Kartpostallarla Ermeni kültürü

Sireli Yeğpayrıs (Sevgili Kardeşim) Kartpostallarla 100 Yıl Önce Türkiye'de Ermeniler, hem bir serginin hem de bir kitabın adı. Her ikisi de Birzamanlar Yayıncılık tarafından...
Haber: MELİS DABAĞOĞLU / Arşivi

Sireli Yeğpayrıs (Sevgili Kardeşim) Kartpostallarla 100 Yıl Önce Türkiye'de Ermeniler, hem bir serginin hem de bir kitabın adı. Her ikisi de Birzamanlar Yayıncılık tarafından, Levanten kökenli Türkiye vatandaşı Orlando Carlo Calumeno'nun koleksiyonundaki 4 bin parça arasından seçilen kartpostallarla hazırlandı. 8-19 Ocak tarihleri arasında, Beyoğlu'ndaki Karşı Sanat Çalışmaları adlı galeride izlenebilen sergide 1900-1914 yıllarında basılmış 500 kartpostal sergileniyor. 100 yıl öncesindeki çok dinli, çok dilli, çok kültürlü yapıyı bir boyutuyla ele alan ve o dönem Türkiye'de yaşamış Ermenilerin sosyal, ticari, kültürel ve özel yaşamlarını temel alarak oluşturulan Sireli Yeğpayrıs (Sevgili Kardeşim), dün ve bugün arasında sıkışmış iki kültür için bir köprü oluşturuyor.
Sergilenen kartpostalların üzerinde, çeşitli şehirlerdeki Ermeni mahallelerinin, kiliselerinin, manastırlarının, okullarının, yetimhanelerinin; Ermenilere ait otel, ticarethane, fabrika gibi işletmelerin; Ermenilere yönelik olarak kurulmuş ve genellikle de Ermenilerin yararlandığı misyoner okullarının ve hastanelerinin resimleri bulunuyor. Serginin bir kısmını da Ermeni editörlerin yayımladığı, üzerindeki fotoğrafı Ermeni fotoğrafçıların çektiği ya da bir Ermeni tarafından postalanmış, üzerinde Ermenice yazılar ve Ermenilere ait kaşeler bulunan kartpostallar oluşturuyor.
Beş yıllık araştırma
Serginin açılış tarihinde, aynı adla yayımlanan 400 sayfalık kitapta ise, bir kısmı sergide kullanılan 750 kartpostal ile o dönemin Ermeni kültürüne dair dokümanlar yer alıyor. Kitabın editörü Osman Köker, kitabın 20. yüzyıl başında Türkiye'deki tüm Ermeni yerleşimleri ile Ermenilerin Türkiye'nin sosyal hayatındaki yerlerinin, ilk kez hem Ermeni hem Türk hem de Batılı kaynaklardan yararlanarak yapılmış bir araştırma olduğunu belirtiyor.
Köker, yeni kurulan Birzamanlar Yayıncılık için "Türkiye'nin bir zamanlar var olan çok kültürlü yapısı üzerine yayınlar çıkartmayı hedefleyen bir yayınevi," diyor. Uzun süre tarih yayıncılığı yapan ve Ermeni tarihiyle de ilgilenen Köker bu kitap için dört beş yıllık kapsamlı bir araştırma yapmış. "Türkiye'de tarihle ilgili bir araştırma yapılırken genellikle tek yönlü kaynak kullanılıyor. Ama biz yöntem olarak Türk, Ermeni ve Batılı kaynaklardan yararlandık" diyen Köker, Türkiye'deki tüm Ermeni yerleşim yerlerini tek tek ele alıp nerede, nasıl yaşadıklarını, yaşam ve kültür birimlerini ayrıntılı incelemiş. Örneğin bir Ermeni kitabındaki hangi köyde hangi liselerimiz var bölümünden yararlanmış. Kiliseler listesine ulaşmış. Ya da bir köyün Ermeni köyü olduğuna emin olabilmek ve adını bulabilmek için yerel tarih kitaplarını karıştırmış; Osmanlı'dan kalma eski Türkçe haritaları, Ermenice haritaları ve yeni haritaları bir arada incelemiş.
Tel: (0212) 245 15 08