Hayatın 'azınlık' halleri

"- Şişli'de inecek yoksa Beşiktaş'tan inicem.
- Ben Beşiktaş'ta inicem.
Haber: MEHMET TEZ / Arşivi

"- Şişli'de inecek yoksa Beşiktaş'tan inicem.
- Ben Beşiktaş'ta inicem.
-Ben de...
-Ben de...
-Eeee... Şeyy... Ben Şişli'de...
-Üzgünüm abi, sen azınlıkta kaldın!"
Azınlık, öyle kendi halinde sıradan bir sözcük değil. Bazen hayatın her yanına sinen, anlamı katmerlenmiş bir imge oluveriyor. Aret Gıcır bir Ermeni,
İstanbullu ve Türk. Bir azınlık mensubu. Yaşadığınız şehre hiç bu gözle baktınız mı? "Fransa'da Türk olarak algılanıyorum, burada Ermeni, yani hiçbir yere ait hissedemiyorsun kendini..." Lyon'da Ecole Emile Cohl'da çizgi roman ve illüstrasyon eğitimi aldığı dönemde başından geçen bir olayı anlatıyor Aret: "Bir gün metroda beklerken bir Cezayirli, aksanımdan Fransız olmadığımı anladı. 'Nerelisin?' diye sordu. Türküm deyince de sarılıp kardeşim diye öptü."
Yurtdışında 'Türk' yaşadığı ülkede Ermeni. Orada Türk azınlık, burada gayrimüslim azınlık. Hatta çizer olmanın onun azınlık kimliğini derinleştirdiğini düşünüyor: "Ermeni ve çizer olarak daha da azınlıkta hissediyorum kendimi." Onun gözünden hayatın nasıl göründüğünü anlamak için Azınlıkyan tiplemesini incelemek, kitabından bir - iki sayfa karıştırmak yeterli.
30'lu yaşları artık yavaş yavaş geride bırakan Krikor Azınlıkyan, Kurtuluş'ta oturuyor. Annesiyle yaşıyor. Kapıcı İmdat Efendi, hayatı sorgulayan genç, keçi sakallı, uzun saçlı Baret (Aret'in kendisi olsa gerek) ana kahramanlar. Yaya'lar, Mama'lar, Dayday'lar ve daha pek çok akraba var öykülerde. Tabii Krikor'un hayatındaki kadınları da görüyoruz bir yandan. İlişkiler,
günlük yaşama ilişkin ince ince dokundurmalar...
Azınlıkyan yalnızca etnik azınlık olma durumuna ilişkin bir tipleme değil. Hayatı her anlamda azınlık olarak yaşamaya dair öyküler var kitapta. Düşünce olarak azınlık, yaşama bakış açısından azınlık... Yaşamın bizi zorladığı içine almaya çalıştığı ritme ayak direten, ayak uyduramayan biraz da 'kaybeden' karakterlerin çevresinde dönüyor öyküler.
Aret, Azınlıkyan'dan söz ederken onun kimliğini ve hayata bakışını tam olarak
'ortada' diye nitelendiriyor. Yani ne milliyetçi bir Ermeni, ne de bu kimliğini tamamen reddeden bir dünya vatandaşı. Aslında Azınlıkyan hiçbir tarafta değil. Hayatındaki bu belirsizlik öykülere de yansıyor. Ermeni olarak yaşamanın getirdiği, hayatın neredeyse tümüne yayılmış ürkekliğin izleri var Azınlıkyan'ın hayatında.
"Azınlıkyan demeseydin"
Peki Aret yarattığı karakterle ne kadar benzeşiyor? Bu soruyu yanıtlarken "Benden tabii ki çok şey var. Ama o ben değilim. Bir kere o benden daha yaşlı, daha deneyimli, hayata ilişkin yorumları daha bilgece..." Tüm bu tabloda mini öykülerin içine sinen bir yaşam sevinci, babacan bir gülümseme var bize eşlik eden. Aret komik öyküler anlatıyor
aslında. Hem güldüren hem düşündüren desek klişe olacak. En iyisi şu hikâyeyi dinleyin. Aret babasına Azınlıkyan tipi hakkında ne düşündüğünü sormuş. Babası da "İyi, güzel yapmışsın yavrum," demiş, "ama şuna
'Azınlıkyan' demeseydin keşke..."
Krikor Azınlıkyan
1966 yılında İstanbul'da doğdu. Azınlık okullarında okudu, azınlığın çoğunluğunun aksine kuyumcuda hiç çalışmadı. Farklı olmak adına muhasebeciliği seçti. Bu meslek de trend olunca çaresiz kalan Azınlıkyan, muhasebeciliği bırakıp karikatür jönlüğüne başladı. Şimdi tek korkusu yeni mesleğinin trend olması...
Bekâr ve bir kedisi var. Hâlâ İstanbul'da, Kurtuluş'ta yaşıyor.
(Azınlıkyan'dan)
Aret Gıcır
1978 yılında İstanbul'da doğdu. Azınlık okullarında okudu. Azınlığın çoğunluğunun aksine kuyumcuda hiç çalışmadı. Farklı olmak için mi bilinmez karikatür, grafik ve çizgi romanla ilgilendi. Seçtiği meslek hiç trend olmadı. Çizgi hikayeleri Fesat dergisinde, Azınlıkyan tiplemesi ise Agos gazetesinde yayımlandı. Lyon'da Ecole Emile Cohl'da çizgi roman ve illüstrasyon eğitimi aldı. Şimdi yine İstanbul'da, Kurtuluş'ta. Bekâr ve kedisi yok. (M.T.)
Azınlıkyan Sözlüğü

  • Zo, Be!: Ya!, Lan!
  • Dayday: Dayı, amca anlamında hitap
  • Kuyrig: Abla
  • Mama: Anne
  • Yaya: Nine
  • Topik: Bir Ermeni mezesi
  • Gağant Baba: Noel Baba
  • Surp Zadik: Paskalya yortusu
  • Aşagerd: Öğrenci