Giacometti'yi beklerken

Giacometti'yi beklerken
Giacometti'yi beklerken
Tahar Ben Jelloun, Beckett ve Genet'ye 'Tanca'da bir çay' içirirken bizi Fas'ın bu liman şehrinde yazarların kişisel dünyalarına yolculuğa çıkarıyor
Haber: BERİL AKYÜREK / Arşivi

Kitabı elime aldığımda, adı garip geldi kuşkusuz. Goncourt ödüllü yazar Tahar Ben Jelloun, ‘Beckett ve Genet, Tanca’da Bir Çay’ başlığı altında kitabının ana kahramanlarını, mekanı ve olayı güzelce derleyip toparlamış aslında, hatta yazarın Tanca’ya ve kadim dostu Jean Genet’ye olan sevgisi de bilinen bir gerçek fakat ben yine de Beckett ve Genet’yi Tanca’da birlikte çay içerlerken gözümün önüne getiremedim ilk önce. Fakat bu tuhaf birliktelik, adı geçen birbirinden ‘tuhaf’ iki yazarın hayatlarını ve eserlerini düşününce bende ciddi bir merak uyandırdı. Kitaba şöyle bir göz gezdirdiğimde ise, ki kitabın teatral düzlemde yazılmış olması bunu oldukça kolaylaştırdı, tanıdık birkaç isim daha çıktı karşıma: Genet’nin portresi ve Beckett’in ‘Godot’yu Beklerken’inin en önemli dekoru olan söğüt ağacı heykelinin yaratıcısı, ayrıca Genet’nin son eseri olan ‘Giacometti’nin Atölyesi’nin kahramanı heykeltıraş ve ressam Alberto Giacometti ve ‘Godot’yu Beklerken’in unutulmaz kahramanları Vladimir ve Estragon.
Karşılaşma, Fas’ın Tanca şehrindeki meşhur Hafa Kahvesi’nde geçiyor. Naneli çayın üstünde sürekli gezinen bir sineğin yarattığı rahatsızlığa ve çarpuk çurpuk iskemlelerinin konforsuzluğuna rağmen gençlerin, aşıkların, turistlerin ve entelektüellerin müdavimi olduğu, Cebelitarık Boğazı’na bakan bu kahve, belki de tarihinin en ‘absürd’ buluşmasına sahne oluyor. Ne de olsa çocukluğundan beri adı sayısız hırsızlığa karışmış, kadın tacirliği yapmış, sahte pasaportla onlarca ülke dolaşmış, suçla beslenen bir yazardan ve yaşamın anlamsızlığını, zıtlıklarını, kısacası ‘saçma’yı en ‘saçma’ anlatan, var olmayan kahramanı ‘Godot’ ile varoluş üzerine düşündüren bir dehadan bahsediyoruz. 

Genet ve Beckett atışırsa...
Kitapta Genet ve Beckett arasındaki atışmalar aracılığıyla yazarlar hakkında A’dan Z’ye bilgi sahibi olabiliyorsunuz. Birkaç çarpıcı örnek vermek gerekirse, Beckett’in Nobel ödülünü almaya gitmeyip de parasını nasıl ‘cukkaladığını’, Genet’nin aslında özgürlüğünü borçlu olduğu Sartre’ı bir çırpıda silip atmasına neden olan altı yüz doksan iki sayfalık ‘tuğla’yı, Genet’nin ‘cinsel’ kimliğini, vasiyeti üzerine bir hapishane ile eski bir kerhane arasında bulunan mezarını sayabiliriz. İşin ‘magazinel’ tarafının dışında, yazarların siyasal görüşleri ve aktivitelerine de tanıklık edebiliyorsunuz: ‘beyaz bir siyahi’ olan Genet’nin ‘Kara Panterler’e olan yakınlığı, Filistin mücadelesindeki desteği ve Beckett’in Alman işgali sonrasında Fransız Direnişi’ndeki rolü, yani her ikisinin de anti-faşist kimlikleri. 

Hap niyetine
‘Beckett ve Genet, Tanca’da Bir Çay’, kolay okunur bir metin. Kitapta diyalogları daha çok Jean Genet yönlendiriyor diyebiliriz. Genet’nin daha ön planda olmasında ise şüphesiz Tahar Ben Jelloun’un Genet’yi yakından tanımasının, onun üslübuna, fikirlerine ve yaşamına daha çok hâkim olmasının etkisi büyük. Yine de eserde Beckett’in rolü yadsınamaz çünkü bu, ‘Godot’yu Beklerken’le arasındaki paralelliği hiç kaybetmeyen bir hikaye: Beckett ve Genet arasındaki zaman zaman absürd ve birbirini tamamlamayan diyaloglar, tıpkı Estragon ve Vladimir’in diyalogları gibi; ya da Beckett ve Genet’nin çoktan ölmüş olan ortak arkadaşları Giacometti’yi gelmeyeceğini bile bile bıkmadan usanmadan beklemeleri, tıpkı Estragon ve Vladimir’in Godot’yu bekleyişi gibi... Kitap, Samuel Beckett ve Jean Genet hakkında fazla bilgiye sahip olmayanlar için oldukça öğretici ve hap niyetine bir kitap. Yani kitaba ‘yeni başlayanlar için Beckett ve Genet’ adını da verebiliriz. Fakat yazarların en az birkaç kitabını okumuş, sahnelenen eserlerini izlemiş ve haklarında bilgi sahibi olanlar için de gayet eğlenceli bir kitap. Hem sürükleyici bir dille bilgilerin tazelenmesini sağlıyor, hem de Tahar Ben Jelloun’un ‘Godot’yu Beklerken’ üzerine yaptığı metaforları ve göndermeleri bir bulmaca gibi çözdürüyor.

BECKETT VE GENET, TANCA’DA BİR ÇAY
Tahar Ben Jelloun
Çeviren: Işık Ergüden
Sel Yayıncılık
2011, 86 sayfa, 8 TL.


    ETİKETLER:

    Nobel

    ,

    Fas

    ,

    Filistin

    ,

    Beyaz

    ,

    kitap

    ,

    Kahve

    ,

    Çay

    ,

    Kadın

    ,

    Hikaye

    ,

    yazar

    ,

    ülke

    ,

    bakan

    ,

    zaman