1860-1923

1860-1923
1860-1923
'Yeni Türk Edebiyatı Metinleri' her edebiyatseverin kitaplığında mutlaka bulunması gereken bir antoloji. Kerman'la Enginün çok önemli metinleri seçmişler. Pek çoğundan habersiz olduğumuz metinleri
Haber: SELİM İLERİ / Arşivi

Birden 1970’lerin ikinci yarısı; bol bol Virginia Woolf, Conrad, Edip Cansever, Halikarnas Balıkçısı okuyorum, ‘Her Gece Bodrum’u yazıyorum. O güne dek İstanbul yazıp çizdiklerimin tek odağı. Şimdi birdenbire Akdeniz, Ege, eski Bodrum’un harikulâde deniz fenerleri.
Ama dünkü edebiyatımızı okuma ve didikleme tutkum bütün ağırlığıyla sürüyor; gelgelelim metinlere bir türlü ulaşamıyorum. Edebiyat tarihlerinde adlarına rastladığım şairler, yazarlar handiyse, sırra kadem basmış.
‘Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi’nin birinci cildi tam o günlerde yayımlandı. Mehmet Kaplan’ın, İnci Enginün’ün, Birol Emil ve Zeynep Kerman’ın hazırladığı bir antoloji üniversite yayını. Üniversite yayını olması sebebiyle ancak bir-iki kitabevinde bulunuyor. İkinci cildi üç-dört yıl sonra çıkabilecek.
Beş ciltten sonra arkası gelmedi ‘Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi’nin. Zeynep Kerman, “Ne yazık ki bu antoloji tamamlanamadı. Servet-i Fünun kapılarında yarım kaldı” diyor. Çok üzülmüştüm. Ne zırvalıklar ‘ kitap ’ diye rağbet görürken, böylesi önemli bir çalışma kim bilir hangi sebeplerle durakalmıştı...
Kurulduğu günden bu yana ‘ülkü’sünü korumuş, çizgisini sürdürmekte ısrarlı, değerli Dergah Yayınları geçen ay bize yepyeni bir antoloji armağan etti: ‘Yeni Türk Edebiyatı Metinleri’. Dünkü edebiyatımızı Enginün’le Kerman hazırlamışlar. Hazırlamışlar diyorum, ama o uzun çalışma evresinin tanığıyım.
İlk ciltte şiir, ikinci ciltte hikâye, üçüncüde nesir ve son ciltte eser tanıtmalar, önsözler, 1860’tan 1923’e yenileşme edebiyatımızın nasıl müthiş bir birikim olduğu gözler önüne seriliyor. Hep, bugünün gelgeç yazısına çizisine ‘yönlendirilmiş’ okurlara özellikle salık veririm.
Hemen eklemek istediğim bir ‘mesele’ var: Antoloji hazırlamak ülkemizde gitgide imkânsızlaşıyor. Seçiciler, bin bir çabayla metinleri seçmekle kalmıyorlar; hem seçiciler, hem yayınevi bir de ‘izin’ peşinde koşuyor. Yaşayan şairler, yazarlar için bu koşuşturma bir kerte kolay. Ama ölmüş edebiyat adamlarının varislerine ulaşmak, korkunç bir çaba.
Hikâye mi, şiir mi derken, hikâye cildinden başladım. Zeynep Kerman’ın özlü önsözünü okudum. Trajik çaba bir kez daha karşıma çıktı: “... telif hakkını elinde bulunduran yayınevinin sınırlı izni dolayısıyla...” İşte bir sınır daha.
Sonra sürüp gidiyor kaygı verici durum: Filanın falanın varislerine ulaşılamamış. Yasa, izni gerekli görüyor, ama varislere nasıl ulaşılacağını ya da ulaşılamadığında ne yapılacağını belirtmiyor. Engünün’le Kerman da, ister istemez, antolojilerine seçemedikleri öyküleri özetlemişler, özetlemek zorunda kalmışlar.
Yayınevlerinin sınırlı izni, ulaşılamamış varisler derken, bir de üçüncü köstek: “Ancak varislerinin izin vermemesi dolayısıyla bu hikâyeleri derlememizden çıkarmak zorunda kaldık.”
İzin vermeyen varisler, F. Celalettin’in varisleri. Çok şaşırdım. F. Celalettin çok değerli bir hikâyecimizdir. (Aynı zamanda ruh hekimi. Fikret Mualla’nın sancılı İstanbul yaşamında, ressama büyük yakınlık göstermiş...) Etkileyici öyküler yazarı F. Celalettin’i genç kuşaklar hiç tanımıyorlar. Ben yaştakilerden bile hatırlayan, okuyan az.
Öyleyken, nasıl yaşayacak, anımsanacak F. Celalettin’in öyküleri?..
Bu tatsız meseleyi, eldeki yasa onarılmadıkça, besbelli daha çok ‘tadacağız’...
‘Yeni Türk Edebiyatı Metinleri’ her edebiyatseverin kitaplığında mutlaka bulunması gereken bir antoloji. Sadece dördüncü ciltteki eser tanıtmalar, bazı önsözler, yeniliğe yol alan edebiyatımızın nelerle boğuşmuş olduğunu belgeliyor. Kerman’la Enginün çok önemli metinleri seçmişler. Pek çoğundan habersiz olduğumuz metinleri. Bu antoloji olmasa belki de hep habersiz kalacaktık.
Aziz dostlarım İnci Enginün’e ve Zeynep Kerman’a şükran borcu duyarak noktalıyorum.

Gündeş öneriler:
Uzun Yolda Bir Mola, Ayşegül Yüksek, Cumhuriyet Kitapları, 2011. (Tiyatromuzun son koruyucularından Ayşegül Yüksel’in değerli incelemeleri.)


    ETİKETLER:

    Akdeniz

    ,

    İstanbul

    ,

    Ege

    ,

    Bodrum

    ,

    kitap

    ,

    Edebiyat

    ,

    Armağan

    ,

    Gece

    ,

    Şiir

    ,

    ruh

    ,

    genç