Kermani'nin sırrı

Kermani'nin sırrı
Kermani'nin sırrı
Kermani, çocuklardaki 'merak'ı çok iyi anlatabilen, bir yazar. Onun kitaplarından birini elinize aldınız mı, kolayca bırakmanız mümkün değil
Haber: SEVENGÜL SÖNMEZ / Arşivi

Kahvaltı ederken reçel kavanozunu açamazsanız ne yaparsınız? Aklınıza gelen her şeyi yaptınız ve hâlâ açılmadı, şimdi sırada ne var? Vazgeçmek, atmak, yenisi almak gibi çözümler ürettiğinizin farkındayım. Oysa ‘Reçel Kavanozu’nun kahramanı Celal bunlardan hiçbirini yapmıyor. Reçel kavanozunu okula götürüp arkadaşlarına açtırmaya çalışıyor, kimse açamayınca bakkala geri götürüyor. Bakkal önce kızıyor Celal’e ama onu dinleyip diğer kavanozları açmaya kalkınca hiçbir kavanozun açılmadığını görüyor. Bütün bunlarla yetinmeyen Celal karakola gidip şikâyet etmek istiyor ama gitmesi gereken yerin tüketici hakları derneği olduğunu öğrenince elinde kavanoz düşüyor yola. Derken her şey karışmaya, açılmayan reçel kavanozu yüzünden insanların huzuru kaçmaya başlıyor.
Açılmayan bir kavanozla başlayan macera yetişkinlerin çocuklara nasıl davrandığından tutun da tüketici haklarına varan dek pek çok yere ulaşıyor. Üstelik bütün bunları okurken içimizdeki çocuğun da Celal gibi davrandığını fark ediyoruz, dahası yetişkin olan bizim de Celal gibi davranmamız gerektiğini.
Houshang Moradi Kermani Samed Behrengi’den sonra dünyanın en çok tanıdığı İranlı çocuk yazarı. Dünyanın pek çok önemli çocuk edebiyatı ödülünün de sahibi. Kitapları Türkiye ’de ardı ardına yayımlandı ve özellikle ‘Mecit’in Maceraları’ üst başlığını taşıyan kitaplar, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de çocuklar tarafından çok sevildi.
Çocukları yetişkinlerden belirgin bir biçimde çok ayıran özellikleri ‘merak’tır. Kermani, çocuklardaki ‘merak’ı çok iyi anlatabilen, anlatırken de yazdıklarına bambaşka bir merak unsuru katan bir yazar. Dolayısıyla elinize kitaplarından birini aldınız mı, kolayca bırakmanız mümkün değil. Onun kitaplarında olaylar kartopunun çığa dönüşmesi gibi yuvarlanıp büyürken olup bitenleri merakla izleyen kahramanlar ve okurlar vardır. Ve biz her kitabın meraklı çocuk kahramanıyla tek göz ve tek yürek olarak ‘merak’la bekleriz kitabın sonunu.
Kermani’nin kitaplarını okuduğunuzda karşılaştığınız yaşantılar Türkiye’nin otuz kırk yıl öncesindeki yaşantılara benziyor. Üstelik dünyanın pek çok açıdan tanımadığı ve ambargo uyguladığı bir ülkenin çocuklarını anlatıyor bu kitaplar. Bugünün çocuk kahramanlarının sahip oldukları teknoloji ve büründükleri olağanüstülükler düşünüldüğünde Kermani’nin kahramanlarının - İran ’daki yaşamlarının olanaksızlıkları nedeniyle- ne kadar yaratıcı olabildiğine şaşırmamak elde değil.
Kermani’nin kahramanları etrafımızda görmeye çok alışkın olduğumuz inatçı, meraklı ve saf çocuklar. Olağanüstülüklere, gerçek dışılıklılara, zamanın teknolojisine sahip olmayan, yazı yazmayı tutkuyla seven Mecit, meraklı ve ısrarcı Celal… Kuyudan su çekmek, fırından ekmek almak, yaşlılara yardım etmek, kimi zaman çalışıp eve para getirmek gibi sorumlulukları olan çocuklar bunlar. Ama tüm halleriyle gözlerinde tükenmek bilmeyen bir pırıltı olan, cin gibi çocuklar. Celal’le Mecit inatçılık açısından birbirlerine benziyorlar.
Bir çocuğun büyürken okuması gereken kitapları sıralasak ve bu kitaplar aracılığıyla tanışacağı kahramanları belirlesek, hangi çağda ve hangi ülkede yaratılırsa yaratılsın onların belirli bir ortak yanları olduğunu, haksızlığa uğradıklarını, canlarının sıkıldığını, yalnız ve mutsuz olduklarını fark ederiz. Alis, Pinokyo, Oliwer Twist, Harry Potter bunlardan sadece birkaçı. Bence Mecit de dünya çocuklarının buluşabildiği kahramanlardan biri. Bu yüzden de çok seviliyor belli ki… Kermani’nin kitapları dünyanın onlarca diline çevrildiği için dünya çocukları Mecit’i oldukça iyi tanıyor. Kermani’nin yazdıklarında masalların, destanların önemli bir yeri var. Özellikle ‘Tandır’ adını taşıyan Koca Karga’dan Öyküler altbaşlıklı kitapta, bu tür anlatıların etkisi belirgin bir biçimde görülmekte. Yazarlık hayatında Aziz Nesin’in de etkisi olduğunu söyleyen Kermani’nin ilginç bir yazarlık serüveni var. Henüz Türkçeye çevrilmeyen otobiyografisini merakla bekliyorum.

TANDIR
TESTİ
MECİT’İN MACERALARI 1,2,3
AYIN ON DÖRDÜ GİBİ
REÇEL KAVANOZU
Houshang Moradi Kermani’nin kitapları Kelime Yayınları tarafından yayımlanmaktadır.