Onun şöhretini kimse yakalayamadı

Onun şöhretini kimse yakalayamadı
Onun şöhretini kimse yakalayamadı
Hollywood rüyasını 1940'larda gerçekleştiren, Amerikan sinemasının ilk Türk jönü Turhan Bey hayatını kaybetti
Haber: Alpbuğra Bahadır Gültekin - bahadir.gultekin@radikal.com.tr / Arşivi

Hollywood’un 1940’lı yıllardaki ünlü jönlerinden Turhan Bey, Avusturya’nın başkenti Viyana’da hayatını kaybetti. Bey’in yakın arkadaşı Maria Ruiter, 90 yaşındaki aktörün 30 Eylül’de öldüğünü, uzun süredir mücadele ettiği parkinson hastalığına yenik düştüğünü açıkladı. 

Babası da ‘Jön’dü 

Sinema dünyasında şöhret basamaklarını hızla tırmanan Turhan Bey’in hikâyesi ise bir hayli ilginç. Birinci Dünya Savaşı sırasında tek kolunu kaybeden Turhan Bey’in Jön Türk babası Sultanzade Lütfullah Bey, diplomatlık görevini sürdürdüğü Avusturya’ya yerleşmiş, burada Çekoslovakyalı Musevi bir kadınla evlenmişti. 1922 yılında Viyana’da dünyaya gelen Turhan Bey (asıl adıyla Turhan Gilbert Selahattin Sahultavy), yaşamını bu kentte sürdürürken, Nazilerin Avusturya’yı işgal etmesi sonucu ABD ’ye kaçmak zorunda kaldı.
Amcası vasıtasıyla Albert Einstein ile tanışan ve ünlü bilim adamıyla dostane ilişkilerini bir süre devam ettiren Turhan Bey, gittiği Los Angeles kentindeki Ben Bard’s Drama ve Sanat Okulu’na kaydoldu. Eğitimini sürdürürken bir yandan da Pasadena’daki tiyatrolarda boy gösteren oyuncunun hayatı, Warner Bros. yapımcılarının kendisini keşfetmesiyle değişecekti.
İlk filmini 1941’de çeviren ve bu süre zarfında romantik Hollywood fantezilerinin aranan oyuncuları arasında yer alan Turhan Bey, özellikle Maria Montez ile birlikte oynadığı egzotik roller sayesinde ‘Türk Lokumu’ lakabını edinmişti. Rol aldığı filmler arasında ‘Ali Baba ve Kırk Haramiler’, ‘Arap Geceleri’, ‘Beyaz Yabani’ gibi yapımlar bulunan oyuncu 1953’te sinema kariyerine nokta koydu ama 90’lı yıllardan başlayarak çok sayıda televizyon dizisinde rol almaya devam etti. Yer aldığı son proje ise ‘Babylon 5’ dizisi olan oyuncu, doğduğu kent Viyana’ya geri döndü ve hayatını burada kaybetti.
Turhan Bey’in ölmeden önce fotoğrafçılıkla uğraştığı, bir yandan da Salzburg Kukla Tiyatrosu’nda oyun yönettiği biliniyordu.


Onunla iftihar ederdik

Atilla Dorsay: Turhan Bey, çocukluğumu etkileyen oyunculardan biriydi. 1940’larda Universal şirketinin, başrolünde Maria Montez adlı çok güzel bir kadın yıldızın oynadığı
renkli ve egzotik serüven filmleri olurdu. Ve erkek oyuncular arasında da genelde Turhan Bey bulunurdu. Bey adı onun Türk olduğuna, Hollywood’u olduğu kadar bizi de inandırmıştı. Daha sonraları siyah beyaz ve daha ciddi filmlerde de oynadı. Bunların arasında ünlü kadın yazar Pearl Buck’ın ‘Sarı Esirler’ romanının filmi de vardı. Ama kariyeri çok uzun sürmedi. O dönemi yaşayanlar için Turhan Bey hoş bir anıdır.

Onun şöhretini kimse yakalayamadı

Agâh Özgüç: Turhan Bey ilk Türk oyuncusu olarak Hollywood’da şöhrete ulaşan kişilerdendir. Daha sonra kısa dönemli olarak pek çok oyuncu gitti ama onun yakaladığı şöhrete ulaşamadı. Kendisinin daha çok fantastik ve gizemli rolleri dikkat çekmiştir. Arap ülkelerinin masalsı efsanelerinde aldığı roller ve bu sinemanın tipik bir oyuncusu olarak akıllara kazanmıştır.