Kolesterol gerçekleri

Kolesterol gerçekleri
Kolesterol gerçekleri

Uzun ömürlü süt yerine pastörize şişe süt tercih edin.

Kolesterol hakkında bildiklerimize her geçen gün bir yenisi ekleniyor. Yaşam tarzında yapılacak değişiklikler, bu sorun ile karşılaşmamızı engelliyor. Örneğin dondurmaya veda etmek, ketentohumu ile dost olmak, kolesterolden uzak durmak için bire bir
Haber: FERHAN KAYA POROY - fkaya@doganburda.com / Arşivi

Kolesterol yüksekliği, kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü. Türkiye ’de de kalp ve damar hastalıkları en yaygın rahatsızlıklardan biri. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nevrez Koylan, ülkemizde görülen kolesterol yüksekliği tipinin Avrupa ülkelerindekinden farklı olduğunu söylüyor. Batı’da kolesterol yüksekliği daha çok aileden geçiyor ve genetik özellikler taşıyorken, ülkemizde daha çok beslenme gibi dış faktörlerden kaynaklanıyor. Bu bizim için iyi haber. Batı ülkelerinde kolesterol dengeleme açısından diyetin etkisi, yüzde 10 oranındayken bizler şanslıyız; çünkü yaşam tarzımızı değiştirerek sorunu önleyebiliriz. Kolesterol ve metabolizmayı düzenlemekte en önemli etken doğal beslenme ve rafine gıdalardan uzak durmak. Uzun ömürlü olmayan pastörize şişe süt daha faydalı. Yoğurt çeşitlerinden kolesterol düşürücü, light ve probiyotik olanlar da metabolik hastalıklara karşı yaralı. Gıdaların posasının ciddi şekilde faydalı olduğu, günümüzde kanıtlanmış durumda. Posalı gıdalar tüketmek, öğünleri sık ama küçük porsiyonlarla tüketerek acıkmayı önlemek, sofradan fazla doymadan kalkmayı becerebilmek de diğer etkenler. Beslenme dışında egzersiz yapmak, stresten uzak durmak ve vücuttaki toksinlerden arınmak da sağlık odaklı yaşam biçiminin vazgeçilmez unsurları. Prof. Dr. Koylan, yapılan son araştırmalarla bazı az bilinen besinlerin kolesterol dengeleyici etkisinin kanıtlandığını anlatıyor. Bazı bildiğimiz besinleri de daha farklı tüketmeliymişiz. Kara listede sandıklarımız ise meğer o kadar zararlı değilmiş. 

Temiz havada yürüyün
Kolesterol yüksekliği sorunuyla karşılaştıktan sonra değil, karşılaşmamak için yaşam tarzını düzenlemek çok daha akıllıca olur. Yaşam tarzını düzenlemek denilince, beslenme dışında egzersiz de hayati önem taşıyor. İşte şaşırtıcı bir oran daha: Düzenli egzersiz yaparak kalp ve damar hastalıklarına yakalanma riskini yüzde 50 oranında azaltabiliyorsunuz! Kolesterol dengelemekte en ön plandaki egzersiz yürüyüş. Yürüyüş önleyici olduğu kadar tedavi edici etki de gösteren bir egzersiz. Günde 5 kilometre düzenli yürüyen bir şeker hastasının aldığı ilaç miktarını yarıya düşürmek, tümüyle ilaca bağlı olmaktan kurtarmak mümkün. Saatte 6 kilometre hızla 45 dakika yürüyebiliyorsanız, istiyorsanız yürüyüş ve jogging’i birleştirebilirsiniz. Düzenli yürüyüşün her 500 metresine 50 adım jogging ekleyebilirsiniz. Önemli olan yapılan egzersizde vücuda bol oksijen kullandırabilmek. Kas faaliyetinin artmasıyla vücuttan toksin atımı da hızlanacaktır. 

Arpa ve yulaflı müsli
Çavdar unu tüketmenin kolesterol düşürmede sanıldığı kadar etkisi yok. Ancak arpa ve yulaf oldukça faydalı. Kolesterol dengeleyici bir beslenme düzeninde içeriğinde kuru meyve barındırmayan arpalı ve yulaflı müsli, ya da yulaf lapasından hazırlanan ürünlerden tüketebilirsiniz. 

Balıkyağı kullanırken dikkat
Türkiye’de çok rastlanan bir başka sorun da kalp damar hastalıklarına yol açan vücut yağ seviyesinin yüksekliği, yani trigliserid yüksekliği. Düzenli olarak günde 2 ila 3 gram balıkyağı-omega 3 kullanarak trigliseridi dengeleyebiliriz. Ancak kilo yapıcı özelliği sebebiyle dengeli beslenmek ve öğünlerde aşırıya kaçmamak şart. 

