun bir ay süren çimlenme süreciyle uğraşamam, şaşırtma falan da hiç yapamam” diyorsanız hazır fide satın alabilirsiniz. Zaman kazanmak için ideal olan bu yöntemin bir handikabı ise organik ya da hormonsuz fide bulmanın zorluğu. En doğalı elbette tohumu bile sizin yetiştirmeniz. Yemek için aldığınız ve beğendiğiniz meyve ve sebzelerin çekirdeklerini tohum olarak kurutabilirsiniz. Bir gazete kâğıdının üzerine serip, sıcak bir yerde birkaç gün kurutmak gayet kolay... Organik sertifikalı fide ve tohum ürünleri de almaya özen gösterebilirsiniz.

Nereden alabilirsiniz?

Eminönü’ndeki Mısır Çarşısı’nın yan tarafındaki açık pazarda yüzlerce tohum çeşidi ve fide mevcut. Fideler 1-3 arası, tohumlar ise 3-15 TL arasında. Tohumları bazı kuruyemişçiler ve marketlerden de alabilirsiniz. Ev-bahçe malzemeleri satan marketlerden de tedarik edebileceğiz tohumların organik sertifikalı olanları da var. Çeşitli web sitelerinde bulabileceğiniz organik sertifikalı tohumlar ise 5-15 TL civarında.

Bunları unutmayın!

 Toprağı fazla ıslatmayın, nemli tutun
Şaşırtma yöntemi uygulayın
Saksıların yeterli derinlikte ve genişlikte olmasına dikkat edin
Toprak çok sert ya da yumuşak olmasın, hava ve ışık alabilsin
Aynı saksıda birden fazla fide ekmemek lazım
Fideleri toprağından çıkartıp yeni yerine dikerken dikkatli ve nazik olun
Saksı altına çakıl taşları koyarak drenaj etkisi yaratabilirsiniz 

Domatesin tam zamanı

Elimizde domates tohumları, saksı, yeterli toprak, su ve güneş gören elveişli bir balkon var ise ekime hemen başlayabiliriz. Uygun kap içerisine yaklaşık 10 santimetre kalınlığında toprak koyduktan sonra tohumları aralıklarla serpiştirip, üzerini 0.5 santimetrelik toprak ile örtelim. Toprağı hafifçe bastırıp el fısfısı ile sulayalım. Kabın üstünü şeffaf naylonla örterek sera etkisi yaratabiliriz. Saksının muhafaza edildiği yer çok sıcak ya da soğuk olmamalı. Toprağın nemini her gün kontrol edip rutubetli kalmasını sağlamaya dikkat edelim. Çimlenme 8-10 gün içerisinde olacaktır. Fideler 4-5 santimetre olduğunda asıl dikim alanına alabiliriz. Her bir fideyi ve mümkün olduğunca çok köklü olarak topraktan çıkartmalıyız. Fideyi, sapı kolayca kopabileceğinden dikkatlice yaprağından tutmalıyız. Toprak, torf ve gübre karışımına belirttiğimiz saksı ebatlarına uygun olarak ektiğimiz fidelerin can suyunu verelim. Sonrasında bol ve düzenli sulama ve yeterli güneş göstererek fideleri yetiştirmeye başlayabilir, hasat zamanına kadar heyecanla bekleyebiliriz. 

En kolayı: Pencere önü bostanı

Her şey önünüze hazır gelsin istiyorsanız o da mümkün. Ev ve bahçe malzemeleri satan marketlerden satın alabileceğiniz ‘Pencere önü bostanı’ ile tüm bu işlemleri çok daha basit halledebilrsiniz. Saksı içersinde hazır toprağı, tohumu ve her türlü bilginin bulunduğu kitapçığı ile maydanozundan kıvırcığına kadar her türlü yeşilliği pencerenizin önünde yetiştirebilirsiniz.