Duvarın ardındaki Arap dünyası

Duvarın ardındaki Arap dünyası
Duvarın ardındaki Arap dünyası
Arap dünyası sokaklara döküldü. Yılların baskıcı rejimleri birer birer devrilecek gibi görünüyor. Bu ülkelerin yakın dönem siyasi tarihini, muhalif hareketlerini ve edebiyatını tanımak için küçük bir kılavuz hazırladık

Arap dünyasının yakın siyasi tarihine bakan kitaplar çoğunlukla askeri, otokratik rejimleri ve ona muhalif İslamcı hareketleri anlatıyor

Cezayir Bağımsızlık Savaşının Anatomisi
Frantz Fanon, Pınar Yayınları
Frantz Fanon, Batı kolonyalizmine karşı önemli başkaldırılardan biri olan Cezayir bağımsızlık savaşını anlatıyor. Bir milyona yakın insanın ölümüyle sonuçlanan hareket, Fransa siyasetini de etkilemişti. Kitap , bağımsızlık mücadelesini yürüten FLN hareketi, liderleri, halkı nasıl da organize ettikleri sömürgeciliğe karşı nasıl ayaklandırdıkları ve bağımsızlık sürecini ele alıyor.

Mısır’ın Sömürgeleştirilmesi
Timothy Mitchell, İletişim Yayınevi
Timothy Mitchell’ın sosyal bilimler alanında büyük ilgi görmüş kitabı, siyaset teorisine de katkıda bulunan bir çalışma. Avrupa ’nın 19. yüzyıl Mısır’ı üzerindeki kolonyal nüfuzunu incelerken Michel Foucault, Jacques Derrida ve Martin Heidegger’e de başvuruyor. Mitchell Mısır’ın sömürgeleştirilmesi üzerinden modern iktidar ve bilgi biçimlerinin kullandıkları yöntemleri ve dayandıkları metafiziği inceliyor. Mesela sıradan Mısırlıların hayatını düzenlemeye ve okunur kılmaya çalışan, tarımsal üretimin kontrolü, askeri reform, zorunlu eğitim, hijyen ve kamu sağlığına yönelik uygulamalar, model köyler ve şehir planlama çalışmaları, Foucault’nun bize gösterdiği disiplinci iktidar kavrayışına dayanıyor.

Ortadoğu ’da İdeolojik Bunalım: Suriye Baas Partisi ve İdeolojisi
Sabahattin Şen, Birey Yayıncılık
Baas’ın fikir babası Mişel Eflak, 1940’lı yılların başında mutsuz bir bilinç eşliğinde Arap dünyasına baktığında, bu ulusun bir “Diriliş”e ihtiyacı olduğuna kanaat getiriyordu. Eflak’a göre, “Diriliş”, bir toplumsal rönesans ve Arap birliğinin kurulması sonucu sağlanabilirdi. Bunu sağlayacak bir araç olarak gerekli olan ideoloji ise Arap ulusunun kendi koşullarından hareketle özgün bir ideoloji olmalıydı. Batı dışı coğrafyada bulunan ve gelişme sorununu çözmeye çalışan birçok toplumda olduğu gibi Suriye’de de ortaya çıkan sonuç, melez bir ideoloji oldu. Bütün Arap dünyasında etkili olan Baas Partisi ve onun modernleşmeci ideolojisini, neden olduğu komplikasyonlarla birlikte ele alan eleştirel bir bakış.

Arap Dünyasında Köktencilik Devrimci İslam
R. H. Dökmeciyan, İlke Yayıncılık
Amerika kaynaklı olan inceleme, halkı Müslüman olan ülkeler ve İslamî hareketleri ele alıyor. Ortadoğu’daki İslamî hareketleri, mücadelelerini, ortak özellikleri ve farklılıklarını, bu hareketlerin devlet içinde taşıdığı anlamı, devletlerin İslamî hareketlere karşı tavrını ve bu hareketlerin gelecekteki muhtemel durumları kitabın bölümlerini oluşturuyor.

Suriye’de İktidar Mücadelesi
Nikolaos van Dam, İletişim Yayınevi
Yıllarca ülkesini Ortadoğu başkentlerinde temsil eden Hollandalı büyükelçi, öğretim üyesi ve yazar Nikolaos van Dam bu kitabında, modern Suriye’de siyaset ve toplumun ayrıntılı bir panoramasını verirken, bağımsızlığın kazanılmasından bu yana en uzun süre iktidarda kalmayı başaran Hafız Esad rejiminin bu ‘başarısı’nın altında yatan nedenleri de gün ışığına çıkarıyor. Mezhep, aşiret ve bölgeye özgü bağların iktidar mücadelesinde oynadığı rol... 1963’ten günümüze Baas Partisi... Asker ve sivil iktidar kadrolarında yaşanan gelişmeler... Sünni muhalefet hareketi... 1980’lerden 90’lara, yaşanan siyasi gelişmeler... Son olaylar karşısında sakin kalmayı başaran, bunu zamanında değişimi başlatmış olmasıyla açıklana Suriye’yi çok iyi anlatan bir kitap. Ne yazık ki baskısı tükenmiş, kütüphanelere bakmak gerek….

Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi
(Osmanlı İmparatorluğu’nun Sonundan El Kaide’ye)
Hamit Bozarslan, İletişim Yayınevi
Filistin meselesinin merkezinde olduğu, Osmanlı sonrası dengelerle şekillenmiş, Ortadoğu’nun bol savaşlı ve kanlı tarihi. Bu büyük Ortadoğu tarihi anlatısı içinde Mısır, Cezayir gibi ülkelerin nasıl yer aldıklarını, bu tarihin şekillenmesine nasıl etki ettiklerini görebilmek için iyi bir çalışma. Kitap, özellikle İran ve Arap dünyasındaki modernleşmeci teşebbüsler, baskıcı rejimler ve devrimci, İslamcı hareketlere de değindiği için iyi bir seçenek.