Dünyanın en eski sorusunun peşinde

Burak Eldem, yeni kitabı 'Kozmik Okyanus'ta evrenin oluşumu ve yaşamın başlangıcına dair sorulara insanlık tarihi boyunca verilen yanıtları analiz ediyor
Haber: Metİn Under - metinunder@gmail.com / Arşivi

Tıpkı binlerce yıl önce kurulan ilk uygarlıklardaki gökyüzü gözlemcileri gibi. O zamandan bu yana varoluşuyla ilgili temel sorularına yanıt aramaktan hiç vazgeçmedi insanoğlu. Ve her yanıtın getirdiği daha karmaşık problemlerle yüzleşerek din, bilim ve felsefe üçgeninde büyük, şaşırtıcı ve bitmeyen bir maceraya imza attı. Türkiye ’de bu maceranın izini süren ender araştırmacılardan biri de Burak Eldem. Pek çoğumuz, onu 2003 yılında çıkan ‘2012: Marduk’la Randevu’ kitabından tanıyoruz. Yazıldığı dönem çok ses getiren ama aynı zamanda medyanın yanıltıcı yorumlarıyla yazarını hiç de hakketmediği şekilde ‘gelecek kâhini” konumuna sürükleyen bu özel alternatif tarih çalışması, yazarın ‘Saklı Tarih’ adını verdiği serinin ilk kitabıydı. Eldem, ‘Marduk’la Randevu’da dünyanın geçmişte yaşadığı doğal değişimlerin gelecek üzerindeki etkilerini, çok kapsamlı bir yabancı literatür taramasıyla ve antik uygarlıkların çarpıcı bulgularını yorumlayarak araştırıyordu. Serinin ikinci kitabı olan “Fraternis: Kayıp Kitaplar, Gizli Kardeşlik” ise anaerkil toplumdan ataerkil topluma dönüşüm sürecinde, egemen güçlerden gelen her türlü tehdit ve tehlikeye rağmen kadim bilgileri saklayıp sonraki nesillere aktaran insanların öyküsüydü. Serinin son kitabı ‘Kozmik Okyanus’ ise evrenin oluşumu ve yaşamın başlangıcına dair sorulara insanlık tarihi boyunca verilen yanıtları analiz ediyor.
Evren, yaşam ve uygarlık olarak üç ana bölüme ayırmış Eldem kitabını. İlk bölümde, hepsi yaklaşık M.Ö. 4. binyılın sonlarında tarih sahnesine çıkan Asya, Ortadoğu ve Afrika’nın bu köklü uygarlıklarının evrenin yaratılışına dair getirdikleri açıklamaları ayrı ayrı inceleyerek ortak noktalarını tespit ediyor. Ardından sonraki tarihlerde gelen İbrahimî dinlerin (Judaizm, Hristiyanlık ve İslam) ilk kutsal kitabı Tekvin’deki yaratılış felsefesiyle karşılaştırıyor. Böylece, döngüsel, dişil karakterli evren modelinin yerini çizgisel, mutlak hiçlikten yaratılan ve ilahi bir iradenin kararıyla var olmuş bir evren modeline bırakışını izliyoruz. Sonrasıysa, ataerkil yapının ve organize dinlerin hakimiyeti altına girişle, yüzlerce yıl süren özgür düşünce üzerindeki baskı dönemi. 

Çok şey bilen kadim uygarlıklar
Eldem, ele aldığı dönemin insanlarının ulaştığı evreni kavrayış gücünü modern dünyanın fazla küçümsediğini iddia ediyor. Sözgelimi, kozmolojiye haddinden fazla kafayı takmış dönemin Mısırlı tapınak rahiplerinin yıldızların değişen konumlarını gözleyerek ya da ay tutulması sırasında dünyanın ay üzerine düşen gölgesine bakarak yeryüzünün yuvarlak olduğunu anlamamış olabileceklerine pek ihtimal vermiyor. Hatta, geçmiş gözlem kayıtlarının analizini yaparak yeryüzünün ekseninde gerçekleşen yalpalama hareketinin dahi farkında olduklarını savunuyor. Bu uygarlıkların basit gözlemlerden yola çıkarak temel ilkelere varabilme yetilerine sahip oluşunu ise temel bir kritere bağlıyor: “Mutlak ve değişmez bir varsayıma yaslanan dogmaların başlangıca ilişkin merakın önüne katı setler çekmediği, farklı kültlerin birbirini yasaklamak yerine anlamayı seçtiği koşullar altında var olan özgür düşünce eğilimine.”
İkinci bölümde, yeryüzünde yaşamın başlangıcına dair kadim uygarlıkların mitleri ile tek tanrılı dinlerin kutsal kitaplarının açıklamaları arasındaki benzerlik ve farkları ele alıyor. Yaratılış ve evrim teorilerinin çarpışmasından, bilimsel açıklamaların dini kurumların baskısı altındaki ilerleyişine geçiyor. Son bölümdeyse Atlantis, Mu ve Lemuria gibi batık kıta efsanelerinin tarihsel gelişimini inceleyen Eldem, bu tür efsanelere prim vermiyor. Önerisi ise “Yitik uygarlık izlerini sürmek için mitlere karışıp sulara gömüldüğü rivayet edilen düşsel adaların peşinde koşmak yerine geçmişin izlerini Anadolu ’da, Göbeklitepe’de sürmek.” Özellikle bu bölüm, muhafazakâr tarih anlayışıyla sıkı bir hesaplaşma.

KOZMİK OKYANUS
Burak Eldem
İnkılâp Kitabevi
2011, 416 sayfa, 20 TL.