Soldan sağa, yukarıdan aşağıya

Bulmaca kimileri için bir gazetenin satın alınma sebebi, kimileri için de yüzlerce kareden oluşan bir karmaşa.
Haber: MELİS DANİŞMEND / Arşivi

Bulmaca kimileri için bir gazetenin satın alınma sebebi, kimileri için de yüzlerce kareden oluşan bir karmaşa. Kalem elinizde, kelimeleri bulmaya çalışırken hiç aklınıza gelir mi; bütün kelimeleri anlamlı bir şekilde, alt alta, yan yana dizen kimdir ve bu karmaşık işin üstesinden nasıl gelmiştir?
İşte yıllardır Radikal, Milliyet, Posta ve Fanatik'in bulmacalarını hazırlayan 35 yaşındaki Nedret Erdoğdu, bulmacanın perde arkasındaki isimlerden biri. Merakı eskilere dayansa da, tam anlamıyla liseden beri bulmaca hazırlıyor. Önce çözerek başlamış, daha sonra ise Bulmaca dergisine girmiş. Erdoğdu'nun bulmacaları üniversite sıralarında 'sınav' niyetine de çözülmüş. Nasıl mı? Sınıf arkadaşları için, yayımlanmış
bulmacalarından 1 saatlik 'bulmaca yarışmaları' düzenlemiş Erdoğdu. Hatta birinci olanları kitapla ödüllendirecek kadar da profesyonelce yapmış bu işi (Bu sınavlardan gazetede de yapmak istiyor, duyurulur). Her türlüsünü hazırlamasına rağmen, favorisi kare bulmaca. "Kare bulmacayla başladım, her zaman tercih ederim," diyor.
İki yöntem var
Peki bulmaca nasıl hazırlanıyor?
"Normalde iki yöntem uygulanabilir. Birincisi soldan sağa ve yukarıdan aşağı kelimeleri seçerek yapabilirsiniz. İkincisi ise bir ya da birkaç kelimeyi içeri yerleştirip devam edebilirsiniz. Ama normal hazırlık soldan sağa bir, yukarıdan aşağı birdir. Konulu hazırlamak istiyorsanız, birkaç kelimeyi iç bölümlere serpiştirerek yapmak gerekir," diye kolayca sıralıyor yöntemleri Erdoğdu, çoğumuz tamamlamayı bile başaramazken.
Çözen biri hazırlayabilir
Bir bulmacanın hazırlanış süresi, büyüklüğüne
göre değişiyor. Erdoğdu kelimelerin çok büyük bir bölümünü kendi bildiklerinden seçiyor. Hiç bilmediği kelimeler içinse sözlüklere, ansiklopedilere bakıyor. Sorular sözlük ve ansiklopedilerdeki tanımlara çok benzer oluyor. "Çünkü onları referans olarak kabul ediyoruz ve çözen kişinin de onlardan yararlanıp bulabilmesini amaçlıyoruz," diyor. "Sizin bulmacalarınızı çok mu zor buluyorlar?" sorusuna yanıtı: "Radikal'de belli bir zorluk derecesi olduğu doğru ama öyle gerekiyor. Daha da zor olabilir ama bilerek o zorluk derecesini çok yüksek tutmamaya çalışıyorum."
Biz sorularımızı bir kenara koyarsak, başkalarının ona en çok sorduğu soru nedir?:
"Bulmacayı nasıl hazırlıyorsunuz?" Demek ki çok da yabancısı değil! "Sanki çok zor ya da özel bir şeymiş gibi gözüküyor ama tam öyle değil," diyor Erdoğdu. "Bulmaca çözen kişilerin çok büyük bir bölümü hazırlayabiliyor da aynı zamanda ama tabii biraz amatör kalabiliyor. İçlerinden başarılı örnekler de çıkıyor."
Nedret Erdoğdu eskiden diğer bulmacaları daha çok çözüyormuş. Şimdi çözmüyor ama takip ediyor. Çok büyük bir bölümü de kolay geliyormuş. Ama "En zoru benim hazırladıklarım," diye de bir iddiası yok.
"Daha zoru var, yapılabilir de. Gazeteler kendi ölçüleri içinde vermeye çalışıyorlar." Bir isim vermek gerekirse? "Bu işe başlarken,
birçok kişi gibi, Cumhuriyet gazetesini çok iyi takip ediyordum. Oradaki bulmacaları zor olarak kabul ediyorduk, hala da öyle."