Kentsel dönüşüm lobisi bienalde

Kentsel dönüşüm lobisi bienalde
Kentsel dönüşüm lobisi bienalde
İstanbul Bienali'nde sergilenen 'Mülksüzleştirme Ağı' projesi, kamu ihalelerindeki sermaye-iktidar ilişkilerini ortaya koyuyor. Proje bir grup gönüllü tarafından hazırlandı.
Haber: ELİF İNCE - elif.ince@radikal.com.tr / Arşivi

Zorla tahliyelerle mahalle sakinlerini şehir dışına süren ‘kentsel dönüşüm’ projeleri, kuzey ormanlarının ortasından geçecek 3. köprü, nehirlerin can suyunu kesen HES’ler… Kamu arazileri birbir inşaat firmalarına teslim edilirken bir grup gönüllü, “Mağdurlar yerine failleri ifşa edelim” diyerek bir veri tabanı ve harita hazırlamaya karar verdi. Projenin adı ‘Mülksüzleştirme Ağları’ konuldu...
İlk kez Gezi Parkı’nda buluşan grup, 3. havaalanından Yenikapı dolgusuna birçok mega projenin sicilini araştırdı ve haritaya döktü. Haritayı mulksuzlestirme.org adresinde yayına girdiği ilk iki gün 50 binin üzerinde ziyaretçi inceledi. Haritanın 200’den fazla proje içeren ilk versiyonu 13. İstanbul Bienali kapsamında Karaköy Rum İlkokulu’nun çatı katında sergileniyor.
Şimdilik elde üç harita var: Şirketler-projeler ağı, yönetim kurulu üyelerinin ortaklıklarını gösteren ağ ve devletin el koyduğu azınlık mülkleri gösteren ağ.
Yazılımını sanatçı Burak Arıkan’ın hazırladığı ‘Mülksüzleştirme Ağı’nda projeler değerlerine göre boyutlandırılmış ve birbiriyle sık ortaklık kuran şirketler yakın duruyor. Ayrıca bazı şirketler arasında ortaklık varsa bunlar ayırt edilebilir bir küme oluşturmaya başlıyorlar. Örneğin haritanın ilk taslağında TOKİ ve Emlak Konut GYO’nun Ağaoğlu ile ‘yakın ilişkisi’ kabak gibi ortada! Bunun yanında Cengiz-Kolin-Limak üçlüsünün devasa 3. havaalanı projesi etrafındaki ortaklıklar ağı da ilgi çekici. Yine haritadan okunabilecek bir detay 3. havaalanını üstlenen firmaların diğer projeleri: Taksim ‘yayalaştırma’ projesi (Kalyon), Maltepe dolgusu ve Hasankeyf’i sular altında bırakacak Ilısu Barajı (Cengiz)...
Veriler birçok kaynaktan derlendi: Meclis soru önergelerine verilen cevaplar, Ticaret Sicil Gazetesi, basında çıkan ihale haberleri… Özellikle de araştırmacılar ve gazeteciler için bir arşiv olacak şekilde tasarlanan haritalarda her bilginin kaynağı belirtildi.
Haritalar, mulksuzlestirme.org üzerinden herkes tarafından güncellenebilecek. Haritaya veri eklemek için mulksuzlestirme@gmail.com adresine mail atabilirsiniz.
13. İstanbul Bienali 20 Ekim’e kadar Galata Rum Okulu, Antrepo no 3, Salt Beyoğlu, Arter ve İMÇ’deki 5533’te görülebilir.
Burak Arıkan, sanatçı: “Bu haritaları yaparken kentsel dönüşüm ihalelerinin verildiği dev şirketlerin nasıl hep aynı şirketler olduğunu görmeye başladık. Sonra kentsel dönüşüm projelerini yapanların aynı zamanda HES projelerini de yapanlar olduğunu gördük. Problem bir bakanın damadının büyük bir holdingin CEO’su olmasından ibaret değil. Çok daha derin bir ilişkiler ağıyla karşı karşıyayız ve bunu ancak beraber çalışarak ortaya dökebiliriz.”
‘Mutlukent’ şehir blog ’unun yazarı ve Stuttgart Üniversitesi Öğretim Görevlisi Yaşar Adanalı: “Mevzu mekâna yapılan müdahale olduğu zaman, aslında liberal demokrasinin iddia ettiği gibi özerk devlet, piyasa ve medya alanları yok. İç içe geçmiş ilişkiler ve çıkarlar ağı söz konusu olan. Kamusal alanı yok sayan, kamusal yararı önemsemeyen, katılıma da son derece kapalı bir yapı ile karşı karşıyayız. Kenti ve kırsalı dönüştüren, kısaca kentsel dönüşüm lobisi diye bir ağdan bahsedebiliriz.”
Avukat Özlem Zingil:
“İstanbul Bienali kapsamında yer alacak projemizin Galata
Rum Okulu’nda sergileneceğini öğrenince ilk aklıma gelen bu okul binasının da el konulan taşınmazlardan biri olduğuydu. Gayrimüslim vakıfların yaşadıkları mülkiyet sorunlarını gündeme getirmek amacıyla Mülksüzleştirilen
Azınlıklar Haritası’nı oluşturduk.”

Haritalarda neler gözüküyor?

‘Kentsel dönüşüm’ projelerini yapan şirketlerin diğer yatırımları neler? Bu süreçte kamu ve özel şirketler arasında halkı mülksüzleştiren ne gibi ortaklıklar kuruluyor? Bu projelerin değeri ne? Bu firmalar hangi medya organlarına sahip? İnşaatlarında kaç iş kazası-cinayeti olmuş? Mega projeleri üstlenen özel şirketlerin (altyapı, inşaat, mimarlık, enerji, emlak, turizm, kültür endüstrisi) yöneticileri başka hangi kurumların yönetiminde? Azınlıkların hangi mülklerine hangi devlet kurumları el koydu? Bunlar şimdi kimlerin elinde?