Yalnızca Doğu ve Batı değil

Yalnızca Doğu ve Batı değil
Yalnızca Doğu ve Batı değil

1+8 , 7 Nisan a kadar SALT Galata da.

Cynthia Madansky ve Angelika Brudniak, SALT Galata'daki video enstalasyonları '1+8'de sınır kavramına zihin açıcı bir perspektif getiriyor.
Haber: ERMAN ATA UNCU / Arşivi

“Neden böyle bir proje ve neden Türkiye ?” sorusuna Cynthia Madansky’nin cevabı, aslında SALT’taki ‘1+8’ enstalasyonunun en cazip özelliklerinden birini de ele veriyor. Madansky, bu projeyle Türkiye’nin Doğu ve Batı’yı birleştirdiğine yönelik klişenin daha farklı bir boyutunu gördüklerini söylüyor: “Sadece Doğu Batı değil mesele, örneğin eski Sovyet cumhuriyetleriyle de komşu Türkiye”.
Cynthia Madansky ve Angelika Brudniak’ın 10 aylık bir araştırma sonunda iki yılda tamamladıkları ‘1+8’, Türkiye’nin sınır kapılarından sekiz ekranlı bir video enstalasyonu. İkili, Türkiye’nin Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, Irak, İran, Nahçıvan, Suriye ve Yunanistan sınırlarına gidip sınırın iki tarafındaki köylerden insanlarla konuşmuş. Her köyde aşağı yukarı 30 kişiyle röportaj yapmış. Röportaj yaptıklarından tek istekleri ise hayatlarına ve yaşadıkları yere dair bir şeyler anlatmaları... Dil engeli bu sefer işe yaramış. Çünkü projelerinde çevirmen kullanmayan sanatçılar, söz konusu soruların gittikleri ülke dilinde ya nasıl söylendiğini ezberlemişler ya da soruların yazılı olduğu küçük bir kâğıt hazırlamışlar. Karşılarında aynı dili konuşmadıkları insanları bulan sınır sakinleri de hiç sakınmadan anlatmış: Muhacir dedesinin hikâyesini anlatanlar, Gürcü kadınlarının giyimleri ve güzellikleriyle kendilerini nasıl belli ettiğinden dem vuran Hopalı genç kadın , zamanında fes giyen dedesiyle övünen Marko Tanorvo’lu yaşlı kadın, geçim derdinden bahsedenler, “devletin bu işe bir çözüm” bulmasını isteyenler sekiz ekrandan yakalayabildiklerimizden bazıları. Ortak noktası fakirlik olan bu bölgelerde politik yönü daha ağır basan Suriye sınırı ve Nusaybin gibi yerler de kendini belli ediyor. Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Madensky ve Brudniak, organik röportaj tekniklerinin onları hiç hesaplamadıkları yerlere de götürdüklerini söylüyor, “sınır ötesine gelin veren aileler gibi”.
‘1+8’in ilk hali, aslında daha önce İstanbul Film Festivali’nde de gösterilen 131 dakikalık bir belgesel. Ancak tabii ki elde bir belgeselin sınırlarını kat kat aşacak bir kayıt var. Ve sınırlar arasında mekik dokunan bu enstalasyon hali de projeye daha uygun. Yan ekranda ailesinin salonunda folklorik bir dans gösterisi sergileyen bir kız çocuğu varken, diğer ekranda sınır kasabasında kalmanın anlamsızlığını anlatan bir genci dinleyebiliyorsunuz. Özel bir algoritmayla sergi mekânında hangi sesin daha çok yükseleceği ve izleyicinin hangi ekrana gideceği de önceden belirsiz bir rota izliyor. Sınırları bildik sınır kavramlarının ötesine taşıyan proje SALT Galata’da.