Hollywood geyikleri

X kuşağı, eski usulde en idealist kuşak olmayabilir.
Haber: YEŞİM TABAK / Arşivi

X kuşağı, eski usulde en idealist kuşak olmayabilir. Ama en iyi, hatta çoğu kez en entelektüel geyik çeviren kuşak olduğu üzerinde de kesinlikle durulmalı. Ne de olsa bu kuşağın kültürel veri tabanı, haddinden fazla başlık içeriyor. Jay and Silent Bob Strike Back / Sessiz ve Derinden de öyle, daha doğrusu Kevin Smith'in bütün filmleri. Çizerlikle de meşgul Kevin Smith, bağımsız sinemanın ne demek olduğuna dair tanımları birebir barındıran bir kariyere sahip. Uzun metrajlı ilk filmi Clerks'ü, çok sevgili çizgi roman koleksiyonunun satışı ve türlü harç borçtan oluşan bir bütçeyle, çalıştığı marketin kapalı olduğu zamanlarda eşi dostuyla birlikte çekmişti. Acilen bir külte dönüşen bu muhteşem filmi, yine çıtası yüksek Mallrats, Chasing Amy ve Dogma takip etti. Smith, onlarca noktadan birbirine bağlanan bu filmlerin ardından, Sessiz ve Derinden'le, bir anlamda gençliğine, daha doğrusu bu seriye veda ediyor büyük ihtimalle.
Kevin'in dünyası
Şimdiye kadar çektiği uzun metrajlı beş filmine, 'Kevin'in Dünyası Beşlemesi' de denebilir. Öncelikle her birinde büyük oranda aynı oyuncular (Smith, Jason Mewes, Ben Affleck, Matt Damon, Jason Lee, Scott Mosier...) var. Üstelik çoğu da, hemen hemen her zaman aynı karakteri canlandırıyor. Smith'in bir filminden diğerine, ağırlık noktaları değişiyor. Birinin baş karakteri, diğerinde yan rollerden birine çıkıyor veya öncesine gönderme yapan bir replikle şöyle bir görünüp yok oluyor. Kişiler bizzat gözükmese bile, onların yemiş olduğu haltlara
ilişkin bir geyik dönüyor. Sessiz ve Derinden'de ise zaman, New Jersey'li esrar satıcıları küfürbaz Jay (Jason Mewes) ve nadiren sesi soluğu çıkan Bob'un (Smith) zamanı. Chasing Amy'de Ben Affleck'in Jay ve Bob'u baz alarak yarattığı çizgi roman serisi
Bluntman and Chronic, onların haberi olmaksızın Miramax tarafından filme dönüştürülmekte. Bu haksız gelişmeyi durdurmak üzere, Hobbit köyündeki Hobbitler misali dışına pek adım atmadıkları New Jersey'den ayrılan ikili, durumu kontrol altına almak üzere Hollywood'a doğru yola koyuluyor. Ama dertleri yüksek bir telif ücreti koparmak değil. Varlığından yeni haberdar oldukları 'internet diye' bir ortamda, çizgi serinin filme dönüşmesi haberi üzerine onlar hakkında çıkmış karalamalar var. Tanımadıkları insanlar ana avrat düz gitmişler torbacı Jay'le Bob'un arkasından. İşte buna bir son vermek zorundalar! (Jay kendi üslubuyla hislerini daha net biçimde ifade edip sonunda da insanlığın bugüne dek 'bok yeme ve yedirme' eylemleriyle ilgili kurduğu en uzun cümleyi kurarak sözü bağlıyor.)
Özel bölüm
Sessiz ve Derinden'de, Star Wars yorumları ve çizgi roman gibi 'Kevin'in Dünyası'nın demirbaşları, ya laf arasında değinilerek ya da doğrudan üzerine gidilerek bir şekilde yer alıyor. Tüm bu bağlantıları yakalamak, başlı başına bir keyif. Ancak Jay ve Bob'la yeni tanışanlar için kopukluk teşkil edecek biçimde kullanılmamışlar. Zaten Smith'in filmografisinden olmasa da, sürüyle tanıdık Hollywood filminden tatlar birbiri ardına sıralanıyor. Sinema tarihine göndermeceye daha adından başlayan Jay and Silent Bob Strike Back, başta Hollywood olmak üzere, homofobiden filmin kendisine ve 'insanların rahatça bok atma mecrası' olarak tanımlanan internete kadar tonla meseleyi hicvedebilmek için bir bahaneler serisi. Bir serbest atış sahası. Smith'in filmlerine malzeme olan New Jersey'li ahbapları dizi karakterleri gibi düşünürsek, Sessiz ve Derinden en sağlam halka olmamakla birlikte, bir tür 'özel bölüm' sayılabilir. Mütemadiyen aynı oturma odasında, aynı televizyonun karşısında otururken gördüğümüz dizi kahramanlarının bu kez dış mekânlara açıldığı özel bir bölüm. Bu yüzden konuk oyuncudan da geçilmiyor filmde: Mark Hammill, Carrie Fisher, Wes Craven, Jason Biggs, Matt Damon...
Sessiz ve Derinden'e sempati duyup duymamak, büyük oranda geyik kültürünüze bağlı. Jay, Silent Bob ve diğerleri, öyküleri kulaktan kulağa dolaşan, arkadaş çevresinde külte yakın konumlara sahip kişilikler gibi (bu siz de olabilirsiniz tabii). Siyaseten 'yanlış' ağızlarda, gülmekten karşı koymaya halinizin kalmayacağı kadar doğrudan ve detaycı olabilen, lafın arasına mutlaka bir iki süper inci de sıkıştıran
'Bilmemne Abi' ya da bir tanıdığınızın, kafası sürekli dumanlı, tembellik ve pasaklılık üstadı ev arkadaşı gibi. (Can sıkıcı bir 'güzel insan' tribini kastetmiyorum.)
Oturma odasında...
Smith'in diğer filmleri gibi Sessiz ve Derinden de temelde, insanı rezil de vezir de eden, ancak ortak geçmişin muhabbette ve hayatı yorumlamada sağladığı şahane avantajlar yüzünden kenara atması mümkün olmayan arkadaşlıklar üzerine. Yapısı itibarıyla Clerks ya da Chasing Amy kadar incelikli sayılmaz. Fakat ilişkiler ağından detayları yakalamak adına hayranlara sunduklarıyla, Klonların Saldırısı'nın Star Wars serisindeki yerine benzer bir işlevi de var.
Şu ana kadarki tanıtım gidişatından da görüldüğü üzere, Sessiz ve Derinden pek de eleştirisi yazılası bir film değil. Çünkü değerlendirmesi büyük oranda, sempati gibi aşırı öznel bir kritere bağlı. 'Sinema sinemada izlenir' sloganı bir yana, ille de sinemada izlenesi bir film de değil açıkçası.
İdeal seyir şöyle olabilir: Perdelerin gündüz bile zar zor aralandığı, izmarit deposu kül tablaları ve kül tablasına dönüştürülmüş tabak çanakla dolu bir oturma odasında, bir grup sıkı arkadaş ve çekirdek, abur cubur ya da 'artık ne lazımsa' eşlik edecek şekilde.