Ete değil, dondurmaya veda
Yüksek karbonhidratlı ve fazla yağlı besleniyoruz ne yazık ki. Kısıtlanması gereken besin öğelerinin başında karbonhidratlar geliyor. Şeker ve glikoz şurubu içeren her şeyden uzak durmak gerekiyor. Beyaz un, hamur işleri, pastane ürünleri ve hazır dondurmalar da kolesterol ve metabolizmanızın düşmanları. Bu besinleri kısıtlamak, sanılanın aksine, eti kısıtlamaktan çok daha önemli. 

Kırmızı mayalı pirinçle tanışın
Son zamanlarda yapılan klinik çalışmalar, az tanınan bazı gıdaların kolesterol düşürücü özelliğe sahip olduğunu ortaya çıkardı. Bunlardan en ilginci ‘Kırmızı mayalı pirinç’. Uzakdoğu mutfağında kullanılan bu besin, ülkemizde doğal gıda ürünleri satan marketlerde kapsül olarak bulunuyor. Fiyat olarak çok ucuz olmasa da, yüzde 20 ila 25 oranında kötü kolesterol ve trigliseridin düşmesini, yüzde 15 oranında da iyi kolesterolün yükselmesini sağlıyor. Kırmızı mayalı pirinç kolesterol tedavisinin bir parçası olarak da kullanılıyor. Sağlıklı bir bünyede önleyici olarak günde 2-4 tablet kırmızı mayalı pirinç özü ekstra tüketilebilir. Türk mutfağında ne yazık ki, yerine geçecek bir ürün yok. Bizim mutfağımızdan ise beyaz pirinç ve bezelye yerine aşırıya kaçmadan kurubaklagil ve bulgur yemeklerini tercih edin. 

Ketentohumu ama nasıl?
Yapılan çalışmalar, ketenkohumunu bütün olarak tüketmenin kolesterol düşürmede daha etkin olduğunu gösteriyor. Ketentohumu yağının ise belirgin bir yararı yok. Yeni araştırmalarda, bütün ya da öğütülmüş halde tüketilen ketentohumunun, içindeki eriyebilen lifler aracılığıyla bağırsakta kolesterol dengesi için önemli olan şeker emilimini daha etkin şekilde düzene soktuğu ortaya çıktı. Ketentohumu parçalarını yoğurda karıştırarak günde 3 yemek kaşığı kadar tüketebilirsiniz. 

Hangi meyve kara listede?
Bazı meyveler kolesterol ve metabolizma dostu olarak tanımlanabilir: En önemli üçlü böğürtlen, ahududu ve çilek. Karadeniz’de karayemiş adı verilen taflan, tatlı olmayan elma ve armut cinsleri, ayva, hünnap ve muşmula da bu listeye dahil. Kara listedeki meyveler ise incir, üzüm ve hurma gibi tatlı olanlar. Karpuz da günde 1 dilim kadar az tüketilmesi gerekenler arasında. Çünkü, fazla şeker barındırıyor ve glisemik indeksi yüksek; yani kan şekerini hızla yükseltiyor. Kavun ise aşırıya kaçmadan tercih edebilirsiniz. 

Detoks için lif kapsülü
Kalp ve damar hastalıkları riskini azaltma konusunda vücuttaki toksinlerin atılması önemli bir unsur. Dışkı, idrar ve ter ile zararlı maddelerin çoğunu vücut dışına atıyoruz. Çok su içmek, sık banyo ile kese - peeling uygulaması yapmak, sauna ve buhar banyosu, kalan toksik maddeyi atmak için bire bir. Temiz havada yürüyüş de akciğer detoksu anlamına geliyor. Lavman uygulamaları bağırsağın sadece bir bölümünü temizleyebiliyor. Yani bilindiği kadar etkili değil aslında. Müshil kullanmak, bir yöntem, ancak alışkanlık yarattığından tavsiye edilmiyor. Besin takviyesi olarak tüketilebilecek eriyebilen lif kapsülleri, toksinleri vücuttan atmak için destekleyici olarak kullanılabilir.

Duygusal stresten kurtulmak
Beslenme ve egzersizin yanı sıra yapılan araştırmalar bazı kişilerde yoga, ayurveda gibi destekleyici terapilerin olumlu etki gösterdiğini söylüyor. Bu başarının sırrı, bu terapilerin duygusal stresi azaltması.
Duygusal stres, kalp, kolesterol, tansiyon, şeker ve diğer metabolizma dengesizliklerinde önemli bir faktör. Stres düzeyi yüksek olanlarda kalp damar hastalıkları riski yüzde 25 oranında artıyor.