Lütfen 'dürtme' beni!

Lütfen 'dürtme' beni!
Lütfen 'dürtme' beni!
Gerçek hayatta olur da sanalında olamaz mı? Facebook'ta, Twitter'da gezinirken insan karşısındakine daha saygılı davranamaz mı?
Haber: ELİF TÜRKÖLMEZ - elif.turkolmez@radikal.com.tr / Arşivi

Sokakta   yürürken yanınızdan geçen adamı ‘bir yerlerden tanıyor gibi’siniz diye gidip dürtmezsiniz ama Facebook ’ta o parmak gayet rahat ‘poke’lar. Komşunuzun duvarına o günkü ruh halinizi yazmaz, ‘Nerelerdesinnnn hayırsızzzzz!’ diye bir not bırakmazsınız ama aynı notu Facebook duvarına yazmaktan çekinmezsiniz. Bir arkadaşınız karşınıza geçip ‘nasılsın?’ dese cevap vermemek ne mümkün ama aynı kişi bunu demek için telefon ettiğinde o telefonu açmayabilirsiniz. Mail atar yanıtlamazsınız ve bunun hiç de ‘ayıp’ bir şey olduğunuz düşünmezsiniz. Sanal dünyanın ne kadar kaba olduğunun farkında mısınız?

En kabalar Facebook’ta
Amerika’nın ‘cool’ bloglarından ‘Stuff Hipsters Hate’in yazarları Brenna Ehrlich ve Andrea Bartz nezaket kurallarının sanal dünyada işlemediğini görünce durumdan hareketle bir makale kaleme aldı. Makaleyi çok beğenen CNN de okurlarıyla paylaşıp, “Bu iki alaycı zihnin zeka ve ne yazık ki gerçeklerle dolu makalesini kaçırmayın” dedi. İşte sanal dünyanın adabı muaşeret kuralları:
*Sosyal paylaşım sitelerini ruh halinizi açıklamak, içinizi boşaltmak için kullanmamaya özen gösterin. Ruh haliniz sizin özel alanınız, onu koruyun ve ‘kamuoyuyla’ paylaşmayın.
*Arkadaşınıza bir not iletmek istediğinizde Facebook duvarını değil, özel mesajlaşma alanını kullanın. Sadece ikiniz ilgilendiren özel mesajınızı herkes görmesin.
*Arkadaşınız en sevdiği müzisyenin öldüğünü duyuruyor ve siz onu beğeniyorsunuz. Neyi beğeniyorsunuz? Müzisyeni mi, müzisyenin ölümünü mü yoksa arkadaşınızın müzisyene övgü düzen cümlelerini mi? Bir şeyi beğenirken dikkatli davranmak, yukarı bakan başparmağı her şeye göstermemek gerekiyor.
*Yakın olmadığınız bir arkadaşınızın doğumgününde Facebook duvarına
doğumgünü mesajı yazmayın. Yakın bir arkadaşınız değilse sanal dünyadan hiç bir ileti göndermeyin. Zira doğumgününü aslında hatırlamadığınız, uyarı panosu sayesinde haberdar olduğunuz çok belli oluyor. 
*Telefonunuza cevap veremediyseniz, sizi arayan kişiyi geri arayın. Görmedim, duymadım, unuttum büyük kabalık!
*Sosyal paylaşım sitelerinde en mahrem hallerinizi paylaşmayın. Twitter ’ın en çok takip edilen çifti Demi Moore Ashton Kutcher, duştan, yataktan, ‘bildirmekte’ ısrar edince takipçilerinin sayısı bir hayli azaldı.
*Sanal hayatta kavga kadar insanı çirkefleştiren bir şey varsa o da gerçek hayatta kavgadır herhalde. Twitter’da, Facebook’ta, Friendfeed’de laf yetiştirmeyin, ayar vermeyin, küfür etmeyin. Bir ‘nick’in ardına gizlenip şiddet kusmayın.
ABD’de yapılan bir araştırma, sanal alemde gerçek ismiyle varolanların, ‘nickname’le dolananlardan daha kibar ve sakin olduğunu göstermişti. Küfür etmek, bağırmak, şiddet ve nefret söyleminin ekmeğine yağ sürmek isteyenlerse bir kaç takma isim birden alıyor.

Herkes kendi duvarına...
*Toplu mail gönderirken kişilerin mail adreslerini gizlemeyi unutmayın. Listedekiler diğerinin elektronik posta adresini görmesin, mahrem önemli.
*Toplu mail’e, toplu cevap vermeyin. Sadece gönderen kişiyi yanıtlayın. Tersi büyük günahlardan!
*Facebook’ta sizin kullandığınız uygulamaları kullanmayan kişilere o uygulamayla ilgili paylaşım göndermeyin. Farmville oynamayan birine ‘İneğimi sağar mısın?’ demek ne demek?
*’Bu maili iki gün içinde 10 kişiye gönderirsen dileğin gerçekleşecek’ minvalli mailler göndermeyin, yemiyoruz. Dileklerimizi bir kâğıda yazıp Hıdırellez’de ağaçlara bağlıyoruz, kimseyi rahatsız etmiyoruz.
kSosyal paylaşım sitelerinde ünlü kişilerin adına hesap açmak sadece kabalık değil hukuki açıdan da tehlikeli.
 Yapmayın!
*Facebook’ta başkasının ‘duvarında’ sohbet etmeyin, illa edecekseniz kendi duvar dibinizde edin. 

İlk beş günah!
1 Geçen gece ayaküstü tanıştırıldığınız bir kişiye ertesi sabah hiç bir mesaj eklemeden, kendinizi tanıtmadan arkadaşlık teklifi göndermeyin. Kim olduğunuzu hatırlamıyor bile olabilir.
2  Fotoğraf albümlerinizdeki kişileri kendilerine sormadan isimlendirmeyin. Zira Facebook’ta insanları en çok çıldırtan meselelerden biri de habersizce ‘tag’lenmek. “Ben bu gece dışarı çıkmayacağım” deyip sevgilisini atlatan ertesi gün de bir arkadaşının Facebook albümünde beliriverince, ‘bunu hesaba katmamıştım’ diye
kara kara düşünen insan sayısı bir hayli fazla. Sadece birini atlatmak da değil mesele, bu bir tercih: Sanal dünyada yüzünü göstermek istemeyen insanlar var.
3 Twitter’da arkadaşlarınızla sohbet etmeyin. Twitter’ın kullanım amacı ol değil! Sizi takip edenler, arkadaşınıza ‘evet’, ‘olabilir’ yazdığınızı görmek için etmiyor.
4 Resmi ilişki içinde olduğunuz, sizli bizli konuştuğunuz bir insanla sanal alemde de resmiyeti koruyun. İş yerindeki ‘merhaba merhaba’ Facebook’ta ‘naber?’e dönüşmesin.
5 Arkadaşlarınıza kendi blogunuzu, grubunuzu, internet sitenizi ‘beğensinler’ diye teklif göndermeyin, reddedene baskı yapmayın.